କ୍ଷୁଦ୍ରଗଳ୍ପ-କରଜ

ଗାଆଁ ହାଇସ୍କୁଲରେ ଆଜି ପରେଶବାବୁଙ୍କର ଶେଷଦିନ ଥିଲା । ଦୀର୍ଘ ବତିଶ ବର୍ଷର ଶିକ୍ଷକତା ଜୀବନର ଅନ୍ତିମ ଦିନ । ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟକାଳ ଶେଷ ଦିନଟିରେ ଗାଆଁର କିଛି ପୁରୁଖାଲୋକ ସ୍କୁଲର ଶିକ୍ଷକ ଏବଂ ଛାତ୍ରମାନେ ସମସ୍ତେ ମିଶି ତାଙ୍କ ବିଦାୟ ସମ୍ବର୍ଦ୍ଧନାପାଇଁ ସଭାଟିଏ କରିଥିଲେ । ସଭା ସରିଗଲା ପରେ ସମସ୍ତେ ଯିଏ ଜୁଆଡେ ଚାଲିଗଲେ । ସମସ୍ତଙ୍କଠାରୁ ବିଦାୟନେଇ ପରେଶବାବୁ ଘରମୁହାଁ ହେଲେ ତାଙ୍କର ସେହି ଚିରାଚରିତ ରାସ୍ତାରେ ।

ଆଜିବି ମନେପଡେ ସେଇ ପୁରୁଣା ଦିନର ସବୁ କଥା । ସେଦିନ ଯେତେବେଳେ ତାଙ୍କର ବି.ଏ ପାଶ୍ ଖବରଟା ତାଙ୍କର ଛୋଟିଆ ଗାଆଁଟିରେ ବଡଖବର ହୋଇ ପ୍ରଚାରିତ ହୋଇଗଲା, ସେତେବେଳେ ପରେଶବାବୁଙ୍କ ବାପା ଛାତିଫୁଲାଇ ଗର୍ବରେ ମୁଣ୍ଡ ଉଚ୍ଚାକରି ପରେଶ ବାବୁଙ୍କର ପିଠି ଥାପୁଡେଇ ଦେଇଥିଲେ । କହିଲେ, ପୁରୁ (ପରେଶକୁ ଘରଲୋକେ ପୁରୁ ବୋଲି ଡାକନ୍ତି) ତୁ ଏଇ ବଂଶର ନାଆଁ ଉଚ୍ଚାକରିଦେଲୁ । କୁଳର ମୂଖ ଉଜ୍ଜଳ କରିଦେଲୁ । ସାତ ପୁରୁଷରୁ ଏଇ ଘରୁ, ଆରେ ଏଇ ଘରୁ କଣ, ଏଇ ଗାଆଁରୁବି କେହି କଲେଜ ଯାଇ ନଥିଲା, ହେଲେ ତୁ କଲେଜ ଗଲୁ ଆଉ ବିଏ ବି ପାଶକଲୁ । ଗର୍ବରେ ମୋ ଛାତି କୁଣ୍ଢମୋଟ ହୋଇଯାଉଛି । ସ୍ୱର୍ଗରେ ଥାଇ ଆମ ପୂର୍ବ ପୁରୁଷମାନେ କେତେ ଖୁସି ହେଉଥିବେ ଆଜି ।

ସେତେବେଳେ ଗାଆଁର ହାଇସ୍କୁଲ ନଥାଏ, ପିଲାଏ ପାଞ୍ଚ, ସାତ ମାଇଲ ଦୂରରେଥିବା ରାସୋଳ ହାଇସ୍କୁଲକୁ ପାଠ ପଢିବାକୁ ଯାଉଥିଲେ, ଯିବାଆସିବା ପାଇଁ ସେପରି ସୁବିଧା ବି ନଥିଲା ସେ ସମୟରେ । ପିଲାମାନେ ଘରୁ ଡାଲି ଚାଉଳ ନେଇ ହାଇସ୍କୁଲ ହଷ୍ଟେଲରେ ରହି ପାଠ ପଢୁଥିଲେ । ଯେତେ ପିଲା ଗାଆଁ ମାଇନର ସ୍କୁଲରୁ ପାଶ କରୁଥିଲେ, ତାର ଦଶଭାଗରୁ ଭାଗେ ପିଲା ହାଇସ୍କୁଲ ଯାଇ ପାରୁଥିଲେ । ସମସ୍ତଙ୍କର ଆର୍ଥିକ ସୁବିଧା ଏତେ ଭଲ ନଥିଲା, ସେଇଠି ପିଲାଙ୍କୁ ହଷ୍ଟେଲରେ ରଖେଇ ପାଠ ପଢେଇବାକୁ । ଆଉ କଲେଜ ପାଠତ ବହୁତ ଦୂରର କଥା ଥିଲା । ସେ ସମୟରେ ପରେଶବାବୁ ତାଙ୍କ ଗାଆଁର ପ୍ରଥମ ଏବଂ ଏକମାତ୍ର ଗ୍ରାଜୁଏଟ ଥିଲେ ।

ଏହି ସମୟରେ ପରେଶ ବାବୁଙ୍କ ଗାଆଁର କିଛି ଜଣାଶୁଣା ବୁଢାବୁଢା ଲୋକ ମିଶି ଗାଆଁରେ ଶିକ୍ଷାସୁବିଧା ପାଇଁ ହାଇସ୍କୁଲଟିଏ କରିବାକୁ ଯୋଜନା କରୁଥିଲେ । ଗାଆଁଲୋକେ ମଧ୍ୟ ନିଜର ସାଧ୍ୟ ଅନୁସାରେ ଯିଏ ଯାହା ପାରିଲେ ଆର୍ଥିକ ଏବଂ ଶ୍ରମ ସହାୟତା କରିବାକୁ ଆଗେଇ ଆସିଲେ ଏବଂ ଏଇ ବର୍ଷ ସ୍କୁଲ ଆରମ୍ଭ କରିବାପାଇଁ ସ୍ଥିର ହୋଇଥିଲା । ସ୍କୁଲପାଇଁ ଗାଆମୁଣ୍ଡରେ ଥିବା ମୁଣ୍ଡିଆ (ଛୋଟ ପାହାଡ) ତଳେ 10 ଏକର ସରକାରୀ ଜମିକୁ କଲେକ୍ଟରଙ୍କୁ କହି ସ୍କୁଲପାଇଁ ନିଆଯାଇଥିଲା । ହେଲେ ଏତେଶିଘ୍ର ଏତେଟଙ୍କା କେଉଁଠାରୁ ଆସିବ ଯେ ସ୍କୁଲପାଇଁ କୋଠାଘର ତିଆରି ହୋଇପାରିବ । ତେଣୁ ଗାଆଁବାଲା ସମସ୍ତେ ମିଶି କାଠଖୁଣ୍ଟ ପୋତି, ଚାରି ବଖରା ଚାଳଘର ଯେମିତି ସେମିତି କରି ତିଆରି କରିଦେଲେ, ମଝିରେ ଝାଟି ଲଗେଇ ପାର୍ଟିସନ କାନ୍ଥ ମଧ୍ୟ ହୋଇଗଲା । ପରେ ସୁବିଧା ଦେଖି ଧୀରେଧୀରେ ଝାଟିଉପରେ ମାଟିବୋଳି କାନ୍ଥ କରିଦିଆଯିବାର ପ୍ରସ୍ଥାବ ହେଲା । ଯେପରି ହେଉ ଏଇବର୍ଷଠାରୁ କ୍ଲାସ ଆରମ୍ଭ କରିବାର ଯୋଜନା ପକ୍କା କରିଦିଆ ଯାଇଥିଲା । ପରେଶ ବାବୁଙ୍କର ଗ୍ରାଜୁଏଟ ହେବା ଖବରଟା ପାଇ ଗାଆଁର ସମସ୍ତେ ବହୁତ ଖୁସି ହୋଇଯାଇଥିଲେ । ସେଦିନ ସଂଧ୍ୟାରେ ନୁଆସ୍କୁଲର ମ୍ୟାନେଜିଂ କମିଟିର ପ୍ରାୟ ଦଶ ପନ୍ଦରଜଣ ସଭ୍ୟ ପରେଶବାବୁଙ୍କ ଘରକୁ ଆସି ହାଜର । ସମସ୍ତେମିଶି ପରେଶବାବୁଙ୍କ ପାଖରେ ବସି ପରେଶକୁ ସ୍କୁଲର ପ୍ରଥମ ପ୍ରଧାନଶିକ୍ଷକ ହେବାପାଇଁ ଅନୁରୋଧ କରିଥିଲେ କିନ୍ତୁ ପରେଶବାବୁ ବଡ ବିନମ୍ରତାର ସହିତ ପ୍ରଧାନଶିକ୍ଷକ ହେବାକୁ ମନା କରିଦେଇ କହିଲେ, ଆଜ୍ଞା, ମୁଁ ଏବେ ଏବେ କଲେଜରୁ ବାହାରିଲି, ସ୍କୁଲ ଚଳେଇବା ପାଇଁ ଯତିକି ଜ୍ଞାନ ଆଉ ଅଭିଜ୍ଞତା ଲୋଡା ସେପରି କିଛି କାଣିଚାଏ ବି ମୋର ନାହିଁ । ମୁଁ ପ୍ରଧାନଶିକ୍ଷକ ହେବାପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ, କିନ୍ତୁ ସ୍କୁଲରେ ଶିକ୍ଷକଟିଏ ହୋଇ ପାରିଲେ ମୁଁ ନିଜକୁ ବଡ ଭାଗ୍ୟବାନ ମଣିବି । ଶେଷରେ ସ୍ଥିରକରାଗଲା ଯେ ଜଣେ ରିଟାୟର୍ଡ ଶିକ୍ଷକଙ୍କୁ ପ୍ରଧାନଶିକ୍ଷକ ପଦରେ ବର୍ଷକ ପାଇଁ ନିଯୁକ୍ତି ଦିଆଯିବ ଏବଂ ପରେଶବାବୁ ଆସିଷ୍ଟାଣ୍ଟ ହେଡମାଷ୍ଟ୍ରହୋଇ ବର୍ଷକ ଭିତରେ ସବୁ କାମ ଶିଖିଯିବେ ଏବଂ ଆରବର୍ଷଠାରୁ ନିଜେ ହେଡମାଷ୍ଟ୍ର କାମ ସମ୍ଭାଳି ନେବେ ।

ଆଜିବି ମନେପଡେ ପରେଶବାବୁଙ୍କର, ସେଇଦିନ ଆଉ ଆଜି ଭିତରେ କେତେ ଫରକ ଆସି ଯାଇଛି ସତେ । ଦୀର୍ଘ ବତିଶବର୍ଷ ଭିତରେ କେତେଯେ ପାଣି ବୋହିଯାଇଛି ନଈରେ, କେତେ ମେଘ ଭାଷିଯାଇଛନ୍ତି ଆକାଶରେ କେତେ ପୁରୁଣା ଲୋକ ଗୋଟିଗୋଟି ଗୋଟି ହୋଇ ଚାଲିଗଲେ କେତେ ଶିଶୁ ଏଇଗାଆଁରେ ଜନ୍ମନେଲେ । ଏଇସ୍କୁଲରେ ପାଠପଢି ଜୀବନରେ ଆଗକୁ ମାଡି ଚାଲିଗଲେ । କିଛି ତ ଫେରନ୍ତି ଗାଆଁକୁ, ମଝିରେ ମଝିରେ ଦେଖାହୋଇଯାଏ, ଆଉ କେତେ ପିଲା ପାଠଶାଠ ପଢି ବଡ ମଣିଷ ହୋଇଗଲେ, ଆଉ ଗାଆଁର ମାଟିକାଦୁଅ ଭରା ରାସ୍ତାକୁ ଫେରିବାକୁ ମନ ବଳାନ୍ତି ନାହିଁ । ପରେଶବାବୁ ଭାବନ୍ତି ସତରେ ତାଙ୍କ ପାଠ ପଢାରେ, ମାଆ ବାପାଙ୍କର ପାଳନ ପୋଷଣରେ ଅବା ନିଜ ଘର, ନିଜ ଗାଆଁ ପ୍ରତି ମମତା ଆଉ ସ୍ନେହ ବିଷୟରେ ଶିଖାଇବାରେ କେଉଁଠି କିଛି ଦୋଷ ରହିଗଲା ? ନା ଗାଆଁ ମାଟି, ପାଣି ପବନରେ କିଛି କିଛି ତୃଟି ରହିଗଲା ଯେ ପିଲାଏ ଏଇ ଗାଆଁ, ନିଜ ବାପାମାଆ, ନିଜ ଭିଟାମାଟିକୁ ଏତେ ସହଜରେ ଭୂଲିଗଲେ ?

ସ୍କୁଲଠାରୁ ଘର ଫେରିବା ରାସ୍ତାରେ ଆମ୍ବ ତୋଟାଟିଏ ପଡେ, ବହୁତ ବଡ ଆମ୍ବ ତୋଟାଟି, ବାଆଁ ପାଖରେ ଥିବା ମୁଣ୍ଡିଆ (ଛୋଟ ପାହାଡ) ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଲାଗିଛି । ଆଜିବି ମନେଅଛି, ବର୍ଷ ପୂର୍ବରୁ ଏ ମୁଣ୍ଡିଆଟି ବର୍ଷସାରା ସବୁଜିମାରେ ଭରିରହୁଥିଲା । ଅନେକ ଗୁଡିଏ ବଡ ବଡ କରଞ୍ଜ, ଜାମୁ ଆମ୍ବ ଗଛ ଆଉ କେତେଜାତି ଜଙ୍ଗଲୀ ଗୁଳ୍ମଲତାରେ ଭରିରହି ଅତି ସୁନ୍ଦର ଦିଶୁଥିଲା । ହେଲେ ଆଜି ହତଶୀରି, ଟାଙ୍ଗରା ଶୁଷ୍କ ହୋଇ, ହଡାବଳଦପରି ତାର ଅସ୍ତି କଙ୍କାଳସାର କଙ୍କରିତ ପିଠି ଦେଖେଇ ପଡିରହିଛି । ନାଲି ଗୋଡିପଥର ମିଶା ଏଇ ମୁଣ୍ଡିଆଟି ତାର ସବୁଜ ଚାଦର ହଜେଇ ଆଜି ରୁକ୍ଷ ମୁମୁର୍ଷୁ ମୁହଁକୁ ଦେଖେଇ ପଡିରହିଛି । ଅନେକ ଜାଗାରୁ ଲୋକେ, ମାଟି, ପଥର ଆଦି ଖୋଳିନେଇ ଖାଲଖମା ବି କରିସାରିଲେଣି । ସତରେ ଆମେ ମଣିଷ କେତେ ନିର୍ଦ୍ଦୟ ! ଯେଉଁ ପ୍ରକୃତିମାଆ ଆମକୁ ଜୀବନ ଦେବାପାଇଁ ନିଜକୁ ସପୁର୍ଣ୍ଣରୂପେ ସମର୍ପିତ କରିଦେଇଛି, ଆମେ ତାର ବଦାନ୍ୟତାକୁ କେବେ ସମ୍ମାନ ଦେଇନୁ, ବରଂ ନିର୍ଦ୍ଦୟ ଭାବରେ ତାର ପ୍ରାଣ ଲୁଟିନେବାକୁ କେବେ କୁଣ୍ଠା ପ୍ରକାଶ କରୁନୁ । ପ୍ରକୃତିଠାରୁ ସବୁକିଛି ଛଡାଇ ନେବାକୁ ଆମେ କେତେ ବ୍ୟଗ୍ର, ସତେ ଯେପରି ପ୍ରକୃତି ଏତେ ସମ୍ପତ୍ତି ତା ନିଜପାଇଁ ସାଇତି ରଖିଛି । ଆମେ କେମିତି ଭୂଲିଯାଉଛୁ, ପ୍ରକୃତି ଯାହାବି ରଖିଛି ସବୁ କିଛି ଆମରି ପାଇଁ ସାଇତି ରଖିଛି । ତାର ପ୍ରତିଟି ବୁନ୍ଦା ପାଣି ସମଗ୍ର ଜୀବ ଜଗତର ତୃଷା ମେଣ୍ଟେଇବା ପାଇଁ, ପ୍ରତିଟି ଗଛର ପ୍ରତିଟି ପତ୍ର ସମଗ୍ର ଜୀବଜଗତର ପ୍ରାଣବାୟୁକୁ ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳରୁ ଅକ୍ସିଜେନରେ ବଦଳେଇବା ପାଇଁ ରଖିଛି । ଆମେ ପ୍ରକୃତିକୁ ଧ୍ୱଂସକରି ପରୋକ୍ଷଭାବରେ ଆମ ଜୀବ ଜଗତକୁ ବିନାଶର ଖାଇ ଭିତରକୁ ଧକା ଦେଉନୁତ? ପରେଶବାବୁଙ୍କର ଆଖି ଛଳଛଳ ହୋଇ ଆସୁଥିଲା ।

ସାଇକେଲରୁ ଓହ୍ଲେପଡି ବସିଗଲେ ଗୋଟାଏ ଗଛମୂଳରେ । ସଂଧ୍ୟା ପୂର୍ବର ସୂର୍ଯ୍ୟର କଅଁଳିଆ ନାଲି କିରଣ ବିଛାଡି ପଡିଥିଲା ଚାରିଦିଗରେ । ସୁଲୁସୁଲୁ ଥଣ୍ଡା ପବନରେ ତାଙ୍କର ଅଧା ଧଳା ଅଧା କଳା ବାଳସବୁ ଫୁରୁଫୁରୁ ଉଡୁଥାଏ, ସତେଅବା ପ୍ରକୃତି ମାଆ ବଡ ଶରଧାରେ ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡକୁ ସାଉଁଳି ଦେଉଛି । ଆଜି ମଣିଷ, ମଣିଷ ଭିତରେ ଦେବତ୍ୱ ଖୋଜୁଛି କିନ୍ତୁ ନିଜଭିତରର ମଣିଷଟିକୁତ ମାରି ସାରିଛି । ମଲାମଣିଷ ଭିତରେ ଦେବତ୍ୱ ଆସିବ କେଉଁଠୁ ? ସମସ୍ତେ କେବଳ ନିଜ କଥା ହିଁ ଭାବୁଛନ୍ତି । ନିଜେ ବଞ୍ଚିବା ବଢିବା ପାଇଁ ସଂଘର୍ଷ କରୁଛନ୍ତି । ଅନ୍ୟକଥା ଭାବିବାକୁ ସମୟ କାଇଁ । ମଣିଷ କେତେ ଆତ୍ମକୈନ୍ଦ୍ରୀକ ହୋଇଯାଇଛି ସତେ ! ମଣିଷ ଭୂଲିଯାଉଛି ତାର ଏ ଜୀବନ ତା ପାଇଁ ଏକ କରଜ । ତାର ପ୍ରତିଟି ଦିନ, ପ୍ରତିଟି ନିଶ୍ୱାସ ତା ପାଇଁ ଗୋଟିଏ ଗୋଟିଏ କରଜ । ଜୀବନଟା ତ ମାଗଣାରେ ମିଳିନି । ମାଆ ବାପ ଏଇ ଶରୀର ଏଇ ଜୀବନ ଦେଇଦେଲେ । ଏଇଟା କଣ ସନ୍ତାନପାଇଁ ସେମାନଙ୍କର ଦାନ ଥିଲା ? ଜନ୍ମରୁ ବଡ ହେବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଖାଇବାକୁ ପିଇବାକୁ ଦେଇ ପାଠ ପଢାଇ ମଣିଷ କଲେ ସେଇଟା କଣ ସେମାନଙ୍କର ଦାନଥିଲା ନା ସେମାନେ ସନ୍ତାନକୁ ପୁରୁଣା କରଜ ଶୁଝୁଥିଲେ ? ମଣିଷ କାହିଁକି ଭାବି ପାରେନା ସେଇଟା ମାଆ ବାପାଙ୍କ ଠାରୁ ନିଆଯାଇଥିବା ଏକ କରଜ ବୋଲି। ଯାହା ସନ୍ତାନମାନଙ୍କୁ ସୁଧମୂଳ ସହିତ ମାଆବାପାଙ୍କୁ ଫେରାଇଦେବାକୁ ଚେଷ୍ଟାକରିବା ଉଚିତ୍ । ହଁ, ଯେ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କରଜ ପଇଠ ପାଇଁ ନୋଟିସ ନ ଆସିଛି ସେ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କରଜଟା କରଜ ପରି ଲାଗେନା । ହେଲେ, ନା ବାପାମାଆ, ନା ପ୍ରକୃତି ଦେଉଥିବା ଏଇ କରଜକୁ କରଜପରି ଭାବନ୍ତି, ନା କେବେ କରଜ ପଇଠ କରିବା ପାଇଁ ତାଗିଦା ନୋଟିସ ପଠାନ୍ତି ? କିନ୍ତୁ ରୁଣ ଗ୍ରହିତାମାନେ କିପରି ବଡ ନିର୍ଲଜଭାବରେ ନିଜଉପରେ ଥିବା କରଜକୁ ଭୂଲି ଯାଆନ୍ତି ?

କେହି କେବେ ହିସାବ କରିଛି ? ଆମେ ଆମର ପ୍ରତିଟି ନିଶ୍ୱାସରେ ନେଉଥିବା ପବନର ମୂଲ୍ୟ କେତେ? ନିଶ୍ୱାସର ଏଇ ଦୂର୍ମୂଲ୍ୟ ପବନ ଟିକକ କଣ ମାଗଣା ? ଦାନ ?? ନା’ କରଜ ??? ଯେଉଁ ପାଣି ଟୋପାକ ଆମେ ପିଉଛେ ତାର ମୂଲ୍ୟ କେତେ ? କଣ, ମ୍ୟୁନିସପାଲିଟିର ଯେଉଁ ପାଣିବିଲ ଆସେ କେବଳ ସେତିକି ? ଆରେ, ସେଇଟାତ ପାଣି ସଂଗ୍ରହ କରି ଘରେ ପହଞ୍ଚାଇବାର ଖର୍ଚ୍ଚ, କିନ୍ତୁ ଧରିତ୍ରୀ ମାଆର ଏଇ ସମ୍ପଦର ମୂଲ୍ୟ କିଏ କେମିତ ପୈଠ କରିବ ? କେବେ କେହି ଭାବିଛି ?? ମଣିଷ ଯେଉଁ ଭାତମୁଠାକ କି ରୁଟି ପଟକ ଖାଏ, ତାର ମୂଲ୍ୟ କେତେ । ଯେତିକି ଚାଷୀ, ବେପାରୀ, ଦୋକାନୀ ଖର୍ଚ୍ଚ କରେ, ଅଥବା କେବଳ ଆମର କିଣାମୂଲ୍ୟ ? କିନ୍ତୁ ଗୋଟିଏ ଧାନ କି ଗହମ କି ଗୋଟିଏ କଖାରୁ ମଞ୍ଜିରୁ ମୁଠାଏ ଧାନ ଗହମ କିମ୍ବା ଆଠଦଶଟା କଖାରୁ ଫଳେଇବା ପାଇଁ ଧରିତ୍ରୀ ମାଆର ଯେଉଁ ଶ୍ରମ ତାର ମୂଲ୍ୟ କିଏ ଦେବ? ତାର ମୂଲ୍ୟ କେତେ? ବିନା ମାଟିରେ କଣ ଚାଷ କରିହୁଏ ?

ମଣିଷ ଜନ୍ମର ପ୍ରଥମ ମୁହୁର୍ତ୍ତରୁ କେତେଯେ କରଜର ବୋଝତଳେ ଦବିଯାଏ, କେହି କେବେ ଭାବିଛି ସେକଥା? ମାଆର ଅମୃତ ତୁଲ୍ୟ ଦୁଧ ଟୋପାକ, ବାପାର ଶ୍ରମ, ପ୍ରକୃତି, ପଞ୍ଚଭୂତର ଅବଦାନ, ଟୋପାଏ ପାଣି, ପ୍ରତିଟି ନିଶ୍ୱାସର ପବନ ଏସବୁର କରଜ କଥା କେହି କେବେ ଭାବେ? ନା’ ଆମେ କେବେବି ଭାବୁନା । କିନ୍ତୁ ନିର୍ଲଜପରି ଟିକିଏ ହସିଦେଇ ଆମର କରଜଦାତାଙ୍କୁ ମହାନ ଦାନୀ ଆସନରେ ବସାଇ ଆମେ ଭୁଲିଯାଉ ସେମାନଙ୍କର ମହାନତା । ମାଆ ବାପାଙ୍କୁ ହତାଦର କରି ତିଳତିଳ ଜଳି ମରିଯିବାକୁ ଛାଡିଦେଉ । ଆମକୁ ଆମ ନିଶ୍ୱାସର ପବନ, ଆମର ଖାଦ୍ୟ, ଆମର ବାସଗୃହ ଦେଉଥିବା ବୃକ୍ଷ କାଟି ପକାଉ । କାରଣ ମାଆ ବାପା ପ୍ରକୃତି ସେମାନେ କେବେ କରଜ ଶୁଝିବାକୁ ତାଗିଦା କରି ନୋଟିସ ପଠାନ୍ତିନି । ପ୍ରକୃତି, ପଞ୍ଚଭୂତ ନିରବରେ ସବୁକିଛି ସହିଯାଏ କେବେ କିଛି କହେନି । ତେଣୁ ସେମାନଙ୍କର କରଜକଥା ଆମେ ଭୂଲିଯାଉ । ସତରେ କେତେ ମହାନ ଆମର ଏଇ କରଜଦାତାମାନେ ! ଆମର ଏତେ ଅତ୍ୟାଚାର ପରେ ବି ସେମାନେ ସେମାନଙ୍କର ସେବା ଦେବା ବନ୍ଦ କରି ନାହାନ୍ତି ।

ମାଆ ବାପା ଜୀବନର ଶେଷ ନିଶ୍ୱାସ ଛାଡିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପିଲାମାନଙ୍କର ମଙ୍ଗଳ କାମନା କରୁଥାଆନ୍ତି । ପ୍ରକୃତି ପାଣି ପବନ ଖରା ବର୍ଷା ଆଦି ତାର ସବୁ କିଛି ଦାନକରିବା ନିରବଚ୍ଛିନ୍ନ ଭାବେ ଜାରି ରଖିଥାଏ । କିନ୍ତୁ କେତେଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏ ସପ୍ଲାଇ ଏମିତି ନିଧଡକ ଚାଲି ପାରିବ ? ଆଜି ନହେଲେ କାଲି, ଏବେ ନହେଲେ ଶହେ କି ହଜାର ବର୍ଷ ପରେ ସବୁକିଛି ଆପେ ଆପେ ବନ୍ଦ ହୋଇଯିବ । ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡରେ କିଛିବିତ ଅସିମିତ ନୁହେଁ । କୋଇଲା, ପେଟ୍ରୋଲ ପରି ପାଣି, ପବନର ଅକ୍ସିଜେନ ସବୁକିଛି ସମାପ୍ତ ହୋଇଯିବ । ଯଦି ଆମେ ସେମାନଙ୍କର ଜତ୍ନ ନନେଉ, ପ୍ରକୃତିର ସନ୍ତୁଳନ ବିଗିଡିଯିବ । ରିସାଇକ୍ଳିଙ୍ଗ ବାଧାପ୍ରାପ୍ତ ହେବ ଏବଂ ତା ସହିତ ଏ ସମସ୍ତ ଜୀବଜଗତ ବିନାଶ ହୋଇଯିବ ।

‘ଆଜି’ ସରିଗଲା ପରେ ‘କାଲି’ ତ ନିଶ୍ଚୟ ଆସିବ, ଆଜିର ଦିନଟି କାଲି ହୋଇବା ଆଗରୁ,
ପରେଶ ବାବୁ ତାଙ୍କର ବହି ଖାତା ମେଲେଇ ବସିଗଲେ ହିସାବ ଯୋଡିବା ପାଇଁ । ଆଜିର ଲାଭ କ୍ଷତିର ତର୍ଜମା ପାଇଁ । କେତେ କଣ ପାଇଲେ, ଆଉ କେତେ ପାଇବାର ଆଶା, ହେଲେ ତାଙ୍କ ହିସାବ ଖାତାରେ, ଦେବାର ଘରଗୁଡିକ ଏମିତି ଖାଲି ଖାଲି କାହିଁକି ଦିଶୁଚି । ମୁଣ୍ଡ ବାଳରେ ଆଙ୍ଗୁଠି ବୁଲଉ ବୁଲଉ ଭାବିବାକୁ ଲାଗିଲେ । ଜୀବନରେ ତାଙ୍କୁ ଯାହାବି ମିଳିଛି ସେସବୁ ତାଙ୍କୁ କେହିନା କେହି ତ ଦେଇଛିି, ହେଲେ ପ୍ରତି ବଦଳରେ ସେମାନଙ୍କୁ ସେ କଣ ଦେଇଛନ୍ତି ? ପ୍ରତି ନିଶ୍ୱାସରେ ନେଇଥିବା ବାୟୁ, ସୂର୍ଯ୍ୟର ଆଲୋକ, ଝରଣାର ଜଳ, କୋଇଲିର ମଧୂର ସଙ୍ଗୀତ, ଫୁଲର ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ଆଉ ସେମାନଙ୍କର ମହ ମହ ବାସ୍ନା, ମାତା ପିତାଙ୍କର ଅବଦାନ, ସ୍ନେହ ଆଶ୍ୱାସନ, ବାତ୍ସଲ୍ୟ, ପତ୍ନୀର ଅନାବିଳ ପ୍ରେମ, ସନ୍ତାନର ସେ ହସର ଆନନ୍ଦ । ପ୍ରତିବଦଳରେ କଣ ଦେଇପାରିଛନ୍ତି ସେମାନଙ୍କୁ ? ସେମାନଙ୍କର ଦାନ ତୁଳନାରେ କିଛିବିତ ଦେଇପାରି ନାହାନ୍ତି । ସେମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ନିଜର କିଛି କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ବି ଠିକ୍ ଭାବେ ପୁରା କରିପାରିନାହାନ୍ତି । ସେମାନଙ୍କୁ ଧନ୍ୟବାଦ କେବେବି କହି ନାହାନ୍ତି ।

କେଉଁ ବିଶାଦିତ ମୁଖରେ ଟିକିଏ ହସ, କେଉଁ ହତାଶ ମନରେ ଟିକିଏ ଆଶା, କେଉଁ ଦୁଃଖି ଜୀବନରେ କାଣିଚାଏ ସୁଖ ସେ କଣ କେବେ ଦେଇ ପାରିଛନ୍ତି ? ନିଜକୁ ନିଜେ ପ୍ରଶ୍ନକଲେ ପରେଶବାବୁ । ସତରେ, ତାଙ୍କ ମନ ଆଜି ଏସବୁ ଭାବିବାକୁ କାହିଁକି ବିବଶ ହୋଇଯାଉଛି ! ନିଜକୁ ବଡ ହସହାୟ ଅନୁଭବ କରୁଥିଲେ ସେ, ଆତ୍ମା ତାଙ୍କରର ଲଜ୍ୟାରେ ମୁହଁ ତଳକୁ କରିନେଉଥାଏ । ସବୁ କିଛି ଥାଇ ବି ନିଜକୁ କଙ୍ଗାଳପରି ଅନୁଭବ କରୁଥିଲେ ପରେଶବାବୁ ? ମନ, ହୃଦୟ, ଶରୀର ନିଜର ବିବେକ ଆଖିରେ ଅପରାଧୀଟିଏ ପରି କଠଗଡାରେ ଠିଆ ହୋଇଛି । ମନରେ ତାଙ୍କର ଅପରାଧ ବୋଧ ତାଙ୍କୁ ଧିକ୍କାର କରୁଛି । ଆଜି କେତେ ନିଶ୍ୱ ହୋଇଯାଇଛନ୍ତି ସିଏ ?

ଅବସର ପରେ ଏକ ନୂତନ ଜୀବନ ଏକ ନୂତନ ଦିବସର ଆରମ୍ଭ କରିବା ସହିତ ପରେଶ ବାବୁ ଏକ ନୂତନ ସଂକଳ୍ପ ଏକ ନୂତନ ଶପଥ ନେଲେ । ହେ ପ୍ରଭୁ ! ମୋର ମନରେ ଦୟା, କ୍ଷମା, ସ୍ନେହ, ପର ଦୁଃଖରେ ଦୁଃଖି ହେବାର ଭାବ ଟିକେ ଦିଅ । ଶରୀର, ମନ ବଚନରେ ସାହସ ଓ ଶକ୍ତି ଟିକେ ଦିଅ । ଏ ସଂସାରରୁ ଫେରିବା ଆଗରୁ କଡା ଗଣ୍ଡା ହିସାବରେ ମୋର କରଜ ମୁଁ ଶୁଝି ନ ପାରିଲେ ନାହିଁ, ଅତି କମରେ ସୁଧ ଗଣ୍ଡାକ ଯେପରି ଫେରାଇଦେଇ ପାରିବି, ସେତିକି ଶକ୍ତି ଓ ସାମର୍ଥ୍ୟ ମୋତେ ଦିଅ । ଏକ ନୂତନ ଭାବନା ମନରେ ସଂଯୋଗୀ ସାଇକେଲରେ ବସିଗଲେ ।

ସଂଜ ଗଡି ଯାଇଥାଏ ସେତେବେଳକୁ । ଚଉପାଢି ପାଖରେ ଗାଆଁର ବୁଢା ଟୋକାହୋଇ କିଛି ଗାଆଁଲୋକ ଜମା ହୋଇଥାଆନ୍ତି । କେତେଜଣ ଦୁଃଖସୁଖ, ଏଣୁତେଣୁ ଗୁଡାଏ ଗପିବାରେ ବ୍ୟସ୍ତ, ଆଉକେତେ ଭଜନ କୀର୍ତ୍ତନ ପାଇଁ ଖୋଳ ଖଜଣି ଟୁଙ୍ଗଟାଙ୍ଗ କରିବା ଆରମ୍ଭ କରି ଦେଲେଣି । ସେ ସମୟରେ ପରେଶ ବାବୁ ସେଠାରେ ପହଞ୍ଚି ସାଇକେଲଟାକୁ ଷ୍ଟାଣ୍ଡରେ ଲଗାଇ ଚଉପାଢି ଆଡକୁ ବଢିଲେ । ଏଇ ଅସମୟରେ ତାଙ୍କୁ ଚଉପାଢିରେ ଦେଖି ସମସ୍ତେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୋଇଯାଇଥିଲେ । ପ୍ରାଇମେରୀ ଶିକ୍ଷକତାରୁ କିଛିଦିନ ଆଗରୁ ରିଟାୟର୍ଡ ହୋଇଥିବା ଅଜୟ ବାବୁ ପଚାରିଲେ ସାର ଆପଣ ଏଠାରେ, ସବୁକିଛି ଠିକ୍ ଠାକ୍ ତ । ଖବର ପଠେଇଥିଲେ ଆମେସବୁ ଘରଯାଏ ଆସିଯାଇଥାନ୍ତୁ । ପରେଶବାବୁ କହିଲେ, ନାହିଁ ନାହିଁ, ସେମିତି କିଛି ଚିନ୍ତାର ବିଷୟ ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ମୋ ମନରେ ଏକ ଗୁରୁତର ଚିନ୍ତା ମୋତେ ବ୍ୟତିବ୍ୟସ୍ତ କରୁଛି, ସେଥାପାଇଁ ଭାବିଲି ସେ ବିଷୟରେ ଆପଣମାନଙ୍କ ସହିତ ପରାମର୍ଶ କଲେ ହୁଏତ ସମାଧାନର କିଛି ରାସ୍ତା ବାହାର ହୋଇପାରିବ । ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଏଇଠାକୁ ଡାକନ୍ତୁ ସେବିଷୟରେ ବିଚାର ଆଲୋଚନା କରିବା । ପରେଶବାବୁ କଣ ଗୁରୁତର ଚିନ୍ତାରେ ପଡିଛନ୍ତି ଜାଣିବାକୁ ସମସ୍ତେ ଏକାଠି ହୋଇଗଲେ ।

ପରେଶବାବୁଙ୍କ ମନରେଥିବା ଆଜିର ପରିବାର, ସମାଜ, ପରିବେଶ ଏବଂ ପ୍ରକୃତି ବିଷୟରେ ଯାହାକିଛି ତାଙ୍କ ମନକୁ ଉଦବେଳିତ କରୁଥିଲା, ସେକଥା ସମସ୍ତଙ୍କ ଆଗରେ ଏକା ନିଶ୍ୱାସରେ ସବୁ କହିଗଲେ । କଥାମଝିରେ ଅଜୟବାବୁ କହିଲେ, ସାର, ଆମେ ସବୁତ ବୁଢା ହୋଇଗଲେଣି, ଆମେ ଆଉ କଣ କରିପାରିବା? ଗାଆଁର ପାଠପଢୁଆ, ପାରିବାର ଯୁବକ ଯେତେକ ସମସ୍ତେ ପ୍ରାୟ ଗାଆଁଛାଡି ସହରମୁହା ହୋଇଗଲେଣି । ଗାଆଁରେ ଆଉ କିଏ ଅଛି, ଗାଆଁକଥା ବୁଝିବାକୁ କି ସମାଜରେ ସଂସ୍କାର ଆଣିବାକୁ ? ତାଛଡା ଏସବୁ କାମ ଯେପରି, ବୃକ୍ଷରୋପଣ, ଗ୍ରାମ ଉନ୍ନୟନ, ପରିଚ୍ଛନତା ଆଦି ସରକାରଙ୍କ କାମ, ସରକାର ଏସବୁ କଥା ଚିନ୍ତାକରିବେ ଯେବେ ସୁବିଧା ହେବ ସେମାନେ କରିବେ ଏଥିରେ ଆମେ ମୁଣ୍ଡ ଖେଳେଇ କଣ କରି ପାରିବା ? ପରେଶବାବୁ ସବୁଶୁଣି ଟିକିଏ ହସିଲେ, କହିଲେ, ଆପଣ ଠିକ୍ କହିଲେ, ଏସବୁ ସରକାରଙ୍କ କାମ, ସରକାର ଚିନ୍ତା କରିବେ, ଆମେ କାହିଁକି କରିବା ? କିନ୍ତୁ ଆପଣତ ପିଲାଙ୍କୁ ପାଠ ପଢାଉଥିଲେ । କଟକ ଚିନ୍ତା ବାଇମୁଣ୍ଡିକୁ କବିତା ବି ପିଲାଙ୍କୁ ପଢାଇଥିବେ । କହିଲେ ଦେଖି, ବାଇମୁଣ୍ଡି ଯଦି ଭାବିଥାନ୍ତା, ମହାନଦୀ ବନ୍ୟାରୁ କଟକକୁ ବଞ୍ଚେଇବା କେବଳ ରାଜାଙ୍କ ଚିନ୍ତା, ରାଜା ସେକଥା ଭାବିବେ, ଯାହା ଠିକ୍ ମଣିବେ ସେୟା କରିବେ । ତେବେ ଆଜି ଏ କଟକ ସହର, ଧବଳ ଟଗର ବଞ୍ଚିକି ଥାଆନ୍ତାଟି ? ବାଇମୁଣ୍ଠିକୁ କଣ ପଡିଥିଲା ରାତିରାତି ନଶୋଇ କଟକକୁ ବନ୍ୟାରୁ କିପରି ରକ୍ଷାକରାଯିବ ସେକଥା ଭାବିବାକୁ? କିନ୍ତୁ ନାହିଁ, ବିଚରା ବାଇମୁଣ୍ଡି ଭାବୁଥିଲା କଟକ କଥା । କଟକ ତାର ଜନ୍ମମାଟି, ତାର ମାଆ, ତାର ଘର ତାର ସହର । ସେଇଥିପାଇଁ ସେ ଭାବିଲା କଟକ କଥା ଆଉ ରାଜାଙ୍କୁ ସମାଧାନର ରାସ୍ତା ବି ବତେଇଦେଲା ।

ଆମେ କଣ ଆମ ଘରକଥା ଗାଆଁକଥା ଭାବି, ଗାଆଁର ଭଲ ପାଇଁ କିଛି କରିପାରିବାନି ? ଆମ ଗାଆଁ କଥା ଯଦି ଆମେ ନଭାବିବା, ଆମକଥା ଆଉ କିଏ ଭାବିବ ବୋଲି କିପରି ଆଶାକରିବା ? ଆଉ ଗୋଟିଏ କଥା, ଏକଥାସତ ଯେ ଆମେ ବୁଢା ହୋଇଗଲେଣି । ଆମ ଦେହରେ କାମକଲାଭଲି ସେତେ ଶକ୍ତି ଆଉ ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ଆମ ପାଖରେ ଅନେକ ବର୍ଷର କର୍ମର ଅଭିଜ୍ଞତା, ଜୀବନର ଅଭିଜ୍ଞତା ଅଛି, ଯେଉଁଟା ଏଇ ଯୁବକମାନଙ୍କ ପାଖରେ ନାହିଁ । ଆମ ଅଭିଜ୍ଞତା ଆଉ ସେମାନଙ୍କର ଶ୍ରମ ଯଦି ଏକାଠି ହୋଇଯାଏ ତେବେ କୁହନ୍ତୁତ ଦେଖି, ଦୁନିଆର କେଉଁକାମ ଆମପାଇଁ ଅସମ୍ଭବ ହୋଇଯିବ? ତାଛଡା ଛୁଟି ଦିନମାନଙ୍କରେ ଆମ ଗାଆଁରେ ଥିବା ସ୍କୁଲ ଛାତ୍ରମାନେ ବି ଆମସହିତ ଯୋଗଦେଇ ଗାଆଁ ପରିମଳ ହେଉ କି ବୃକ୍ଷରୋପଣ ହେଉ ସବୁ କାମ କରିପାରିବା । ଥରେ ଚେଷ୍ଟାକରିବାରେ କ୍ଷତି କଣ ? ଉପସ୍ଥିତ ଥିବା ସମସ୍ତେ ଏକାସ୍ୱରରେ କହିଉଠିଲେ, ସାର ଆମେ ଆପଣଙ୍କ ସାଥିରେ ଅଛୁ, ଆମେ କରିବୁ ଆମ ଗାଆଁ ପାଇଁ କାମ । ଆପଣ ଖାଲି ଆମକୁ କୁହନ୍ତୁ କଣ କେମିତି କରିବାକୁ ହେବ ।

ପରେଶବାବୁ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ବୁଝାଇ କହିଲେ ଭଲକାମସବୁ ନିଜଘରଠାରୁ ହିଁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥାଏ । ଆମେ ନିଜେ ବଦଳିଲେ, ଆମ ସହିତ ଦୁନିଆ ବି ବଦଳିଯିବ । ଆମେ ନିତିଦିନ ଆମ ଘର ଝାଡୁକରୁଛେ ଆଉ ଆମଘରର ସବୁ ଅଳିଆ ରାସ୍ତା ଉପରେ ପକାଇ ଦେଉଛେ । ଆମଘର ସିନା ପରିଷ୍କାର ହୋଇଗଲା, କିନ୍ତୁ ଆମ ଘରସାମ୍ନାର ରାସ୍ତା ଅଳିଆ ହୋଇଗଲା । ଆମେ ପ୍ରତି ସାହିରେ ଗୋଟିଏ ଅଳିଆ ଜାଗା ରଖିବା ଏବଂ ସମସ୍ତେ ପଣନେବା କାଲିଠାରୁ ଆମେ ଆମ ଘର ଝାଡୁ କରିବା ସହିତ ଆମ ଘରସାମ୍ନାର ରାସ୍ତାକୁ ବି ଝାଡୁ କରିବା ଏବଂ ଅଳିଆ ସବୁ ଆଣି ଗୋଟିଏ ଜାଗାରେ ଜମାକରିବା । ମଝିରେ ମଝିରେ ସେଗୁଡିକ ଜାଳିଦେବା । ଦେଖିବେ, ଆମ ଘର ସାଥିରେ ଆମ ଗାଆଁ ରାସ୍ତାବି ପରିଷ୍କାର ଆଉ ସୁନ୍ଦର ଦିଶିବ । ଆରମାସ ଆଡକୁ ଆମ୍ବ, ଜାମୁକୋଳି ଆଦି କେତେ ପ୍ରକାରର ଫଳ ପାଚିଯିବ । ଆମେ ଯେତେ ଫଳଖାଇବା ସେଗୁଡିକର ମଞ୍ଜି ନଫୋପାଡି ଏକାଠି ସଂଗ୍ରହ କରିବା । ବର୍ଷାଦିନ ଆସିବା ଆଗରୁ ସେଗୁଡିକ ଗାଆଁ ପାଖରେ ଥିବା ଖାଲି ଜାଗାରେ ବିଞ୍ଚିଦେବା ବର୍ଷାପଡିଲେ ସେଗୁଡିକରୁ ଗଜାବାହାରି ନିଜେ ନିଜେ ବଢିପାରିବେ ତାଛଡା ଆଉକିଛି ମଞ୍ଜିରୁ ଚାରା ତିଆରିକରି ଆମେ ଆମ ଗାଆଁ ରାସ୍ତା କଡରେ, ପୋଖରୀ ହୁଡାରେ ବୃକ୍ଷରୋପଣ କରିବା ଏବଂ ଆମେ ସମସ୍ତେ ପ୍ରତି ବ୍ୟକ୍ତି ଦଶୋଟି ଲେଖାଏଁ ଗଛର ଦାୟିତ୍ୱନେବା । ଦେଖିବେ ପାଞ୍ଚ ବର୍ଷରେ ଆମ ଗାଆଁରେ କେତେ ଗଛ ଆଉ କେତେ ଫଳଗଛର ଜଙ୍ଗଲ ତିଆରି ହୋଇଯିବ ।

ମାସ ଗୋଟାକରେ ଗାଆଁର ନକ୍ସା ବଦଳିଗଲା । ଲୋକେ କହନ୍ତି ଗାଆଁ ଏତେ ପରିଷ୍କାରଯେ ରାସ୍ତା ଉପରେ ଭାତଥାଳି ରଖି ଖାଇବାକୁ ମନହେବ । ବର୍ଷ ଦୁଇଟାରେ ପରେଶବାବୁଙ୍କ ଗାଆଁର ଦୃଶ୍ୟ ସମ୍ପୁର୍ଣ୍ଣ ବଦଳି ଯାଇଥିଲା । ଗାଆଁ ଚାରିଦିଗ ସବୁଜିମାରେ ଭରିଗଲା, ଗାଆଁ ପାଖର ସେଇ ଟାଙ୍ଗରା ମୁଣ୍ଡିଆଟାକୁ ସତେ ଯେପରି କିଏ ସବୁଜ ଚାଦରରେ ଢାଙ୍କି ଦେଇଛି । ଗାଆଁର ସବୁ ରାସ୍ତା କଡରେ ଗଛଗୁଡିକ ଯିବା ଆସିବା ଲୋକର ସ୍ୱାଗତ ପାଇଁ ଯେପରି ମୁଣ୍ଡଟେକି ଠିଆ ହୋଇଛନ୍ତି । ଆଉ ବର୍ଷ କେତେଟାରେ ସେମାନେ ପଥିକକୁ ଛାୟାପ୍ରଦାନ କରିବା ସହିତ ମିଠାଫଳଦେଇ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଖୁସିକରିଦେବେ ।

ପରେଶବାବୁଙ୍କ ଭାବନା କେବଳ ତାଙ୍କ ନିଜ ଗାଆଁରେ ସୀମିତ ରହିଲାନି, ଦେଖାଦେଖି ଏବଂ ପରେଶବାବୁଙ୍କ ଆଦର୍ଶରେ ଅନୁପ୍ରାଣିତ ହୋଇ ଆଖପାଖର ପ୍ରାୟ ପଚାଶ ଗାଆଁର ଦୃଶ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଧୀରେ ଧୀରେ ବଦଳିବାରେ ଲାଗିଛି । ଆପଣ ଯଦି କେବେ ପରେଶବାବୁଙ୍କ ଗାଆଁ ଆଡେ ଯିବେ, ତେବେ ଏକ ସବୁଜସ୍ୱର୍ଗର ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟରେ ଅଭିଭୂତ ହୋଇଯିବେ । ଏତେସବୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଦେଖିପାରିବେ । ଭାବିଲେ ଦେଖି ସବୁଗାଆଁରେ ଜଣେ ଜଣେ ପରେଶବାବୁ କଣ ଜନ୍ମ ନେଇ ପାରିବେନି?

****15/12/2018****

Advertisements

କ୍ଷୁଦ୍ରଗଳ୍ପ-ଭୀଷ୍ମ

ସଂଧ୍ୟା ନଇଁଆସିଲା ବେଳକୁ, ସକାଳ କଥା ଖୁବ୍ ବେଶି ମନେପଡେ । ସକାଳଟା ସତେ କେତେ ସୁନ୍ଦର ଥିଲା ! ସିନ୍ଦୁରା ଫଟେଇ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଇଁଥିଲା । ସୂର୍ଯ୍ୟର ନାଲିଆ କିରଣରେ ସବୁକିଛି ଲାଲ ହୋଇ ଯାଇଥିଲା । ସତେ ଯେମିତି ଫଗୁଣରେ କିଏ ଫଗୁ ଖେଳିଗଲା ଆକାଶର ଖୋଲା ପଡିଆରେ । ନାଲିଆ ଅବିରସବୁ ବିଛାଡିଦେଇଗଲା ଆକାଶର ନିଳାଭ ଅଗଣାରେ । ସେଇ ଅବିରର ରଙ୍ଗରେ ସବୁକିଛି ଲାଲ ହୋଇଯାଇଥିଲା । ଏ ଆକାଶ, ଗଛର ପତ୍ର, ନଇର ଜଳ, ସବୁଜ କ୍ଷେତ ସବୁକିଛି ଲାଲ ହୋଇଯାଇଥିଲା । ସତେ ଯେମିତି କୁଆଁରୀ ଝିଅଟିଏ, ତାର ଅଜାଣତରେ ତାକୁ କିଏ ଛୁଇଁ ଦେଇଗଲା । ଜୀବନର ପ୍ରଥମ ପ୍ରଣୟ ଛୁଆଁରେ ସେ ଲାଜେଇ ଲାଲ ହୋଇ ଯାଇଛି ସତେ, ଆଉ ଲାଲ ହୋଇଯାଇଛି ତାର ଦୁଧଅଳତା ରଙ୍ଗର ଗୋରୀ ମୁହଁଟା । ସୂର୍ଯ୍ୟର ନାଲିଆ ବିନ୍ଦିଟିଏ ଝଟକୁଛି ତାର ଖୋଲା ମଥାଟାରେ । କଅଁଳ ସୂର୍ଯ୍ୟ କିରଣ ବିଛେଇ ହୋଇଯାଇଗଲା ଚଉଦିଗରେ । କାଉ ଆସିଲା, ସକାଳ ହେଲା ବୋଲି ସଭିଙ୍କୁ ନିଦରୁ ଉଠେଇଦେଇ ଚାଲିଗଲା । ପୁଣି ଚଳ ଚଞ୍ଚଳ ହୋଇଉଠିଲା ଶୁପ୍ତ ପୃଥିବୀ । ହେଲେ ସକାଳକୁ ଧରି ରଖି ହେଲାନି । ଦିପହରକୁ ବି, ଅପରାହ୍ନକୁ ବି, ସଂଧ୍ୟାକୁ ବି ଅଟକେଇ ହେଲାନି । ସମସ୍ତେ ଆସିଲେ, ଦିଘଡି ସାଙ୍ଗରେ ରହିଲେ, ପୁଣି ଆପଣା ଆପଣା ସମୟରେ ନିଜ ବାଟରେ ବାହୁଡିଗଲେ ।

: ସମୟକୁ କହିଲି, ଆରେ ସମୟ, ରହି ଯାଆରେ ଆଉ ଟିକିଏ । ଆଉ ଘଡିଏ କି ଦି ଘଡି ମୋ ସାଥିରେ ରହିଯାଆ ! କେତେଯେ କାମ କରିବାକୁ ବାକି ରହିଗଲା । ପରୀକ୍ଷାବେଳର ଶେଷଘଣ୍ଟି ବାଜିସାରିବା ପରେ ପରୀକ୍ଷକ ଖାତା ଛଡେଇନେଲା ପରି ସମୟବି ହାତଛଡା ହୋଇଯାଏ । ଆଉ ଦିଧାଡି ବାକି ରହିଗଲା ଶେଷ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତରଟା ପୁରାକରିବାକୁ । ହେଲେ ପରୀକ୍ଷକ ଶୁଣେନା ସେଇ ବୀନତି । କିଏ ପାଶ ହେଲେ କି ଫେଲ ହେଲେ ପରୀକ୍ଷକର ବା କଣ ଯାଏ ଆସେ ? ସେମିତି ଏଇ ନିର୍ଦ୍ଦୟ ସମୟ, କାହାର ସୁଖ ଦୁଃଖ ସାଙ୍ଗରେ ତାର କିଛି ସମ୍ପର୍କ ନଥାଏ, ତାକୁ କିଛି ଫରକ ପଡେନା କାହାର ହସ ଲୁହ ଦେଖି ।

ସମୟ ରହିଲାନି, ସେ ଚାଲିଗଲା , ଗଲାବେଳେ ଖାଲି ମୁହଁ ମୋଡିଦେଇ କହିଲା, “ବୁଝିଲୁ ମୁଁ କାହା ପାଇଁ କେବେ ଅପେକ୍ଷା କରେନି ! ମୁଁ କାହା ସାଥିରେ ଚାଲେନା । ତୁମ ଅନୁସାରେ ମୁଁ ଆସେନା କି ଯାଏନା । ପାରିବତ ତୁମେ ମୋ ସାଥିରେ ଚାଲିବାକୁ ଚେଷ୍ଟାକର” । ସମୟକୁ ଅଟକେଇ ହୁଏନା । ଘଡିର ଟିକ୍ ଟିକ୍ ଶବ୍ଦ ସାଥିରେ ପାଦ ମିଳେଇ ସତେ ଅବା ସମୟ ଦଉଡି ପଳେଇ ଯାଏ । ଦିନ ସରିଆସିଲା ବେଳକୁ ମନେପଡେ, ସତରେ କେତେ ଯେ କାମ ବାକି ରହିଗଲା କରିବାକୁ, କିନ୍ତୁ କାମ ସରିବା ଆଗରୁ ସମୟ ସରିଗଲା । ମନହୁଏ ସମୟକୁ ଆଉ ଟିକିଏ ଅଟକେଇ ନବାକୁ । କିନ୍ତୁ ସମୟ ତ ସମୟ, କାହାପାଇଁ କେବେ ଅପେକ୍ଷା କରିଛି ଭଲା । ସେ ମନକୁ ମନ ଆସେ, ମନକୁ ମନ ଚାଲିଯାଏ, ସତେ ଅବା ମହାନଦୀର ଜଳଧାରା । ଯିଏ ବୋହିଗଲା ସିଏ ଗଲା, ପଛକୁ ଦେଖେନା, ସେ ଆଉ କେବେ ଫେରେନା । ମଣିଷ ଆଖିମଳି ସେମିତି ଚାହିରହିଁଥାଏ । ବିତିଗଲା ସମୟ କଥା ଭାବି ମନ ବାହୁନିହୁଏ, କିନ୍ତୁ ଅତିତ ଫେରେନା । ଜୀବନ ନାଟକର ପ୍ରତିଟି ଦୃଶ୍ୟ ଏମିତି ବିନା ରିହଲସାଲ ବିନା ରି-ଟେକରେ ହୁଏ । ଠିକ୍ ଭାବେ ନାଚିପାରିଲ ତ ଠିକ୍, ନହେଲେ ବ୍ୟର୍ଥଗଲା ସେହି ମୁହୁର୍ତ୍ତଟି । ଯେତେ ଝୁରିହେଲେବି ସେଇ ଭୂଲଟିର ଆଉ ସଂଶୋଧନ ହୋଇପାରେନା ।

: କାମ ସରିଲା ପରେ ଆସିବୁରେ ସଂଧ୍ୟା, ଆଉ ଟିକିଏ ଅପେକ୍ଷା କରିଯାଆ । ବାସ୍ କାମ ସରିଆସିଲାଣି । ଖାଲି ଫାଇନାଲ ଟଚ୍ ଟା ବାକିଅଛି । ହେଲେ ଅବୁଝା ଅମାନିଆ ପିଲାଟିଏ ଏଇ ସମୟ, ସିଏ କଣ ଶୁଣିବ କାହାର ଅନୁରୋଧ, ବୁଝିବ କାହାର ହୃଦୟର ବେଦନା ? ଓଲଟି ପଚାରିବ, ଏତେ ବେଳ ଯାଏ କଣ କରୁଥିଲ ? ଦିନ ସରିଲା ବେଳକୁ ମନେ ପଡୁଛି କାମ ବାକି ରହିଗଲା ବୋଲି ? ଦିନ ସାରା ତ ବଡ ଆରାମରେ କଟେଇ ଦେଲ, ନା’ ଗଲା କାଲି କଥା ମନେ ପଡିଲା ନା’ ଆସନ୍ତା କାଲିର କଥା ଭାବିଲ ? ମୁଁ ଆସିଲେ ଅନ୍ଧାର ଆସିବ, ଏ କଥା କଣ ଜାଣି ନଥିଲ ? ଲଣ୍ଠନରେ କିରୋସିନ ରଖିବନି, ହାତରେ ଦିଆସିଲି ନାହିଁ, ଆଉ କଣନା ବାହାରିଛ ଅନ୍ଧାରକୁ ଅଟକେଇଦେବ ବୋଲି । ଅନ୍ଧାରକୁ କହିବ, ଅଟକି ଯାଆରେ ଟିକେ, ଅନ୍ଧାର କାହିଁକି ଶୁଣିବ ଯେ ତୁମର ଅନୁରୋଧ ?

ସମୟର କଥା ଶୁଣି ଚମକି ପଡିଲି ଟିକିଏ । ପୁଣି ମନକୁ ମନ କହିଲି, ନାହିଁରେ ଅନ୍ଧାର, ସବୁ କଥା ଭାବିଛି ମୁଁ, ଗଲା କାଲିର କଥା, ଆସନ୍ତା କାଲିର କଥା ବି । ହେଲେ କଣ ବା କରିପାରି ଥାଆନ୍ତି କହ ? ସବୁବେଳେ ବର୍ତ୍ତମାନଟା ହିଁ ମୋ ପାଇଁ ସବୁଠାରୁ ମୁଲ୍ୟବାନ ଥିଲା, କିନ୍ତୁ ସେଇ ବର୍ତ୍ତମାନଟା କେବେବି ସରିଲାନି । ତୁ ତ ସବୁ ଦେଖିଛୁ, ଆଉ ଦେଖୁଛୁ, ତୋତେ କଣବା ଅଛପା ଯେ ? ଦେଖୁନୁ ମୁଁ ସବୁବେଳେ କିପରି ସେଇ ବର୍ତ୍ତମାନର ପାତ୍ରଟିକୁ ଭରିବାରେ ଲାଗି ପଡିଛି ! ବର୍ତ୍ତମାନର ପାତ୍ର ଭରୁ ଭରୁ ଦିନ ସରିଯାଉଛି ସିନା, ହେଲେ ବର୍ତ୍ତମାନଟା ଏମିତି ଗୋଟିଏ ଫଟା ମାଠିଆ ଯେ, ଯେତେ ଭରିଲେ ବି ପୁରା ହେବାର ନାଆଁ ନେଉନି । ପାଟି ମେଲେଇ ଆଁ କରି ଅନେଇ ବସିଛି । ଆହୁରି ଦିଅ, ଆହୁରି ଦିଅ, ସର୍ବଗିଳା ବର୍ତ୍ତମାନ । ସବୁ ଖାଇ ହଜମ କରି ଦେଉଛି, ତଥାପି ସବୁବେଳେ ଭୋକିଲା ରହିଯାଉଛି । କିଛି ବଳିଲେ ସିନା ଗଲା କାଲି କଥା ଭାବିବି କି ଆସନ୍ତା କାଲି ପାଇଁ କିଛି କରିବି ।

ସମୟକୁ କହିଲି, ତୁ କଣ ଜାଣିନୁ, ଚାର୍ବାକଙ୍କ ସେଇ ଗଳ୍ପଟି, ପିଲା ଦିନେ ସ୍କୁଲରେ ପଢିଥିଲେ । ତାଙ୍କର ସେଇ ତିନୋଟି ଉପଦେଶ, ତିନୋଟି ମୁଲ୍ୟବାନ ନୀତି । ‘ସବୁଠାରୁ ମୂଲ୍ୟବାନ ସମୟ କେଉଁଟା, ସବୁଠାରୁ ମହତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ବ୍ୟକ୍ତି କିଏ ଏବଂ ସବୁଠାରୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କାର୍ଯ୍ୟ କଣ’ ! ମନେ ନାହିଁ ଯଦି, ଆଉଥରେ ମନେ ପକେଇ ଦେଉଛି ଶୁଣ ।

: ବହୁତ ପୁରୁଣା ଦିନର କଥା, ଅଗନା ଅଗନୀ ବନସ୍ତରେ ଆଶ୍ରମଟିଏ ଥିଲା, ସେଠାରେ ଜଣେ ରୁଷି ତାଙ୍କର ଶିଷ୍ୟମାନଙ୍କୁ ସହିତ ରହୁଥିଲେ । ଖୁବ୍ ସୁନ୍ଦର ଆଶ୍ରମଟିଏ, କହନ୍ତି ସେ ଆଶ୍ରମରେ ସବୁ ରୁତୁରେ ବସନ୍ତର ବାସ ଥାଏ । ବର୍ଷସାରା ଆଶ୍ରମଟି ଫଳଫୁଲରେ ଭରିରହୁଥିଲା । ସମସ୍ତ ଆଶ୍ରମବାସୀ ବହୁତ ଖୁସିରେ ଥିଲେ । ରୁଷିଙ୍କର ଖ୍ୟାତି ଚାରିଦିଗରେ ବ୍ୟାପିଥିଲା । ସମସ୍ତେ ବଡ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ସମ୍ମାନ କରୁଥିଲେ ରୁଷିଙ୍କୁ । ଏକଦା ସେ ଦେଶର ରାଜା ରୁଷିଙ୍କର ଦର୍ଶନ ପାଇଁ ଆଶ୍ରମରେ ଆସି ପହଞ୍ଚିଲେ । ରାଜା ଆସିବା ଖବର ଶୁଣି ତାଙ୍କର ସ୍ୱାଗତ ପାଇଁ ରୁଷି ଆଶ୍ରମରୁ ବାହାରି ଆସିଲେ, କିନ୍ତୁ ସେ ରାଜାଙ୍କ ପାଖରେ ପହଞ୍ଚିବା ସମୟରେ ହଠାତ୍ କେଉଁଠାରୁ ଗୋଟିଏ ଶିକାରୀ କ୍ଷତ ବିକ୍ଷତ ଅବସ୍ଥାରେ ଆସି ଅକସ୍ମାତ ରୁଷିଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଅଚେତ ହୋଇ ଖସିପଡିଲା । ହଠାତ୍ ଏପରି ଏକ ଅଭାବନୀୟ ପରିସ୍ଥିତିରେ ରୁଷି ଟିକିଏ ବିତଳିତ ହୋଇଗଲେ ଏବଂ ଶିକାରୀଟିର ଗୁରୁତର ଅବସ୍ଥା ଦେଖି ସେ ରାଜାଙ୍କର ସ୍ୱାଗତ କରିବା କଥା ଭୁଲିଗଲେ ଏବଂ ଶିଷ୍ୟ ମାନଙ୍କ ସହିତ ଅଚେତ ଶିକାରୀକୁ ଆଶ୍ରମ ଭିତରକୁ ନେଇଗଲେ । ସେଠାରେ ତାର ସେବା ସୁଶୃଷା କରିବାରେ ଲାଗି ପଡିଲେ ଏବଂ କିଛି ସମୟ ପରେ ଶିକାରୀଟିର ଚେତା ଫେରିଲା, ତାପରେ ରୁଷି ଶିକାରୀକୁ ଶିଷ୍ୟଙ୍କ ଦାୟିତ୍ୱରେ ଛାଡି ରାଜାଙ୍କର ସ୍ୱାଗତ କରିବା ପାଇଁ ରାଜାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ ।

ଏସବୁ ଘଟଣା ଦେଖି ରାଜା କିଛି ବୁଝି ପାରୁ ନଥାନ୍ତି, ରୁଷି ଏପରି କାହିଁକି କଲେ ! ସିଏ ଏ ଦେଶର ରାଜା, କିନ୍ତୁ ରୁଷି ପ୍ରଥମେ ତାଙ୍କର ସ୍ୱାଗତ ନକରି ଜଣେ ସାମାନ୍ୟ ଶିକାରୀର ସେବାରେ ଲାଗିଗଲେ ? ରାଜା ତାଙ୍କର ଜିଜ୍ଞାସାକୁ ବେଶି ସମୟ ମନରେ ଚାପିରଖି ପାରିଲେ ନାହିଁ । କିଛି ସମୟ ପରେ ତାଙ୍କର ସନ୍ଦେହ ଦୁର କରିବା ପାଇଁ ରାଜା ରୁଷିଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ, ହେ ଗୁରୁଦେବ ! ଆପଣଙ୍କ ବ୍ୟବହାର ଦେଖି ମୋ ମନରେ ଗୋଟିଏ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠୁଛି । ଦୟାକରି ମୋର ସନ୍ଦେହ ମୋଚନ କରନ୍ତୁ । ରୁଷି କହିଲେ, ହେ ରାଜନ, ନିସଙ୍କୋଚ ଆପଣ ନିଜର ଜିଜ୍ଞାସା ମୋତେ ଖୋଲିକରି କୁହନ୍ତୁ । ରାଜା ଆସ୍ୱସ୍ଥ ହୋଇ ରୁଷିଙ୍କୁ କହିଲେ, ମହାଭାଗ, ମୁଁ ଏ ଦେଶର ରାଜା ଏବଂ ଆପଣଙ୍କର ଅତିଥି, କିନ୍ତୁ ଆପଣ ମୋର ସ୍ୱାଗତ କରିବାକୁ ଗୁରୁତ୍ୱ ନଦେଇ ଜଣେ ଅନାମଧେୟ ସାମାନ୍ୟ ଶିକାରୀର ସେବା କରିବାକୁ ଅଧିକ ମହତ୍ୱ ଦେଲେ, ଏପରି କରିବାର କାରଣ ମୋ ମନକୁ ଆନ୍ଦୋଳିତ କରୁଛି ? ରୁଷି କିଛି ସମୟ ନୀରବ ରହି ଟିକିଏ ମୁରୁକି ହସିଲେ, ପୁଣି କହିଲେ ‘ହେ ରାଜନ୍, ସଂସାରରେ ତିନୋଟି ମୂଲ୍ୟବାନ ନୀତି ସର୍ବଦା ମନେ ରଖିବ । ପ୍ରଥମଟି ମୂଲ୍ୟବାନ ସମୟ କେଉଁଟି, ଦ୍ଵିତୀୟଟି ମହତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ବ୍ୟକ୍ତି କିଏ, ତୃତୀୟଟି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କାର୍ଯ୍ୟ କଣ !

ରୁଷି କହିଲେ, “ବର୍ତ୍ତମାନ” ହିଁ ମନୁଷ୍ୟ ପାଇଁ ସବୁଠାରୁ ମୂଲ୍ୟବାନ ସମୟ, ଏହି ସମୟରେ ଆପଣଙ୍କ ସହିତ ଯିଏସବୁ ଅଛନ୍ତି ସେମାନେ ହିଁ ଆପଣଙ୍କପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମହତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ବ୍ୟକ୍ତି ଏବଂ ସେହି ବ୍ୟକ୍ତିମାନଙ୍କପାଇଁ ଆପଣ ଯାହାକିଛି କରି ପାରିବେ ତାହା ହିଁ ହେଉଛି ଆପଣଙ୍କପାଇଁ ଅଧିକ ଗୁତ୍ୱତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କାର୍ଯ୍ୟ । ଯେତେବେଳେ ଆପଣ ଏଠାକୁ ଆସିଲେ ଠିକ୍ ସମୟରେ ଶିକାରୀଟି ମଧ୍ୟ ଆହତ ଅବସ୍ଥାରେ ଆସି ପହଞ୍ଚିଥିଲା । ସେ ସମୟରେ ଆପଣଙ୍କ ସ୍ୱାଗତ ତୁଳନାରେ ଜଣେ ଆହତ ବ୍ୟକ୍ତିର ଜୀବନ ରକ୍ଷା ମୋ ପାଇଁ ଅଧିକ ମହତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା । ଯଦି ସେ ସମୟରେ ମୁଁ ଆହତ ଶିକାରୀକୁ ଛାଡି ମହାରାଜାଙ୍କର ସ୍ୱାଗତ କରି ଥାଆନ୍ତି, ତେବେ ହୁଏତ ଶିକାରୀଟିର ପ୍ରାଣ ଚାଲି ଯାଇଥାଆନ୍ତା । ଆଶା କରୁଛି ରାଜନ୍ ମୋର ପରିସ୍ଥିତିକୁ ବୁଝି ପାରିବେ ।”

ଚାର୍ବାକଙ୍କର ସେହି ଉକ୍ତି ଏହି “ବର୍ତ୍ତମାନ” ଉପରେ ହିଁ ମୁଁ ମୋର ସମସ୍ତ ଧ୍ୟାନ କେନ୍ଦ୍ରିତ କରି ରଖିଛି । ମୋର ବର୍ତ୍ତମାନରେ ‘ମୋର ସ୍ତ୍ରୀ, ସନ୍ତାନ ପରିବାର’ ମୋପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମହତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ । ମୋର ସମସ୍ତ ଚେଷ୍ଟା ସେମାନଙ୍କର ଆବଶ୍ୟକତାକୁ ପୁର୍ଣ୍ଣ କରିବାରେ ଚାଲି ଯାଉଛି, କିଛି ବଳିଲେ ସିନା ଗତକାଲି, ମାନେ ମୋର ବୃଦ୍ଧ ମାତା ପିତାଙ୍କ ପାଇଁ କିଛି କରିବି ଅବା ମୋର ଭବିଷ୍ୟତ ପାଇଁ କିଛି ସଞ୍ଚୟ କରିବି । କିନ୍ତୁ ବିଡମ୍ବନା ଦେଖ, ମୋର ବର୍ତ୍ତମାନ ଏପରି ଏକ ଫଟା ମାଠିଆ ପରି ହୋଇଯାଇଛି ଯେ ମୁଁ ଯେତେ ଚେଷ୍ଟା କଲେବି, ଯେତେ ଭରିଲେ ବି ସେଇ ଫଟା ମାଟିଆଟି ପୁରା ହୋଇ ପାରୁନି !

ମୁଁ ଜାଣିଛି ତାର କଣ ପରିଣାମ କଣ ହେବ ? ଦିନ ଆସିବ, ମୁଁ ବି ମୋର ପିତାମାତାଙ୍କ ପରି ବାର୍ଦ୍ଧକ୍ୟ ଅବସ୍ଥାରେ ପହଞ୍ଚିଯିବି । ସେତେବେଳେ ଭାବିବି, ମୁଁ ମୋର ଯୌବନରେ ପତ୍ନୀ ପୁତ୍ର ପ୍ରେମରେ କେତେ ଅନ୍ଧ ହୋଇଯାଇଥିଲି ସତେ । ମୋର ପରିବାକୁ କେବଳ ମୋର ପତ୍ନୀ ଏବଂ ନଜ ସନ୍ତାନ ଭିତରେ ସୀମିତ କରିଦେଇଥିଲି । ମୁଁ କିପରି ଭୂଲିଗଲି ମୋର ଜନ୍ମଦାତା ପିତାମାତାଙ୍କୁ, ଯେଉଁମାନେ ମୋତେ ଏ ସଂସାରକୁ ଆଣିଥିଲେ । ଯେଉଁମାନେ ସେମାନଙ୍କର ସାରା ଜୀବନର ତପସ୍ୟା ମୋରି ପଛରେ ସାରିଦେଇଥିଲେ । ସେମିତି ଦିନେ ଆସିବ, ଯେତେବେଳେ ମୋର ସନ୍ତାନ ମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମୁଁ ମଧ୍ୟ ମୋର ପିତାମାତାଙ୍କ ପରି ଅଦରକାରୀ ଏବଂ ଗୁରୁତ୍ୱହୀନ ହୋଇ ପଡିବି । ଶେଷରେ ପିତାମହ ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ପରି ଅସହାୟ ନିଃସହାୟ ହୋଇ ଜୀବନର ଅନ୍ତିମ ଶରସଜ୍ୟା ଉପରେ ମୋର ଶେଷ ନିଃଶ୍ଵାସକୁ ଅପେକ୍ଷା କରିଥିବି ଆଉ ମନେ ପକାଉଥିବି ମୋର ସମସ୍ତ ଜୀବନ ଚରିତ୍ର । ଗୋଟିଏ ବଚନରେ ବାନ୍ଧିହୋଇ ମୁଁ କିପରି ଅନ୍ଧ ହୋଇଯାଇଥିଲି । ଦ୍ରୌପଦୀକୁ ନିର୍ବସ୍ତ୍ର ହେବାର ଆଖିର ଦେଖି, ତାର ଆର୍ତ୍ତକ୍ରନ୍ଦନ ବ୍ୟାକୁଳ ନିବେଦନକୁ କାନରେ ଶୁଣି ମଧ୍ୟ ନିରବ ରହିବାର ଅଭିଶାପକୁ ସହିଗଲି । ମୋର ସମସ୍ତ ଧର୍ମ, ସମସ୍ତ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ କେବଳ ନିଜ ପତ୍ନୀ ସନ୍ତାନ ପଛରେ ଖର୍ଚ୍ଚ କରିଦେଲି ଏବଂ ଭୂଲିଗଲି ମୋର ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ଧର୍ମକୁ । ଦିନେ ନିର୍ଲଜ ଆତ୍ମା ନେଇ ଅପେକ୍ଷା କରିଥିବି, ମୋର ଅର୍ଜୁନକୁ, ସେ ଆସିବ, ମୁଁ ଶେଷ ନିଶ୍ୱାସ ଛାଡିବା ପୂର୍ବରୁ ଗଙ୍ଗାଜଳ ଟୋପାଏ ମୋ ମୁହଁରେ ଦେବ । ହେଲେ ସେତେବେଳକୁ ମୋର ସେହି ଅର୍ଜୁନର ବି ତ ଗୋଟିଏ ‘ବର୍ତ୍ତମାନ’ ଥିବ ! ଯେପରି ଦିନେ ମୋ ପାଖରେଥିଲା । ଆଉ ସିଏବି ବ୍ୟସ୍ଥଥିବ ତାର ସେଇ ବର୍ତ୍ତମାନର ଆବଶ୍ୟକତାର ଫଟା ମାଠିଆକୁ ପୁରାକରିବାକୁ, ଠିକ୍ ଯେପରି ଦିନେ ମୁଁ ବ୍ୟସ୍ଥଥିଲି ।

ସଂଧ୍ୟା ହସିଲା, କୁଟିଳ ହସଟିଏ, ସତେଅବା ଖଳ ନାୟକର ହସ । କହିଲା ହଁ ଠିକ୍ ଜାଣିଛୁ । ତୁ ଅର୍ଜୁନକୁ ଅପେକ୍ଷା କରିଥିବୁ ସିନା, ହେଲେ କିଏ ଜାଣେ, ସିଏ ବି ଚାର୍ବାକଙ୍କର ପଟ୍ଟ ଶିଷ୍ୟ ଥାଇପାରେ । ସିଏବି ତୋରି ପରି ଲାଗି ପଡିଥିବ ତାର ‘ବର୍ତ୍ତମାନ’ର ଫଟା ମାଠିଆକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିବାରେ । ହେଲେ ନା’ ତାର ମାଠିଆ ଭରିବ, ନା’ ସିଏ ଆସିବ !

*** 06/07/2016 ***

କ୍ଷଦ୍ରଗଳ୍ପ-ତର୍କେ ବହୁଦୂର Tarke Bahudura

ଗଳ୍ପଟି କହିବା ଆଗରୁ ମୁଁ ପ୍ରଥମେ ଆପଣଙ୍କୁ ଚନ୍ଦ୍ର ମୋହନଙ୍କ ସହିତ ଆପଣଙ୍କର ପରିଚୟଟା କରେଇ ଦିଏ । ଚନ୍ଦ୍ର ମୋହନ ନାମକ ଚରିତ୍ରଟି କୌଣସି ଏକ ସରକାରୀ ଅଫିସରେ କିରାଣୀଟିଏ, ଯିଏ ଆଗରୁ ଏତେ ଦୁର୍ବଳ ନଥିଲା ! ମନରେ ତାର ବହୁତ ସାହସ ଥିଲା, ବଡ ଉତ୍ସାହୀ ଯୁବକଟିଏ, ସବୁ କାମରେ ଆଗୁଆ ଥିଲା ସିଏ । ତା କହିବା ଅନୁଶାରେ ଦୁନିଆରେ କିଛିବି କାର୍ଯ୍ୟ ଅସମ୍ଭବ ନୁହେଁ । ସଫଳତା ପାଇଁ ଖାଲି ଟିକିଏ ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଆଉ ଟିକିଏ ପରିଶ୍ରମ ଲୋଡା । କାମ ଆରମ୍ଭ କରିବା ଆଗରୁ ସବୁକଥା ଏମିତି କଠିନ ଲାଗେ, କିନ୍ତୁ ଥରେ ବାହାରକୁ ଗୋଡକାଢି ଦି’କଦମ ଚାଲିବା ଆରମ୍ଭ କରିଦେଲେ, ଦୂରତା ଆଉ ଦୂରତାପରି ଲାଗନା । ପାଦ ଚାଲିଲେ ବାଟ ବି ସରିଯାଏ । ଆଗରୁ ସେ କେବେବି କଥା କଥାରେ ଭାଗ୍ୟ କିମ୍ବା ଭଗବାନଙ୍କ ପ୍ରସଙ୍ଗ ଉଠଉ ନଥିଲା । ନିଜର ସୌଭାଗ୍ୟ ପାଇଁ ନିଜକୁ ଯେପରି ଖୁବ୍ ପାରିବାର ଭାବୁଥିଲା, ନିଜର ଦୂର୍ଭାଗ୍ୟ ପାଇଁ ସେମିତି କେବଳ ନିଜର ଅପାରଗତାକୁ ହିଁ ଦୋଷୀ କରୁଥିଲା । ହେଲେ ହଠାତ୍ ଦିନେ ଚନ୍ଦ୍ର ମୋହନର କାୟାପଲଟ ହୋଇଗଲା । ସେ ଏପରି ଦୁର୍ବଳ ହୋଇଗଲା ଯେ, ଭାବିଲେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଲାଗେ । ଏଇ ଲୋକଟି କଣ ସେଇ ଚନ୍ଦ୍ର ମୋହନ ? ଆଜି ଯିଏ କଥା କଥାକେ କହୁଛି ଛାଡ, ଭାଗ୍ୟରେ ନଥିଲା ! “ଭାଗ୍ୟଂ ଫଳତି ସର୍ବତ୍ରଃ, ନଃ ଚ ବିଦ୍ୟାଂ ନଃ ଚ ପୌରୁଷଃ”, କିମ୍ବା ‘ଏହା ଭଗବାନ ଇଚ୍ଛା ନଥିଲା’ ଏପରି କହି ଗୁଡାଏ ଦୀର୍ଘ ନିଶ୍ୱାସ ହିଁ ଛାଡିପକଉଥିଲା । ବିଶ୍ୱାସ ହୁଏନା, ଚନ୍ଦ୍ର ମୋହନର ହଠାତ୍ ଏତେ ପରିବର୍ତ୍ତନ କେମିତି ହୋଇଗଲା ? ସତେ ଯେପରି ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କ ପାଦତଳେ ଗାଣ୍ଡିବଧନୁ ଥୋଇଦେଇ ହଠାତ୍ ଏ ଅର୍ଜୁନ ଏତେ ନିଶ୍ୱ ଏତେ ଦୂର୍ବଳ କିପରି ହୋଇଗଲା ? ଘଟଣା କଣ ? ପ୍ରେମରେ ଧୋକା ପାଇଗଲା ନା ପରୀକ୍ଷାରେ ଫେଲ ହୋଇଗଲା ?

ବାହାଘର ପୂର୍ବର ଚନ୍ଦ୍ର ମୋହନ ଆଉ ବାହାଘର ପରେ ଆଜିର ଚନ୍ଦ୍ର ମୋହନ ଭିତରେ ଆକାଶ ପାତାଳର ଫରକ୍ । ସତେ ଅବା, ଦଗବିଜୟରେ ବାହାରିଥିବା ଚଣ୍ଡାଶୋକ, ଧଉଳୀର ପାଦଦେଶରେ ପହଞ୍ଚି ହଠାତ୍ ନିଶ୍ୱ ନିର୍ବିର୍ଯ୍ୟ, ଶୋକାକୁଳ ହୋଇ ଧର୍ମାଶୋକ ପାଲଟି ଯାଇଛି । ହଠାତ୍ ଦିନେ ଚନ୍ଦ୍ର ମୋହନ ମଥାରେ ଚନ୍ଦନ ଟିପାଟିଏ ଦେଖି ମୋ ପରି ଅନେକ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଚକିତ ହୋଇ ଯାଇଥିଲେ । ଘଟଣାଟା କଣ ବୁଝୁବୁଝୁ ଜଣାପଡିଲା, ତାର ଧର୍ମପତ୍ନୀ ଯେଉଁ ଗୁରୁଙ୍କର ଶିଷ୍ୟା, ସେ ମଧ୍ୟ ସେହି ଗୁରୁଙ୍କର ଦୀକ୍ଷା ନେଇ ଯାଇଛି । ବାସ, ତା’ପର ଠାରୁ ଚନ୍ଦ୍ର ମୋହନର ଏ କାୟାକଳ୍ପ । ଏବେ ସେ କଥା କଥାକେ ସେହି ଗୁରୁଙ୍କର ଗୁଣ କୀର୍ତ୍ତନକରିବା ଏବଂ ମହିମା ବଖାଣ କରିବାକୁ ଲାଗିଗଲା । ଗୁରୁଙ୍କର ବେଶ୍ ଗୁଡିଏ ବାଣୀ କଣ୍ଠସ୍ଥ, ମୁଖସ୍ଥ କରି ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କରିଦେଲା । ତାର ଏପରି ଗୋଟିଏ ବିଶ୍ୱାସ ଆସିଗଲା ଯେ ଏ ସଚରାଚର ବିଶ୍ୱ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡରେ, ପ୍ରତି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଯାହାବି ଘଟୁଚି ବା ଘଟିବ, ସବୁ ସେଇ ତାର ଗୁରୁଙ୍କର ଅପାର କରୁଣାରୁ ହିଁ ଘଟିବ । ନହେଲେ କେଉଁ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ କେଉଁଠିନା କେଉଁଠି, କିଛିନା କିଛି ବିଭ୍ରାଟ ନିଶ୍ଚୟ ଘଟିଯିବ ।

ସେଦିନ ଚନ୍ଦ୍ର ମୋହନ ଆଉ ଶ୍ୟାମ ସୁନ୍ଦର ବାବୁଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସୁଖିଲାଟାରେ ଏମିତି ଝଗଡା ଆରମ୍ଭ ହୋଇଗଲା । କଥା ଏପରି ଗୁରୁତର ହେଲାଯେ, ଆସେମ୍ବ୍ଲି କି ପାର୍ଲିଆମେଣ୍ଟରେ ଚଉକି ଫିଙ୍ଗା କି ଚପଲ ଫିଙ୍ଗା କଥାଠାରୁ ମଧ୍ୟ ବହୁତ ଆଗକୁ ବଢିଗଲା । ଶେଷରେ ହାତାହାତି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କଥା ପହଞ୍ଚିଗଲା । କଥା ସେମିତି କଛି ଗୁରୁତର ନଥିଲା । ଝଗଡାର କାରଣଟା ବୁଝୁବୁଝୁ ଜଣା ପଡିଲା ଯେ, ଦୁଇଜଣଙ୍କ ମଝିରେ ଏଇକଥାକୁ ନେଇ ମିମାଂସା ହୋଇପାରିଲା ନାହିଁ ଯେ ଚନ୍ଦ୍ର ମୋହନର ଗୁରୁ ବଡ ନା ଶ୍ୟାମ ସୁନ୍ଦର ବାବୁଙ୍କ ଗୁରୁ ବଡ ? ଏଇ କଥାରୁ ହାତା ହାତି ମୁଥ ମରା ମରି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମାମଲା ବଢିଗଲା । ଠିକ୍ ସମୟରେ ବଡବାବୁ ହସ୍ତକ୍ଷେପ କରି ନଥିଲେ ଅଫିସରେ ହୁଏତ ମିନି ମହାଭାରତ ଯୁଦ୍ଧଟିଏ ଘଟି ଯାଇଥାନ୍ତା । ତୃତୀୟ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧ ଟଳିଗଲା କହିଲେ ଚଳେ, ନହେଲେ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଆଉ ମାତ୍ର ମୁହୁର୍ତ୍ତେ ବାକିଥିଲା ।

କଥା କଣ ପଚାରିବାରୁ ଜଣା ପଡିଲା ଯେ ଚନ୍ଦ୍ର ମୋହନ ତାର ଗୁରୁଙ୍କୁ ସ୍ୱୟଂ ଈଶ୍ୱର ସାବ୍ୟସ୍ଥ କରି ଶ୍ୟାମ ସୁନ୍ଦର ବାବୁଙ୍କ ଗୁରୁଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ଜଣେ ଅବତାର ଅର୍ଥାତ୍ ତା ଗୁରୁଙ୍କ ଠାରୁ ଶ୍ୟାମ ସୁନ୍ଦରବାବୁଙ୍କ ଗୁରୁ ଛୋଟ, ମାନେ ଜୁନିୟର ବାବା ବୋଲି ପ୍ରମାଣିତ କରିବାକୁ ଯାଉଥିଲା । ହେଲେ ଏତେ ଧୃଷ୍ଟତାକୁ ଶ୍ୟାମ ସୁନ୍ଦରବାବୁ କେମିତି ବରଦାସ୍ତ କରିପାରି ଥାଆନ୍ତେ ଭଲା ? ଯେତେହେଲେ ତାର ଗୁରୁଙ୍କର ‘ଇଜ୍ଜତ୍ କା ସୱାଲ’, ହାଟ ମଝିଟାରେ, ବିଚ୍ ବଜାର ଭିତରେ ତା ଗୁରୁଙ୍କର ନାକ ନିଶ ତଳେ ପଡିଯାଇ ନଥାନ୍ତା ? ଥ୍ୟାଙ୍କ ଗଡ୍, ଠିକ୍ ସମୟରେ ବଡବାବୁ ହସ୍ତକ୍ଷେପ କରିଦେଲେ, ନହେଲେ ଅଫିସରେ କଣ ଯେ ହୋଇଯାଇ ନଥାନ୍ତା ଆଜି !

ଶେଷରେ ସୁପ୍ରୀମ କୋର୍ଟର ଅଧ୍ୟାଦେଶ ଜାରି କରିଲା ପରି ବଡବାବୁ କହିଲେ, ସମସ୍ତେ ଶୁଣନ୍ତୁ, ଆମ ଦେଶ ଭାରତବର୍ଷ ଏକ ଧର୍ମ ନୀରପେକ୍ଷ ରାଷ୍ଟ୍ର । ଏଇ ଦେଶରେ ସବୁ ଧର୍ମ, ସବୁ ଗୁରୁ ସମାନ, କେହି ଛୋଟ ବା ବଡ ନୁହଁନ୍ତି । ତେଣୁ ସବୁ ଧର୍ମ, ସବୁ ଦେବାଦେବୀ, ସବୁ ଗୁରୁଜୀ, ମାତାଜୀ, ବାବାଜୀ ସମାନ ସମ୍ମାନର ହକଦାର । ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସମାନ ସମ୍ମାନ ଦେବା ଜଣେ ଭଲ ନାଗରୀକର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ । ଏକଥା ଆମର ସମ୍ବିଧାନ କହୁଛି । ଆମେ ନାଗରୀକ ହିସାବରେ ଆମର ସମ୍ବିଧାନକୁ ସମ୍ମାନ ଦେବା ଉଚିତ୍ । ବାକ୍ ସ୍ୱାଧୀନତାର ଦ୍ୱାହୀ ଦେଇ କେହି କାହାର ଗୁରୁଙ୍କର ଅପମାନ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ । ବୁଝିଲେ ସମସ୍ତେ? ଏବେ ଯାଆନ୍ତୁ ନିଜ ନିଜ ସିଟକୁ । କାମ କରନ୍ତୁ, ଅଫିସ କାମ କରିବାକୁ ଆସୁଛନ୍ତି ନା ଏପରି ବେକାର କଥାକୁ ନେଇ ଝଗଡା କରିବାକୁ ? ଚନ୍ଦ୍ର ମୋହନ ସଙ୍ଗେ ସଙ୍ଗେ ପ୍ରତିବାଦ କରି କହିଲା, ସାର୍ ଆପଣ ଧର୍ମଚର୍ଚ୍ଚାକୁ ବେକାର କଥା କହୁଛନ୍ତି ? ବଡବାବୁ ବିରକ୍ତହୋଇ କହିଲେ ବେକାର କଥା ନୁହେଁତ ଆଉ କଣ ? ଅଫିସରେ ଅଫିସକାମ ବିଷୟରେ କଥାବାର୍ତ୍ତା କରନ୍ତୁ, ସେଇଟା କାମର କଥା । ଧର୍ମଚର୍ଚ୍ଚା ପାଇଁ ସଂଧ୍ୟାରେ ପ୍ରବଚନ କି ଭଜନମଣ୍ଠଳୀକୁ ଯାଆନ୍ତୁ, ସେଇଠି ଏସବୁ ଚର୍ଚ୍ଚା କରିବେ, ସେଇଟା ଏପରି ଆଲୋଚନା ପାଇଁ ଠିକ୍ ଜାଗା । ବଡବାବୁଙ୍କ ହସ୍ତକ୍ଷେପ ପରେ କେବଳ ଯୁଦ୍ଧବିରାମ ହୋଇଯାଇଥିଲା । କିନ୍ତୁ ମନେ ହେଉଥିଲା ଏ ଯୁଦ୍ଧ ପୁଣି ଆରମ୍ଭ ହୋଇଯିବ । ନିଆଁ କୁହୁଳୁଥିଲା, କିନ୍ତୁ କେତେବେଳେ ତାର ଲେଲିହାନ ଶିଖାଟେକି ପୁଣି ଜଳିଉଠିବ କେହି ଜାଣିନଥିଲେ ।

କଥା କିନ୍ତୁ ଏତିକିରେ ସମାପ୍ତ ହେଲା ନାହିଁ । ଯାହା ଅନୁମାନଥିଲା ତାହାହିଁ ଘଟିଲା । ପୁଣି ଆରମ୍ଭ ହୋଇଗଲା ଶିତଳଯୁଦ୍ଧ, ଚାରିଟାବେଳ ଟି-ବ୍ରେକ୍ ସମୟରେ କଥାଟିକୁ ନେଇ ପୁଣି ଚା’ କପ୍ ରେ ଏକ ମୃଦୁ ଝଡ ଉଠିଲା, ଏକ ଲଘୁ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ସଭାପତିତ୍ୱରେ । ସେ ହେଲେ ସୁଧାଂଶୁ ଶେଖର, ସିଧା କଲେଜରୁ ବାହାରି ନୁଆକରି ଏଲଡି କ୍ଲର୍କ ପୋଷ୍ଟରେ ପିଛିଲା ଛମାସ ହେଲା ଜଏନ୍ କରିଛନ୍ତି । ଚଙ୍ଗ ଚଙ୍ଗିଆ ଗଜା ଭେଣ୍ଡିଆଟିଏ । କଲେଜ ଇଲେକ୍ସନରେ ପିଲାଏ ଯେମିତି ଭାଷଣ ଦିଅନ୍ତି ସେମିତି ବଡ ପାଟିଟାଏ କରି କହିଲା, ଆମର ଏଇ ଯେଉଁ ଧର୍ମ, ବାବା ଫାବା, ଦର୍ଶନ, ଶାସ୍ତ୍ର ଏ ସବୁ ଶଳା ଗୋଟେ ଫାର୍ସ । ଶଳା ସବୁ ଯାକ ବାବା ହେଉକି ମାତା ସମସ୍ତେ ଗୋଟିଏ ଗୋଟିଏ ଭଣ୍ଡ କିମ୍ବା ପକ୍କା ବିଜିନେସମ୍ୟାନ, ନହେଲେ ମେଜିସିଆନ୍ । ଶଳେ ଏମିତି ନହେଲେ ଶୁନ୍ୟରୁ କଦଳୀ ଖସେଇବା କି ହାତ ମୁଠାରୁ ବିଭୁତି କି ସିନ୍ଦୁର ବାହାର କରିବା, ପ୍ରସାଦ ସେବନ କରେଇ ବାଞ୍ଝ ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ଗର୍ଭବତୀ କରେଇ ଦେବା, ଏସବୁ କେତେ ଅଜବ କଥା କହୁନାହାନ୍ତି ସତେ । ୟା ଠାରୁ ଭଲ ମେଜିକ୍ ତ ପି ସି ସରକାର ଜୁନିୟର ଦେଖେଇ ପାରିବ। ଶଳେ ଧର୍ମ ଧର୍ମ କହି ଗୋଟାଏ ତାମସା ଚଳେଇଛନ୍ତି, ଧର୍ମ ନାଆଁରେ ଖାଲି ନିରହ ଜନତା ନୁହନ୍ତି ପାଠ ପଢୁଆ ବଡ ବଡ ଲୋକଙ୍କୁ କଥାରେ ଭୂଲେଇ କି ଡରେଇ ଡରେଇ ଦୋକାନ ଚଳେଇଛନ୍ତି । କୋଟି କୋଟି ଟଙ୍କାରେ ଖେଳୁଛନ୍ତି । ଗୋଟାଏ ଲୀଳା ଚଲେଇଛନ୍ତି, ସତ କହିବାକୁ ଗଲେ ଆମ ଲୋକେ କେବଳ ସରଳ କି ଧର୍ମଭୀରୁ ନୁହଁନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ଅତିଲୋଭି ଆଉ ନିହାତି ବୋକା କହିଲେବି ଭୂଲ ହେବନି । ଶଳେ ହିନ୍ଦୁ ମୁସଲମାନ କହି ଭାରତ ପାକିସ୍ଥାନ କରିଦେଲେ, ଏବେ ଗୁରୁ ଗୁରୁ କରି ଲୋକଙ୍କୁ ଲୋକଙ୍କ ଠାରୁ ଅଲଗା କରୁଛନ୍ତି ।

ତା ପରେ ପରେ ଆରମ୍ଭ ହେଲା ଅସଲ ହଟ୍ ଟପିକଟା, ଭଗବାନ ଅଛନ୍ତି କି ନାହିଁ, ପୁଣି ଗୋଟିଏ ବିବାଦାସ୍ପଦ ପ୍ରଶ୍ନ, ମଞ୍ଜି ଆଗ ନା ଗଛ, ଅଣ୍ଡା ଆଗ ନା ମୁର୍ଗୀ ! ଏପରି ଏକ ଅସମାଧିତ ପ୍ରଶ୍ନ ଯେଉଁଟା ଯୁକଯୁଗ ଧରି ନିଜ ଜାଗାର ଠିଆ ସୋଇଛି, ଏ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ନାହିଁ । ପୁଣି ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠେ ଭଗବାନ ଯଦି ନାହାନ୍ତି ତେବେ ଗୁରୁବାଦର ସୃଷ୍ଟି କାହିଁକି ଓ କିପରି ସୃଷ୍ଟି ହେଲା ? ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ମଣିଷ, ଆଉ ଥରେ ଜନ୍ମ ହୁଏକି ନାହିଁ ? ମଲା ପରେ ମୁକ୍ତିମିଳେ ଅଥବା ନର୍କ ଗମନ ଅବା ପୂନର୍ଜନ୍ମ ? ମଲା ପରେ କଣ ହୁଏ ? କିଏ ଦେଖିଛି, କଣ ହୁଏ ଅବା ନାହିଁ ?

ସୁଧାଂଶୁ ପୁଣି କହିଲା, ମୁଁ ମାନୁଛି, ସବୁକିଛି ଆପେ ଆପେ ହୁଏନା । କିଛି ଘଟୁଛି ମାନେ କେହିତ କିଛି କରୁଛି । ଯେମିତି ଗଛର ପତ୍ର ହଲୁଛି ମାନେ ପବନ ହେଉଛି ନହେଲେ ଗଛରେ ମାଙ୍କଡ ବସିଛି । ଆମେ ଭାବୁଛୁ ଏଇ ପାଣି ପବନ ପୃଥିବୀ ଏ ସବୁ ଅନଲିମିଟେଡ, କିନ୍ତୁ ଅନଲିମିଟେଡ କିଛିବି ନାହିଁ । ପୃଥିବୀର କ୍ଷେତ୍ରଫଳ ମପା ସରିଛି, ପାଠପଢା ବହିରେ ପଢା ହେଉଛି । ସେମିତି ପବନବି, ସେଥିରେ ଅକ୍ସିଜେନ, ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ ଆଉ ଅନ୍ୟ କେତେ ପ୍ରକାରର ଗ୍ୟାସ ରହିଛି । ତାହା ସୀମିତ । ଆମେ ମଣିଷ ଯେତେ ଅକ୍ସିଜେନ ଖର୍ଚ୍ଚ କରୁଛୁ ଆଉ ଯେତେ ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ ଛାଡୁଛୁ ଗଛ ସେଇ ପବନକୁ ରିସାଇକ୍ଳିଂ କରି ଆମ ନିଶ୍ୱାସ ପାଇଁ ପୁଣି ଫେରେଇ ଦେଉଛି । କିନ୍ତୁ ଆଜି ଆମେ ଜଙ୍ଗଲକୁ କାଟିକୁଟି ସବୁ ଖାଇଗଲେ । ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳକୁ ରିସାଇକ୍ଳ କରିବାକୁ ଗଛନାହିଁ । ତେଣୁ ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ ବଢୁଛି, ଓଜନ ସ୍ଥରରେ କଣା ବଡ ହେଉଚି ଆଉ ପାଣିପାଗ ବିଗିଡି ଯାଉଛି । ଏଥିରେ କୋଉ ଭଗବାନ କି ଗୁରୁ କଣ କରିକି ଦୁନିଆକୁ ବଞ୍ଚେଇଦେବ ?

ସାମାନ୍ୟ ଫୋନଟିଏ, ଆଜି ତିଆରିହେଲେ ଆରମାସକୁ ଡିଜାଇନ୍ ଚେଞ୍ଜ କରି ନୁଆ ପ୍ରକାର ଫୋନ ହୋଇଯାଉଛି । କିନ୍ତୁ ଲକ୍ଷଲକ୍ଷ ବର୍ଷ ଆଗରୁ ମଣିଷର ଯେଉଁ ଡିଜାଇନ୍ କରାଯାଇଥିଲା ତାହା ଆଜିବି ସେମିତି ଅଛି । ଆଖି କାନ ନାକ ପେଟ ମୁଣ୍ଡ ହୃତପିଣ୍ଡ କି ଝାଡା ପରିଶ୍ରାଯିବା ବାଟ ସବୁ ସେମିତି ଏକା, ସେଇ ଗୋଟିଏ ଜାଗାରେ ସବୁ ମଣିଷ ଦେହରେ ଖଞ୍ଜା ହୋଇଛି । ଭାବିଲେ ଦେଖି, ଯିଏ ମଣିଷର ଶରୀରତନ୍ତ୍ରର ଡିଜାଇନ କରିଛି ସେ କେତେବଡ ଇଞ୍ଜିନିୟର ? ହଁ କେହିତ ଡିଜାଇନ୍ କରିଛି ଏ ମଣିଷ ପଶୁ ପକ୍ଷୀ ଗଛ ଲତା ସବୁ କିଛି । ସେଇ ଶକ୍ତିର ନାଆଁ ପ୍ରକୃତି କି ଭଗବାନ, ସେ ପୁରଷ କି ନାରୀ ସେକଥା କେହି ଜାଣିନି କି ଦେଖିନି । ତା ନାଆ, ଇଶ୍ୱର କି ଆଲ୍ଲା, ଗଡ କି ବୁଦ୍ଧ କି ଆଉକଣ ମୁଁ ଜାଣେନା, ଆପଣମାନେ ବି ଜାଣନ୍ତିନାହିଁ । ସେଇ ଅଜଣା ଜିନିଷଟି ମଣିଷ କି ଗୋଟାଏ ଶକ୍ତି କି ଗୋଟାଏ ବସ୍ତୁ ସେକଥା ନଜାଣି ତାଆରି ପାଇଁ ଆମେ ସବୁ ଜୀଅନ୍ତା ମଣିଷଗୁଡାକ ମରାମରି ହଣାକଟା ହେଉଛେ ? ଧୀକ୍ ଆମ ମଣିଜ ଜନ୍ମକୁ ।

ସଭା ମଝିରେ ତାର ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଭାଷଣରେ ଚନ୍ଦ୍ର ମୋହନ ଯାହା କହିଲା, ତାର ସାରମର୍ମ ଏତିକି ବୁଝି ହେଲା ଯେ, ଭଗବାନ ବୋଲି ଗୋଟାଏ ଶକ୍ତି ଅଛି, ତାର କିଛି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ନାମ ନାହିଁ । ସେ ନିରାକାର, ଅଦୃଶ୍ୟ, ସ୍ପର୍ଶର ପରିସୀମାରୁ ବହୁତ ଦୂର, ସେଇ ଶକ୍ତିଟି କେବଳ ବିଶ୍ୱାସ ଆଉ ଅନୁଭବର ଜିନିଷ, ଏବଂ ଭକ୍ତ ପ୍ରହଲ୍ଲାଦ ଉପାଖ୍ୟାନଟିକୁ ସଂକ୍ଷିପ୍ତରେ ବର୍ଣନାକରି କହିଲା, ଭଗବାନ ସର୍ବ ଶକ୍ତିମାନ, ସର୍ବତ୍ର ବିଦ୍ୟମାନ ।

ଶ୍ୟାମ ସୁନ୍ଦର କିନ୍ତୁ କଥାଟାକୁ ମଝିରେ କାଟି କହି ଉଠିଲେ ଭଗବାନ ନିରାକାର ନୁହନ୍ତି, ଆମ ଗୁରୁଜୀ ହିଁ ହେଉଛନ୍ତି ସାକ୍ଷାତ ପରମେଶ୍ୱର । ସବୁ ଅସମ୍ଭବକୁ ସମ୍ଭବ କରି ପାରିବାର ଚମତ୍କାରୀ କ୍ଷମତା ଥିବା ଗୁରୁ ହିଁ ଭଗବାନ, ଯେପରି ଆମ ଗୁରୁ । ଏତିକି କହି ସେ ଦୁଇହାତ ଯୋଡି ତାର ଗୁରୁଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ପ୍ରଣାମ କଲା ଓ ରକ୍ଷାକର ହେ ଗୁରୁଦେବ, ଶରଣରେ ନିଅ, ଏ ସମସ୍ତଙ୍କୁ କ୍ଷମାକର ଏବଂ ସଦବୁଦ୍ଧି ଦିଅ ବୋଲି ବୀନତି କଲା ।

ସୁଧାଂଶୁ ଶେଖରର ଧର୍ଯ୍ୟର ବନ୍ଧ ଯେମିତି ଭାଙ୍ଗିବ, ଭାଙ୍ଗିବ ହେଉଥିଲା । ସିଏ ଆଉ ସମ୍ଭାଳି ନପାରି ହଠାତ୍ ଠିଆ ହୋଇ ପଡିଲା, କହିଲା, ଭଗବାନ ଫଗବାନ କିଛି ନୁହେଁ ହୋ, ଭଗବାନ ଆଉ ଭୁତ ଏକା କଥା, ଯାହାକୁ ନା’ କେବେ କିଏ ଦେଖିଛି ନା ଛୁଇଁଛି । ଖାଲି ଗୁଲି ଗପରେ ବଢେଇ ଚଢେଇ କହିବା ପାଇଁ ଭଗବାନ ଗୋଟିଏ ବିଷୟ । ଭଗବାନଙ୍କର ଗୋଟିଏ ମୁଣ୍ଡ କି ଦୁଇଟି, କାହାର ଦୁଇ ତ କାହାର ପାଞ୍ଚ ପାଞ୍ଚଟା ମୁଣ୍ଡ, ଆଠ ଦଶୁଟା ହାତ, ହାତରେ କଣ କଣ ସବୁ ଧରିଥିବେ, ପଦ୍ମ ଫୁଲଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଖଣ୍ଡା ତଲୁଆର, ଧନୂତୀର ଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ବର୍ଚ୍ଛା ଭାଲା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କେତେ ଅସ୍ତ୍ର ଶସ୍ତ୍ର । ସତେ ଯେପରି ଏଇ ଗୁରୁମାନେ ସବୁ ସକ୍ଷାତରେ ଭଗବାନଙ୍କ ଦର୍ଶନ କରି ଫଟୋ ଉଠେଇ ନେଇ ଆସିଛନ୍ତି । ମୋର କେବେ ଭଗବାନଙ୍କ ସଙ୍ଗେ ଭେଟ ହେଲେ, ମୁଁ ସତ କହୁଛି ଗୋଟେ ସେଲ୍ଫି ଜରୁର ନେବି । ସେଃ ଏସବୁ କି ପ୍ରକାରର କିମ୍ବୁତ କିମାକାର ଅଦ୍ଭୁତ କଳ୍ପନା ? ପିଲାଙ୍କୁ ଡରେଇବା ପାଇଁ ଯେପରି ଭୁତ କଥା କୁହଁନ୍ତି, ସେମିତି ବଡମାନଙ୍କୁ ଡରେଇବା ପାଇଁ ଭଗବାନ ଗୋଟିଏ ହତିଆର । ଏୟା କଲେ ସ୍ୱର୍ଗଯିବ ଏଇଆ କଲେ ନର୍କ ଯିବ । ସତେ ଯେପରି ସବୁ ଦେଖିଛନ୍ତି । ଆଜିଯାଏ କିଏ ସ୍ୱର୍ଗ ଯାଇକି ଫେରିଛି ? ଆଉ ତାର ଭ୍ରମଣ କାହାଣୀରେ ସବୁ ଲେଖିଛି ? ଅବା କିଏ ନର୍କର ଜେଲଖାନା ଭାଙ୍ଗି ଫେରାର ହୋଇ ଆସି କହିଛି, ନର୍କରେ କଣ କଣ ଦେଖିଲା ବୋଲି ? ଏସବୁ ମଣିଷର କଳ୍ପନା । ପଡିଶାଘର ରୋଷେଇଘରୁ ଦେଶିଘିଅର ଛୁଙ୍କ ବାସନା ଆସିଲେ ମନେମନେ ଜଳି ଯାଉଥିବେ, ପଡୋଶି ଚୁଲିରେ ଯାଇ ମୁତିବାକୁ ମନେମନେ ଭାବୁଥିବେ । ଭୋକିଲା ଲୋକକୁ ଦୂରଦୂର କହି ମୁଠାଏ ଖାଇବାକୁ ଦେବେନାହିଁ, ହେଲେ ମନ୍ଦିରରେ ଯାଇ ଠାକୁରଙ୍କୁ ସୁନା ମୁକୁଟ ଦାନ କରୁଥିବେ। ଏସବୁ ପରେ ଭଗବାନ ଭଗବାନ କହି ଚିତା ତିଳକ ଲଗେଇ ଭଜନ କୀର୍ତ୍ତନ କରୁଥିବ । ଆଜି ଧର୍ମ କହିଲେ ତ ଲୋକେ ଏଇଆ ବୁଝୁଛନ୍ତି ।

କିନ୍ତୁ ସବୁ କଥାର ଅସଲ ସାରକଥା ହେଲା ମଣିଷ ମଣିଷକୁ ଭଲପାଅ, ଭଲ କାମ କର, ଅନ୍ୟ ପ୍ରତି ଇର୍ଷା, ହିଂସା, ଛଳ କପଟ କର ନାହିଁ । ନିଜେ ସୁଖରେ, ଖୁସିରେ ରୁହ, ଅନ୍ୟକୁ ମଧ୍ୟ ସୁଖରେ ରହିବାକୁ ଦିଅ । ଅସଲ ଧର୍ମ ହେଲା ମାନବିକତା ଆଉ ମାନବ ଧର୍ମ । ମଣିଷକୁ ଭଲପାଅ, ଜାତି, ଧର୍ମ, ବର୍ଣ୍ଣ, ପୁରୁଷ କି ସ୍ତ୍ରୀ ସବୁ ଭେଦଭାବ ଭୁଲି ମଣିଷ ମଣିଷକୁ ଭଲପାଅ, ଅନ୍ୟର ସୁଖରେ ଖୁସି ହୁଅ, ଦୁଃଖରେ ସମଭାଗୀ ହୁଅ, ସମ୍ବେଦନଶୀଳ ହୁଅ । ସତକଥା ହେଲା ଭଗବାନ କୁହ କି ଗୁରୁ ସେସବୁ କେବଳ ଗୋଟିଏ ଅବଲମ୍ବନ ମାତ୍ର । ଏଇଟା ହେଉଛି ପ୍ରକୃତ ଧର୍ମ, ମୋ ପାଇଁକି ତ ଧର୍ମ କହିଲେ ମୁଁ ଏଇଆ ବୁଝେ । ବାକି ଆପଣମାନେ ନିଜର ଧର୍ମ ବିଷୟରେ ଡିସାଇଡ କରନ୍ତୁ ।

ଚନ୍ଦ୍ର ମୋହନ କୌଣସି ସାଧୁବାବାଜୀଙ୍କର ପ୍ରବଚନ ଶୁଣିଲା ପରି ଏକଲୟରେ ସୁଧାଂଶୁ ବାବୁଙ୍କ କଥା ପିଇ ଯାଉଥିଲେ । ଶେଷରେ ଜଣେ ଦାର୍ଶନୀକ ପରି ନାକ ଉପରେ ଦୁଇ ଆଙ୍ଗୁଠି ରଖି ଉର୍ଦ୍ଧମୁଖରେ କିଛି ସମୟ ସିଲିଂ ଫ୍ୟାନକୁ ଚାହିଁ ରହିଁଲେ । ସତେ ଯେପରି କିଛି ମନେ ପକଉଛନ୍ତି । କଣ ଭାବି ହଠାତ୍ ଠିଆ ହୋଇପଡିଲେ, ପୁଣି କହିଲେ ବୁଝିଲେ ସୁଧାଂଶୁ ବାବୁ, ଆପଣ ପିଲା ଲୋକ, ଧର୍ମ ଆଉ ଦର୍ଶନ ଉପରେ ଆପଣଙ୍କର କିଛି ଅନୁଭବ ନାହିଁ । ଆପଣ କଣ ଜାଣିଛନ୍ତି ଆମର ସଂସ୍କୃତି, ଗୀତା, ଭାଗବତ, ବେଦ, ପୁରାଣ ବିଷୟରେ ? ଭାଗବତ କହେ, ‘ବିଶ୍ୱାସେ ମିଳଇ ହରି, ତର୍କେ ବହୁ ଦୂର’ । ଭଗବତ୍ ସଂପର୍କିତ କୌଣସିବି ଆଲୋଚନାରେ ତର୍କ ବିତର୍କର ସ୍ଥାନ ନାହିଁ । ସତେଅବା ଚନ୍ଦ୍ରମୋହନ, ସୁଧାଂଶୁର ସବୁକଥା ଠିକ୍ ଶୁଣି, ସବୁ ଠିକ୍ ବୁଝି ପାରଥିଲେ ବି ନିଜର ମତ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିବାକୁ କୁଣ୍ଠିତ ହେଉଥିଲେ । କିମ୍ବା ସେ ଇଚ୍ଛାକରି ମଧ୍ୟ ଗୁରୁଦ୍ରୋହୀ ହେବା ଭୟରେ ସୁଧାଂଶୁ ବାବୁଙ୍କ କଥାକୁ ମାନିନେବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ନଥିଲେ । ସେଇଥି ପାଇଁ ତର୍କର ନାଆରେ ବସି ଏଇ ଆଲୋଚନାରୁ ପଳେଇ ଯିବାକୁ ବାଟ ଖୋଜୁଥିଲେ ।

ଟି-ବ୍ରେକ ସମୟ ସମାପ୍ତ ହୋଇ ସାରିଥିଲା । ଅନ୍ତତଃ ସମସ୍ତେ ନିଜ ନିଜର ସିଟ୍ କୁ ଚୁପଚାପ ଫେରିଗଲେ । ଅଫିସରେ ଶାନ୍ତିର ଏକ ବାତାବରଣ ଖେଳିଯାଇଥିଲା । ସମସ୍ତେ ଯେପରି ମନେମନେ ସୁଧାଂଶ ଶେଖରର କ୍ଷୁଦ୍ର ଭାଷଣର ତର୍ଜମା କରୁଥିଲେ । ଗୋଟେ ପଟରେ ସୃଷ୍ଟିର ଗୁଣତତ୍ତ୍ୱ, ଧର୍ମ ପୁରାଣ ଶାସ୍ତ୍ର ଆଉ ଗୋଟେ ପଟେ ସୁଧାଂଶୁର ବଳିଷ୍ଟ ଯୁକ୍ତି, ଏଇ ଦୁଇଟିକୁ ନିଜର ମନ ଆଉ ଜ୍ଞାନର ନିକିତିର ତଉଲି ଦେଖୁଥିଲେ । କିନ୍ତୁ ତଥାପି ମୁଁ ଭାବୁଥିଲି, ସତ ଆଉ ଠିକ୍ କଥା କିଏ କହୁଥିଲା ? ସୁଧାଂଶୁ ଶେଖର ନା’ ଚନ୍ଦ୍ର ମୋହନ ? ମୁଁ ତ କିଛି ଠିକ୍ ଭାବରେ ତର୍ଜମା କରିପାରୁନି, ମୋତେବି କିଛି ସଠିକ୍ ଉତ୍ତର ମିଳୁନି । ଯଦି ଆପଣଙ୍କୁ କିଛି ମିଳିଯାଏ, ଦୟାକରି ମୋତେ ନିଶ୍ଚୟ କହିବେ ବୋଲି ଅପେକ୍ଷା କରୁଛି, ଧନ୍ୟବାଦ୍ ।

(ଗଳ୍ପଟିର ମୂଳଳେଖା 1982 ମସିହାରେ କରିଥିଲି, ତା09/02/2016 ରିଖରେ ଏଡିଟିଂକରି ପୁନର୍ଲିଖନ କରାଯାଇଛି) ।

******Edited & Rewritten 09/02/2016*****

କ୍ଷୁଦ୍ରଗଳ୍ପ-ବହୁତକିଛି ବଦଳି ଯାଇଛି Bahut kichhi Badali Jaichhi

ଆମର ବୟସ ସାଥିରେ ଏଇଠି ବହୁତ କିଛି ବଦଳିଯାଇଛି । ସମୟ ବଦଳିଗଲା, ଲୋକେ ବଦଳିଗଲେ ଆଖ ପାଖର ଦୃଶ୍ୟବି ବଦଳିଗଲା । ଆମ ସହର ଏବେ ଆଉ ଏନ.ଏ.ସି ହୋଇନାହିଁ, ସେଇଟା ଏବେ ମ୍ୟୁନିସି ପାଲଟି ହୋଇଗଲାଣି । ଗଳିର ରାସ୍ତାଟି ମରାମତି ପରେ ଆଉ ଉବଡ ଖାବଡ ଖଣ୍ଡିଆ ରାସ୍ତାହୋଇ ନାହିଁ । ସହରର ପ୍ରାୟ ସବୁ ରାସ୍ତା ଏବେ ସିମେଣ୍ଟେଡ ଆଉ ମେନରୋଡ ସବୁ ଚିକ୍କଣ ପିଚୁ ସଡକ ହୋଇ ଯାଇଛି । ରାସ୍ତାକଡ ନାଳରେ ଆଉ ପଚା ପାଣି ଜମି ରହୁନି କି ଦୁର୍ଗନ୍ଧ ହେଉନି । ହେଲେ ସାଇମୁଣ୍ଡର ସେଇ କେତେ ଯୁଗର ଯେଉଁ ପୁରୁଣା ବରଗଛଟା ଥିଲା ସେଇଟା ଏବେ ଆଉ ନାହିଁ, ଗତ ବାତ୍ୟାରେ ଉପୁଡି ଯାଇଥିଲା । ମନେଥିବ, ତା ପାଖରେ ରଘୁଆର ଯେଉଁ ଚା ଦୋକାନଟା ଥିଲା, ତାର ବରା ଆଉ ପିଆଜି ତୁମର ଭାରି ପସନ୍ଦ ଥିଲା, ସେଇଟି ବି ଏବେ ଆଉ ନାହିଁ । ତୁମର ମନେପଡୁଛି ? ବଜାରରୁ ଫେରିଲା ସମୟରେ ତାରି ଦୋକାନରୁ ଆମେ ବରା ଆଉ ପିଆଜି ନେଇକି ଆସୁଥିଲେ । ବଜାରର କେତେ ବଡ ବଡ ରେଷ୍ଟୁରାଣ୍ଟ ଥିଲା, ସବୁଠି ସଂଧ୍ୟା ସମୟରେ ବରା ଆଳୁଚପ୍ ପିଆଜି ଛଣାହେଉଥିଲା, କିନ୍ତୁ ସେସବୁ ଅପକ୍ଷା ରଘୁଆର ବରା ତୁମର ବହୁତ ପସନ୍ଦ ଥିଲା !

ରଘୁଆର ସେଇ ଚା ଦୋକାନଟା ଏବେ ବଦଳି ଯାଇଛି । ସେଇଠି ଆଉ ସକାଳ ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ବରା ପିଆଜି ଛଣା ହେବାର ବାସ୍ନା ଆସୁନି, କି ରଘୁ ତାର କୋଚଟ ଆଣ୍ଠୁଲୁଚା ଧୋତି ପିନ୍ଧି, ଫୁଙ୍ଗୁଳା ଦେହରେ ଥନ୍ତଲ ପେଟକୁ ଦେଖେଇ ଗରମ ତେଳ କଡେଇରେ ବରା ଛାଣିବାର ଦିଶୁନି । ସେ ଆଉ ନାହିଁ, ବର୍ଷେ ହେଲା ମରିଗଲାଣି । ସେ ମଲା ପରେ ତା ପିଲାମାନେ ସେଇଠି ଗୋଟାଏ ରେଷ୍ଟୁରାଣ୍ଟ ଖୋଲିଛନ୍ତି । ବହୁତ ଭଲ କୋଠାଘରଟିଏ କରିଛନ୍ତି । ଆଗରେ କାଚର କବାଟ, ଭିତରେ ଏସି, ତାଆରି ଭିତରେ ନୂଆ ଫର୍ଣ୍ଣିଚର, ଖୁବ୍ ସୁନ୍ଦର ସାଜ ସଜ୍ଜା ହୋଇଛି ଭିତରଟା । ସେଠାରେ ଆଉ ଟଙ୍କାରେ ଦୁଇଟା ବରା କିମ୍ବା ଆଠଣାର ଚା କପେ ମିଳୁନି । ସେ ଦୋକାନର ନାଆଁ ଏବେ ରଘୁଆ ଚା ଦୋକାନ ନୁହେଁ ସେଇଟା ଏବେ ‘ରଘୁନାଥ ଏସି ଫାମିଲି ରେଷ୍ଟୁରାଣ୍ଟ’ ହୋଇଯାଇଛି । ସେଇଠି ମହଙ୍ଗା ବ୍ରେକଫାଷ୍ଟ, ଲଞ୍ଚ, ଡିନର ମିଳୁଛି । ସଂଧ୍ୟା ପରେ ପରେ ବହୁତ ଗାଡି ମଟର ଜମା ହୋଇଯାଏ ତା ଆଗରେ, ରାସ୍ତା ଜାମ ହୋଇଯାଉଛି । ବଡ ବଡ ପଇସାବାଲା, ବଡ ଅଫିସର, ବଡବଡିଆ ଯେତେକ ଆସୁଛନ୍ତି ଖାଇବା ପାଇଁ । ତା ଭିତରେ କୁଆଡେ ପିଆ ପିଇ କରିବାର ସୁବିଧା ବି ଅଛି ।

ସଂଧ୍ୟା ପରେ ସେଇଠି ଆଉ ଗପର ଆସର ଜମୁନି । ତୁମର ମନେ ଥିବ, ସଂଧ୍ୟା ହୋଇଗଲା ପରେ ରଘୁଆ ଚା ଦୋକାନରେ ଆମ ସାଇର ଆଉ ଆଖପାଖ ଇଲାକାର ଯେତେକ ବୁଢା ବୁଢା ରିଟାୟର୍ଡ ଲୋକ ହେଉ କି ଟୋକାଟାକଳିଆ ବାବୁମାନେ, ସବୁ ପ୍ରକାରର ଲୋକ ଜମାହୋଇ ଯାଉଥିଲେ । ଚା କପେ କପେ ହାତରେ ଧରି କେତେ ଗପୁଥିଲେ ତାରି ଦୋକାନର ବେଞ୍ଚରେ ବସି । ସାଇ ପଡିଶା କଥା ଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଆମେରିକାର ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ନିର୍ବାଚନରେ କିଏ ଜିତିବ କିଏ ହାରିବ ତାର ପୂର୍ବାନୁମାନ ହେଉ କି ଗାଆଁଗଣ୍ଡାରେ କଣ ହେଉଛି ସହରରେ କଣ ହେଉଛି ସେକଥା ହେଉ ଅବା ସିନେମା ହିରୋ ହିରୋଇନଙ୍କ ଆଲୋଚନା କିବା ବଜାରଦର କାହାର ଦାମ ବଢିଲା କାହାର କମ୍ ହେଲା, କୋଉ ଆଫିସର ଲାଞ୍ଚନେଉଥିବା ବେଳେ ଧରାପଡିଲା ଅବା କୋଉ ମନ୍ତ୍ରୀ କେଉଁ ଦୁର୍ନୀତି କଲା କଥା ଅବା ଆଜିକାଲିର ଆଧୂନୀକ ଝିଅ ବୋହୁ ହେଉ କି କଲେଜ ପଢୁଆ ପୁଅଙ୍କ ଫେସନ, ଲମ୍ବାବାଳ, ଲମ୍ବା କଲି ଅବା ବେଲବଟମ ପେଣ୍ଟ କଥା, ସବୁରି ଚର୍ଚ୍ଚା ଏଇଠି ଏଇ ରଘୁ ଚା ଦେକାନର ବେଞ୍ଚରେ ବସି ହୁଏ । ହସର ଫୁଆରା ଛୁଟେ ଏଠି, କେବେ ଦୁଃଖରେ ଆହା ଅବା ଚୁ ଚୁ କାର ବି ଶୁଭାଯାଏ । ଏମିତି କେବେ କଥା କଟାକଟି ରାଗରୁଷା ଯେ ହୁଏନି ସେକଥା ନୁହେଁ, ସବୁ ହୁଏ ଏଠି, ହେଲ ତା ପରଦିନ ସଂଧ୍ୟାରେ ସମସ୍ତେ ଯେତେବେଳେ ସମସ୍ତେ ଏକାଠି ହୁଅନ୍ତି କାହାର ମନେ ନଥାଏ, କାଲି ସଂଧ୍ୟାରେ କୋଉ କଥାକୁ ନେଇ କଣ ଲଫଡା ହୋଇଥିଲା । ସମସ୍ତେ ସମସ୍ତଙ୍କ ଦେହପା’ ଭଲମନ୍ଦ ଖବର ପଚାରୁଥିଲେ । ସମସ୍ତେ ଯେମିତି ଆପଣାର ଥିଲେ, ଗୋଟିଏ ପରିବାରର ଥିଲେ । ସେଇଠି ପହଞ୍ଚି ଲାଗୁଥିଲା ସତେ ଯେମିତି ଜୀବନର ସବୁ ଆନନ୍ଦ ଏଇ ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କ ଗହଳରେ ହିଁ ମିଳୁଥିଲା । ପୁରୁଣା ଦିନମାନଙ୍କର କେତେ ଖଟାମିଠା ଅନୁଭୂତି ସେଇଠି କହି ଶୁଣି ମନ ହାଲୁକା ହୋଇ ଯାଉଥିଲା । କ୍ଲବ ତ ନଥିଲା ଆଖପାଖରେ, କିନ୍ତୁ ରଘୁଆର ଚା ଦୋକାନରେ ଏଇ ଖଟି କେଉଁ ଗୁଣରେ କ୍ଲବ ଠାରୁ କମ୍ ବି ନଥିଲା ।

ରାସ୍ତା କଡର ନୁଆଣିଆ ଚାଳିଆଟିଏ, ଆଗପଟକୁ ରଘୁର ଚୁଲି, ଚୁଲି ନୁହେଁତ ସେଇଟା ଗୋଟାଏ ଭାଟି । ଗୋଟେ ପଟ ଚୁଲିରେ ଚାହା ଫୁଟୁଥାଏ ତ ଆରଟିରେ ରଘୁଆର ବଡ ତେଲ କଡେଇଟା ବସିଥାଏ । ପଛ ପଟକୁ ବଖରାଏ ଘର, ସେଇଟା ତାର ଷ୍ଟୋର । ସାମ୍ନାରେ ପୁରୁଣା କାଠ ସେଲ୍ଫଟିଏ, ସେଇ ସେଲ୍ଫଟା ତା ଜେଜେ ଅମଲର ସେଲ୍ଫ, ତାର ସାମ୍ନାପଟରେ କାଚର କବାଟ ଲାଗିଥିଲା । ସେଇ ସେଲ୍ଫ ଭିତରେ ଲଡୁ, ପେଡା, ରସଗୋଲା ଗୋଲାପ ଜାମୁନ ସବୁ ଗ୍ରାହକମାନଙ୍କୁ ଆକର୍ଷିତ କରିବାକୁ ନିଜର ସ୍ୱାଦିଷ୍ଟ ରୂପଦେଖେଇ ଉଙ୍କି ମାରୁଥିଲେ । ଛଅ ସାତଟା କାଠର ପୁରୁଣା ବେଞ୍ଚ । ବସିବାକୁ ଜାଗା ନ ମିଳିଲେ ଠିଆଠିଆରେ ବି ଲୋକେ ବରା ଖାଉଥିଲେ, ଚା ପିଉଥିଲେ, ଚା ପିଉ ପିଉ ସାଙ୍ଗମାନଙ୍କ ସହ ଗପୁଥିଲେ । ଟେବୁଲ ନଥିଲା ତା ଦୋକାନରେ । ଟେବୁଲର କଣ ଦରକାର ଥିଲା ? ସିଏ ବରା ଶାଳପତରର ଠୋଲାରେ ପରଶିଦିଏ । ସକାଳ ଜଳଖିଆ ସାଙ୍ଗରେ ଘୁଗୁନି ଦିଏ କିନ୍ତୁ ସଂଧ୍ୟାରେ ଘୁଘୁନି ମିଳେନା । ଖାଲି ବରା ଆଉ ଛଣା ହୋଇଥିବା କଞ୍ଚାଲଙ୍କା । କିଏ ଯଦି ମାଗେ କଟା ପିଆଜ ଖଣ୍ଡେ ଦେଇଦିଏ ନହେଲେ ନାହିଁ । ଆଜି କାଲିକା ପରି ଫାଷ୍ଟଫୁଡ୍ କି, ଚିକେନରୋଲ ହେଉ ଅବା ପାଓଭାଜି, ମୋମୋସ ପରି ଖାଦ୍ୟ ସେତେବେଳ ସମୟରେ ତ ନଥିଲା । ଅତି ବେଶିରେ କଟକି ଚାଟବାଲାଟିଏ ରେଡି ଲଗଉଥିଲା ରଘୁଆ ଦୋକାନ ପାଖରୁ ଟିକିଏ ଦୂରରେ, ତା ପାଖରେ ଗୁପଚୁପ୍ ବାଲା ଠିଆ ହେଉଥିଲା ।

ରଘୁଆର ଚା ଦୋକାନ ଖାଲି ବେପାର ପାଇଁ ନଥିଲା, ଖରାଦିନେ ଜଳଛତ୍ର ବନିଯାଉଥିଲା ସେଇଟା ତୃଷାର୍ତ୍ତ ପଥଚାରୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ । ପାଣି ଗ୍ଲାସେ ମାଗିଲେ କେବେ ମନା କରେନି ରଘୁ ବରଂ କହେ ଜଳଦାନ ମହାପୂଣ୍ୟ । ଯଦିଓ ଜଳପାଇଁ ସେ ଅଧ ମାଇଲ ଦୂରରେଥିବା କୁଅ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରୁଥିଲା, ସେଥିପାଇଁ ଲୋକଟିଏ ରଖିଥିଲା । ଯଦି କିଏ ପଚାରେ ଏଇ ପାଖରେବି ତ କୁଅ ଅଛି, ଏତେ ଦୂରରୁ କାହିଁକି ପାଣି ବୋହୁଛ? ତା ହିସାବରେ ପାଖରେଥିବା କୁଅର ପାଣି ଖାରା, ପିଇବାକୁ ଭଲ ଲାଗେନା । ଦିପଇସା ବଞ୍ଚେଇବ ବୋଲି ଲୋକଙ୍କୁ କଣ ଖାରାପାଣି ପିଇବାକୁ ଦେବି ? ପ୍ରଚଣ୍ଡ ଗ୍ରୀଷ୍ମରୁତୁରେ ପଥିକମାନଙ୍କର ଆଶ୍ରୟସ୍ଥଳ ହୋଇଯାଉଥିଲା , ଶୋଷିଲା ପାଇଁ ଶୀତଳ ଜଳ ବି ମିଳି ଯାଉଥିଲା ତାପାଖରେ ବିନା ପାଉଣାରେ । ଥକାହରା ପଥିକ ଦିଘଡି ସୁସ୍ଥେଇ ପଡୁଥିଲା ତାରି ବେଞ୍ଚ ଉପରେ । ବର୍ଷାଦିନେ ଏଇ ଗୋଟିକ ଆଶ୍ରୟସ୍ଥଳ ଥିଲା ଆଖପାଖରେ ବର୍ଷା ପବନରୁ ରକ୍ଷାପାଇବାକୁ ।

କିନ୍ତୁ ଆଜି ସେ ସବୁ ଦୃଶ୍ୟ ବଦଳି ଯାଇଛି, ଉଜ୍ଜଳ ଆଲୋକରେ ଚମକୁଥିବା ବଡ ବଡ ଗ୍ଲୋସାଇନ ବୋର୍ଡ ଆଢୁଆଳରେ ମୁହଁ ଲୁଚାଇ ନେଇଛି ରଘୁଆର ଚା ଦୋକାନ । ସଂଧ୍ୟାର ସେଇ ଚାହା ଖଟିର ଆସରରେ ଚାହାର ଗ୍ଲାସ ନାହିଁ, ଗରମ ଗରମ ବରାର ମହକ ନାହିଁ । ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କର ଗହଳଚହଳ ନାହିଁ । ଏବେ ସଂଜ ନଇଁଗଲା ପରେ ବନ୍ଦ କବାଟ ପଛରେ ବିଦେଶୀ ସୁରାର ବୋତଲ ଖୋଲିବାର ଶବ୍ଦ ସହିତ ବେସୁରା ପିଆଲାର ଛନକ ଶୁଭିଯାଏ । ଆସର ତ ସେଠିବି ଜମୁଛି ହେଲେ ସେ ଆସରରେ ଆତ୍ମୀୟତା ନାହିଁ, ସ୍ନେହ ସୌହାର୍ଦ୍ଦ୍ୟ ନାହିଁ, ଅଛି କେବଳ ବ୍ୟବସାୟିକତା, ଲାଭ କ୍ଷତିର ହିସାବ । କାହାର କେତେ ଅଛି ଦେଖେଇ ହେବାର ପ୍ରବୃତ୍ତି । ଏଇ ଅସରରେ ଦେବା ଠାରୁ ନେବାର ଆସକ୍ତି ଅଧିକ, ଲୋଭ ପ୍ରଲୋଭନର ଖେଳଚାଲେ ତାଭିତରେ । ମନଖୋଲା ହସ ନାହିଁ, ସବୁକିଛି ମାପଚୁପରେ ହୁଏ, କଥା ବି ହସ ବି । ଏଠି କିଏ ନିଟ୍ ପିଏ ତ କିଏ ସୋଡା ମିଶାଇ ପିଏ । କିନ୍ତୁ ମତଲବ ନିଶା ହେବା ନୁହେଁ, ଅସଲ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସମ୍ନା ବାଲାକୁ ଜତେଇ ଦେବାକୁ କି ମୁଁ କେତେ ପାଣିରେ ଅଛି, ମୁଁ କେତେ ପାରିବାର । ଚିକେନ ପକୋଡା କି ମଟନ ବିରିଆନୀର ମହକରେ ଗରମ ବରାର ମହକ ସତେ ମୁହଁ ଲୁଚେଇ ଚାଲିଯାଇଛି, ଯେମିତି ଗାଆଁର ଅଭିଆଡି କୁଆରୀ କନିଆଁର ସାଧାସିଧା ରୂପର ସୌମ୍ୟତା, ଆଡମ୍ବରପୂର୍ଣ୍ଣ ଆଧୁନୀକା ମଡେଲର ରଙ୍ଗମଖା ବନାବଟି ମୁହଁ ଆଗରେ ଲାଜେଇଯାଇଛି । ଆଜି ମନ ଖୋଜୁଛି ସେଇ ହଜିଲା ଦିନମାନଙ୍କୁ, ସାଙ୍ଗ ସାଥୀମାନଙ୍କର ସେଇ ଖଟିର ମେଳକୁ । ସାଙ୍ଗହୋଇ ବସିବାର ଲାଳସା । ଦି’ପଦ ମନ ଖୋଲି କଥାହେବାର ଲୋଭ, ଟିକି ବେପରୁଆ ହସ ! ଯେଉଁଠି ଦେବାନେବାର ହିସାବ ନଥିବ, ଖାଲି ଥିବ ହୃଦୟ ଖୋଲି ପ୍ରେମ ବାଣ୍ଟିବାର ଲୋଭ । ହେଲେ ବହୁତ କିଛି ବଦଳି ଯାଇଛି ସମୟ ସାଥିରେ ।

ତୁମର ମନେ ଅଛି, ଯେତେବେଳେ ଆମର ବଜାର ହେଉ କି ସିନେମା ଯିବାର ପ୍ରୋଗ୍ରାମ ହୁଏ, ଦିନୁଆ ରିକ୍ସାବାଲାକୁ ସେଇ ଛକରୁ ଡାକି ଆଣେ, ଭାରି ଭଲ ପିଲାଟାଏ । ପିଲାମାନଙ୍କୁ ବି ତ ସିଏ ସ୍କୁଲ ନବା ଆଣିବା କରୁଥିଲା । ବଡ ବିଶ୍ୱାସୀ ପିଲାଟା ଥିଲା । ସିନେମା ଗଲେ ସେ ନେଇକି ହଲରେ ଛାଡିଦେଉଥିଲା ସିନେମା ସରିଲା ପରେ ସେଇଠି ଅପକ୍ଷା କରିଥାଏ ଆମକୁ ଘରେ ଛାଡିବା ପାଇଁ । ସଂଧ୍ୟାବେଳେ ବଡ ବଜାର ଛକରେ କେତେ ଭିଡ ହୁଏ ଏଇ ରିକ୍ସାବାଲାଙ୍କ ପାଇଁ, ଆଜିକାଲି ବଜାରରେ ରିକ୍ସା ଦେଖିବାକୁ ମିଳୁନି । ଏବେ ସବୁ ଅଟୋରିକ୍ସା ହୋଇଗଲାଣି, ଦିନୁଆ ବି ଅଟୋଟିଏ କିଣିଛି । ତାକୁ ଡାକିବାକୁ ହେଲେ ଆଉ ଖୋଜିବାକୁ ପଡୁନି । ତା ପାଖରେ ମୋବାଇଲ ଫୋନଟିଏ ଅଛି । ନମ୍ବର ଦେଇଛି ମୋତେ । କେବେ ହସପିଟାଲ ଯିବାକୁ ହେଲେ ତାକୁ ଫୋନ କରିଦିଏ । ଆଜିକାଲି ବାହାରକୁ ଆଉ ବେଶି ଯିବା ଆସିବା କରୁନି, ବୁଢା ହୋଇ ଗଲିଣିନା । ପୁରୁଣା ବାଜାଜ ସ୍କୁଟରଟା ଏବେବି ଅଛି, କେବେ କେମିତି ବାହାରକୁ ଗଲେ ବାହାର କରୁଛି । ରାଜୁ କହୁଥିଲା, ବାପା ସେଇଟାକୁ ବିକିଦେବା, ସେଥିରେ ଆଉକିଛି ଟଙ୍କା ମିଶେଇ ସ୍କୁଟି କିଣିଦେବା । କହିଲା ଏ ପୁରୁଣା ଟୁ-ଷ୍ଟ୍ରୋକ ଇଂଜିନ୍ ବେଶି ତେଲ ପିଉଛି । ସ୍କୁଟି ଅଧିକ ମାଇଲେଜ ଦେବ । ବଜାରରେ ଆଉ ବାଜାଜ ସ୍କୁଟର ଦେଖିବାକୁ ମିଳୁନି । ହେଲେ ମୁଁ ମନା କରିଦେଲି । ତୁମର ମନେଥିବ କି ନାହିଁ, ଏଇ ସ୍କୁଟର ପାଇଁ ଆମେ ବୁକିଙ୍ଗକରି ଦୁଇବର୍ଷ ଅପେକ୍ଷା କରିଥିଲେ । ତୁମେ ଘରଖର୍ଚ୍ଚରୁ କାଟିକାଟି ସବୁ ମାସରେ କିଛିକିଛି ସେଭିଙ୍ଗ କରିଥିଲ ସ୍କୁଟର ପାଇଁ । ଶେଷରେ ଯେବେ ସ୍କୁଟର ମିଳିବ ବୋଲି ଚିଠି ଆସିଲା ସେଦିନ ସଂଧ୍ୟାରେ, ସେଇ ଦିନୁଆ ରିକ୍ସାରେ ବସି ଆମେ ଦେବୀ ମନ୍ଦିର ଯାଇଥିଲେ । ତୁମେ କେଡେ ଗର୍ବରେ ଦିନୁଆକୁ କହିଥିଲ, ହେଇରେ ଦିନୁଆ, ଏବେ ଆମକୁ ଆଉ ତୋର ରିକ୍ସା ଦରକାର ପଡିବନି । ବାବୁଙ୍କର ସ୍କୁଟର ଆସିଯିବ ଆର ସପ୍ତାହରେ । ଦିନୁଆ ମନ ଦୁଃଖ କରିଥିଲା , କହିଲା ଭଲହେଲା ମାଆ, ହେଲେ ଏ ଦିନୁଆକୁ ଭୂଲି ଯିବନି । ଯେବେ ଦରକାର ପଡିବ ଡାକିବ, ମୁଁ ଆସିବି ।

ହେଲେ ଦିନୁଆ ସବୁବେଳେ ଦରକାରରେ ଆସୁଥିଲା, ପିଲାଙ୍କ କାମରେ । ଝିଅର ହାଇସ୍କୁଲ ସରିବା ଯାଏ ଦିନୁଆ ନବା ଆଣିବା କରୁଥିଲା ତାକୁ । ହଁ ସ୍କୁଟର କଥା କହୁଥିଲି ନା । ତୁମର ମନେଥିବ ଯେଉଁଦିନ ସ୍କୁଟର ଆସିଲା କେତେ ଖୁସି ହୋଇଥିଲେ ଆମେ ସମସ୍ତେ । ଦେବୀ ମନ୍ଦିର ନେଇ ପୂଜା କରିଥିଲେ, ମାଳ ପିନ୍ଧେଇ, ସିନ୍ଦୁର ଲଗେଇ ନାଲିକନା ବେକରେ ଗୁଡେଇ ନୁଆବୋହୂ ପରି ସଜେଇ ହୋଇଥିଲା ସ୍କୁଟରଟା । ତୁମେବିତ କମ୍ ଫୁଲେଇ ହୋଇନଥିଲ ସେଦିନ, ଭଲ ଶାଢୀ ପିନ୍ଧି ସଜେଇ ହୋଇଥିଲ । ସାଇ ପଡିଶାଙ୍କୁ ଡାକିହାକି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସ୍କୁଟର ଦେଖେଇଥିଲ ଲଡୁଖୋଇବା ବାହାନାରେ । ସ୍କୁଟରରେ ଆମେ ଚାରିଜଣ, ଝିଅ ଆଗରେ ଠିଆହେଲା, ତୁମେ ପଛରେ ବସିଲ ମଝିରେ ପୁଅ ଆଉ ମୁଁ ଡ୍ରାଇଭର ସିଟରେ । ସାଇ ପଡିଶା ବନ୍ଧୁ ବାନ୍ଧବମାନଙ୍କ ଭିତରେ ଆମର ଇଜ୍ଜତ ବଢିଯାଇଥିଲା ସେ ସ୍କୁଟରଟା ପାଇଁ । ସେତେବେଳେ କେତେଜଣଙ୍କ ପାଖରେ ସ୍କୁଟର ଥିଲା ଯେ ? ଏବେତ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଖରେ ମୋଟର ସାଇକେଲ ହୋଇଗଲାଣି । କେତେଜଣ କାର ବି କିଣି ସାରିଲଣି । କେତେ ସ୍ମୃତି ଯୋଡିହୋଇ ରହିଛି ସେଇ ସ୍କୁଟର ସାଥିରେ । ଭଲରେ ମନ୍ଦରେ ସବୁବେଳେ କାମରେ ଆସିଛି । କୁଆଡେ ବୁଲି ଯିବାକୁ ହେଲେ ସ୍କୁଟର, ରାତି ଅଧରେ ଦେହପା ଖରାପ ହେଲେ ହସପିଟାଲ ଯିବାପାଇଁ ସେଇ ସ୍କୁଟର । ରାଜୁବିତ ସ୍କୁଟର ଚଲେଇବା ଏଇ ସ୍କୁଟରରେ ଶିଖିଚି । ଏବେ ରାଜୁ କାର କିଣିଲା ପରେ ସ୍କୁଟରଟା ତାକୁ ପୁରୁଣା କାଳିଆ ଲାଗୁଛି । ନହେଲେ ଏଇ ସ୍କୁଟରରେ ସାଙ୍ଗ ସାଥୀଙ୍କ ସାଙ୍ଗରେ କେତେ ବୁଲିଚି ସିଏ, କେବେ କେବେ ଦେଖେଇ ହେବାକୁ କଲେଜ ବି ନେଇକି ଯାଉଥିଲା ।

ଆଜିକାଲି ସ୍କୁଟର ନେଇ ରାସ୍ତାରେ ଯିବାକୁ ଡର ଲାଗୁଛି, ଛୋଟ ଛୋଟ ପିଲାଙ୍କ ହାତରେ ମୋଟର ସାଇକେଲ ସ୍କୁଟି ଦେଇଦେଉଛନ୍ତି ମାଆ ବାପାମାନେ । ଆଖିବୁଜି ସାପପରି ବୁଲେଇ ବଙ୍କେଇ ଏମିତି ଜୋରରେ ଚଳଉଛନ୍ତି ଯେ ଆଖି ବୁଜି ହୋଇଯିବ । ସତେ ଯେମିତି ମୋଟର ସାଇକେଲ ରେସ ହେଉଛି ଅବା ପଛରେ କେଉଁଠି ବୋମା ପଡିଛି । ଆମ ପିଲାବେଳର କଥା ମନେ ପଡୁଚି, ସାମାନ୍ୟ ସାଇକେଲ ଦେବା ଆଗରୁ କେତେ ଉପଦେଶ ଶୁଣେଇ ଯାଉଥିଲେ, ଧୀରେ ଚଲେଇବୁ, ବାଆଁ ଡାହାଣ ଦେଖିକି ବୁଲାଣି ବୁଲିବୁ, ଘଣ୍ଟି କେତେବେଳେ କେଉଁଠି ବଜେଇବୁ ଇତ୍ୟାଦି ଇତ୍ୟାଦି । ହେଲେ ଆଜି ପିଲାଙ୍କୁ କିଏ କହୁଛି କିଏ ଦେଖୁଛି, ମାଆ ବାପାଙ୍କ ପାଖରେ ସମୟ କେତେବେଳେ? ପିଲାଙ୍କୁ ଏସବୁ ଦେବା ପଛରେ ମାଆ ବାପାଙ୍କର ସ୍ନେହ ଶ୍ରଦ୍ଧା କଥାତ ବୁଝିହୁଏ, କିନ୍ତୁ ଯାହା ବୁଝି ହୁଏନା ସେଇଟା ହେଉଛି ସମାଜରେ ଦେଖେଇ ହେବାର ପ୍ରବୃତ୍ତି । ମୋର ଏତେ ପଇସା ଅଛି ବା ମୁଁ ମୋ ପିଲାଙ୍କୁ ଏତେବଡ ଗାଡି ଦେଇଛି । କିନ୍ତୁ ସେମାନଙ୍କର ଏ ପ୍ରବୃତ୍ତି ସେମାନଙ୍କ ଅଜାଣତରେ ନିଜର ପିଲାମାନଙ୍କୁ ଯେ ମୃତ୍ୟୁ ମୁହଁକୁ ଟାଣିନେଉଛି ଅବା ରାସ୍ତାରେ କେଉଁ ନୀରିହ ମଣିଷର ମୃତ୍ୟୁର କାରଣ ହୋଇ ଯାଉଛି, ସେକଥାକୁ କେହି ଧ୍ୟାନ ଦିଅନ୍ତି ନାହିଁ ।

***29/08/2018***

କ୍ଷୁଦ୍ରଗଳ୍ପ-ନିଜକୁ ଦେଖ ନିଅ ପରଖ Nijaku Dekha Nia Parakha

ତ୍ରୀଶଙ୍କୁ ପରି ଜୀବନଟା ଏମିତି ଅଧାରେ ଲଟକିଯାଏ, ନା’ ଉପରକୁ ଯାଇପାରେ, ନା’ ତଳକୁ ଖସେ । ପ୍ରାପ୍ୟ ଅପ୍ରାପ୍ୟ, ପାତ୍ରତା ଅପାତ୍ରତାର ମଝିରେ ଜୀବନଟା ସତେ ଯେମିତି ଝୁଲିରହି ଦୋଳି ଖେଳୁଥାଏ । ହଠାତ୍ ଜୀବନ ଏମିତି ଅଭିମାନକରେ, ରୁଷିବସେ । ବିଚରା ନୀରିହ ମଣିଷଟିଏ ଆଖିରେ ଆଖିଏ ସପନ ନେଇ ଜୀବନକୁ ବଡ କରୁଣ ଭାବେ ଚାହିଁ ରହେ । କେବେତ, କିଛିତ ଦେଇଦେବ ଏ ଜୀବନ, କେବେ ଟିକିଏ ଚମତ୍କାର ଦେଖେଇବ । ବୈଶାଖର ଧୁ ଧୁ ଦି’ପହରର ଅଗ୍ନିବର୍ଷି ଖରାରେ ଗୋଟାପଣ ଶିଝି ସାରିଲା ପରେ, ସଂଧ୍ୟାରେ ଦି’ବୁନ୍ଦା ଶିତଳ ଜଳ ବରଷିଯିବ ଜୀବନ । ପୋଡା ମନରେ ଟିକିଏ ଶିତଳତା ଦେଇଯିବ । ଚାତକର ତୃଷା ନ ମେଣ୍ଟିଲେ ନାହିଁ ପଛେ, ଥଣ୍ଟଟା ଟିକିଏ ଓଦା ତ ହେବ । ମନରେ ପୁଣି ନୁଆ ଆଶା ଜାଗିବ । ଧାରା ଶ୍ରାବଣ ଆସିବ ବୋଲି ଆଶାରେ ଚାହିଁରହିବ । କିନ୍ତୁ ସେମିତି କିଛି ହୁଏନା, ଜୀବନରେ ଆଶାର କିରଣ ଦିଶେନା । ସତେ ଯେମିତି ଏଇ ରାତିର ସକାଳ ନାହିଁ । ଜୀବନ ନିରାଶାମୟ ଲାଗେ, ସବୁ କିଛି ଶୂନ୍ୟ ମନେହୁଏ । ଭରା ବୈତରଣୀରେ କୁଟାଖିଏ ବି ସାହାରା ପାଇଁ ଦୃଷ୍ଟିକୁ ଆସେନା । ଏମିତି ଏକ ହା-ହତାଶାମୟ ଜୀବନ ପାଇଥିଲା ନରୋତ୍ତମ । ଧୈର୍ଯ୍ୟର ବନ୍ଧ ଭୁଷୁଡିଗଲା ପରେ ନରୋତ୍ତମ ଉର୍ଫ ନରିଆ ତାର ଶେଷ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇଗଲା, ତାର ମନେହେଲା କିଛି ନାହିଁ ଏ ଜୀବନଟାରେ । ତାକୁ ଜୀବନଟା ବୋଝ ମନେହେଲା, ଅନ୍ୟୋନପାୟ ହୋଇ ସ୍ଥିରକଲା  ନିଜର ଜୀବନ ହାରିଦେବ । ଏମିତି ଭାବୁ ଭାବୁ ଅନ୍ୟମନସ୍କ ଭାବେ ଭାବେ ଆଗକୁ ମାଡି ଚାଲିଥାଏ, କେଉଁ ଆଡକୁ ଯାଉଛି ନିଜର କିଛି ହୋସ ନାହିଁ ।

ହଠାତ୍ ପଛରୁ କିଏ ଜଣେ ଡାକିଲା, ଆରେ ହେ ବାଟୋଇ, ଟିକିଏ ରହିଯାଆ । ଏମିତି ଅବାଟରେ ଆନମନା ହୋଇ  କୁଆଡେ ମାଡି ଯାଉଛୁ ? ଆଖିରେ ଅନ୍ଧପୁଟୁଳି ବାନ୍ଧିଛୁ ନା ତୋତେ ପବନ ଏମିତି ଆଗକୁ ପେଲି ନେଉଛି ? ରାସ୍ତା ଉପରେ ଥରେ ନଜର ତ ପକା, କୁଆଡେ ଯାଉଛୁ ଆଖିଖୋଲି ଥରେ ଦେଖ !

ସେଇ ଡାକରେ ନରିଆର ପାଦ ଦୁଇଟି ଅଟକିଗଲା । ତାର ସମ୍ମୋହନ ଭାଙ୍ଗି ସେ ଟିକେ ସଚେତ ହୋଇ, ଥରେ ପଛକୁ ଚାହିଁଲା ପୁଣି ଥରେ ଆଗକୁ ଚାହିଁଲା, ଭାବିଲା ଇଏ କଣ ? ଅନାବନା ଏଇ କଣ୍ଟା ଝୁଣ୍ଟା ବଣ ଭିତରେ ସେ ଚାଲୁଛି । ପଛରୁ କିଏ ସିଏ ବନ୍ଧୁ, ତାକୁ ଡାକୁଛି । ଆଗରୁତ ସିଏ କେବେ ତାଙ୍କୁ କେଉଁଠି ଦେଖିନି କି ଚିହ୍ନିନି !

ସେତେବେଳକୁ ବାଟୋଇ ଭାଇ ପାଖକୁ ଆସିଯାଇଥିଲେ । ସେ କୋମଳ ସ୍ୱରରେ ବଡ ଆଦରରେ ନରମ କଣ୍ଠରେ ପଚାରିଲେ, ‘ଆରେ ତୁମର କଣ ହେଲା, ଏମିତି ଅନ୍ଧପରି ଅବାଟରେ କିଏ କଣ ଚାଲେ ? ପାଖକୁ ଡାକି ବଡ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଗଛମୂଳେ ବସିପଡି, ପାଖରେ ତାକୁ ପାଖରେ ବସାଇଲେ, ପୁଣି ପଚାରିଲେ, ତୁମର ମୁହଁ କାହିଁକି ଶୁଖିଛି, ତୁମର ମନ ରୋଗଣା ଅଛି ନା’ ଦେହ ରୋଗଣା ?

ତାଙ୍କ କଣ୍ଠରେ ବାପାର ତାଗିଦ୍ ଆଉ ସ୍ୱରରେ ମାଆର ସ୍ନେହ ଥିଲା । ନରିଆର ଦୁଇ ଆଖି ଲୁହରେ ଛଳ ଛଳ ହୋଇଗଲା । ସତେ ଯେପରି ହୃଦୟ ଫାଟି କୋହ ବାହାରି ଆସିବ । କାନ୍ଦ କାନ୍ଦ ହୋଇ ବଡ ବିକଳ ଭାବରେ କହି ପକାଇଲା, ହେ ବାଟୋଇଭାଇ, ମୋର ଜୀବନଟା ନିରାଶାର ଅନ୍ଧାରରେ ଭରା, ଥଳକୁଳ କିଛି ଦିଶୁନି ମୋତେ । ଭଗବାନ ମୋର ଦୁଃଖ ଶୁଣିଲେନି, ଆଉ କାହା ଆଗରେ ମୋର ଦୁଃଖ ଜଣାଇ ଥାଆନ୍ତି ? ଏଇ ସାରା ଦୁନିଆଟା ବି ଯେମିତି ମୋର ବଇରୀ ସାଜିଛି ।

ବାଟୋଇ ଭାଇ ଟିକିଏ ମୁରୁକି ହସିଲେ, ପାଖକୁ ଆଉଜାଇ ନେଇ ପିଠି ଥାପୁଡାଇ ଆଉଁଷି ଦେଇ, ପଚାରିଲେ କହ କଣ ହୋଇଛି ତୋର ? କେମିତି ଜାଣିଲୁ ଭଗବାନ ତୋର ଡାକ ଶୁଣିଲେନି ଆଉ ଏ ସାରା ଦୁନିଆ ତୋର ପର ହୋଇଗଲା ? ଯାହା ଦୁଃଖ ଅଛି ମନ ଖୋଲି କହି ଦେ । କହିଦେଲେ ସିନା ମନର ବୋଝ କମିଯିବ ଆଉ କିଛି ପଥ ବି ମିଳିଯିବ । ଏମିତି ଭାବି ବସିଲେ କି ହାତରେ ହାତରେ ହାତଦେଇ ବସି ରହିଲେ ଦୁଃଖ କଣ ଆପେ ଦୁର ହୋଇଯିବ ?

ବାଟୋଇ ଭାଇର ସ୍ନେହ ଦେଖି ନରିଆ ତା କଷ୍ଟ ଲୁଚାଇ ରଖିପାରିଲାନି, କହିଲା ଶୁଣ; ବହୁତ ଦିନ ହେଲା ଖାଇବାକୁ ଭଲରେ ଦିମୁଠା କପାଳରେ ଯୁଟୁନି । ଆଜି ସକାଳେ ଶୁଣିଲି ମନ୍ଦିର ପାଖରେ କିଛି ଭକ୍ତ ଖିର ବାଣ୍ଟୁଛନ୍ତି । ବଡ ଆଶା ନେଇ ସେଠାକୁ ଗଲି, ଲମ୍ବା ଧାଡି ଲାଗିଥିଲା ସେଇଠି । ତଥାପି ଧାଡିରେ ଠିଆହୋଇ ମୋ ପାଳି ଆସିବା ଯାଏ ଠିଆ ଅପେକ୍ଷା କରିଲି । କିଛି ସମୟ ପରେ ମୋ ପାଳି ଆସିଗଲା । ବଣ୍ଟାଳି ଭାଇ ସାମ୍ନାରେ ଯାଇ ଠିଆ ହୋଇଗଲି, କହିଲି ଦିଅ, କାଲିଠାରୁ ଭୋକିଲା ଅଛି । ଖିର ଦିଟୋପା ପିଇ ମୋ ପେଟ ପୁରିଯାଉ ।

ମୋ ମୁହଁକୁ ଚାହିଁ ବଣ୍ଟାଳୀଭାଇ କହିଲେ, ତୁମର ପାତ୍ର ଦେଖାଅ, ଏକଥା ଶୁଣି ମୁଁ ତୁରନ୍ତ ମୋର କାନି ପତାଇ ଦେଲି, ବଣ୍ଟାଳିଭାଇ ମୁରୁକି ହସି କହିଲେ, ତୁମ କାନି କଣ ତୁମର ଖିରପାତ୍ର ? ଲୁଗାକାନିରେ ଖିର କଣ ରହିପାରିବ ? ଏମିତି ଅପାତ୍ରରେ ଖିର ମୁଁ କେମିତି ଦେବି ? ଯାଅ ଖିରଯୋଗ୍ୟ ପାତ୍ର ନେଇକରି ଆସ । ଖିର ଟୋପେ ମିଳିଲାନି ଶେଷରେ ନିରାଶ ହୋଇ ଫେରିଲି ।

ତାପରେ ମୁଁ ଚାକିରୀ ଖୋଜିବା ପାଇଁ ଗଲି, କିନ୍ତୁ ସେ କାମ ଅନ୍ୟ ଜଣକୁ ମିଳିଲା । ଆଉ ଜଣେ ମୋ ଚାକିରୀ ମୋ ଠାରୁ ଛଡାଇ ନେଇଗଲା । ସିଏ ଯୋଗ୍ୟ ପାତ୍ର ବୋଲି ଚାକିରୀଟି ତାକୁ ମିଳିଲା, ମୋତେ ଅପାତ୍ର କହି କେହି ଚାକିରୀଟିଏ କେହି ଦେଲାନି ।

କିଛି ବରଷ ଆଗରୁ ମୋର ପ୍ରେମିକାଟିଏ ଥିଲା । ଆମେ ପରସ୍ପରକୁ ବହୁତ ଭଲ ପାଉଥିଲୁ । ଶେଷରେ ମୁଁ ମୋର ପ୍ରେମିକାର ପିତାଙ୍କ ପାଖରେ ପହଞ୍ଚି ତାଙ୍କ କନ୍ୟା ସହିତ ମୋର ବିବାହ ପ୍ରସ୍ଥାବ ଦେଲି, କିନ୍ତୁ ବଡ ନିର୍ଦ୍ଦୟଭାବରେ ତାର ପିତା ମୋତେ ଅପାତ୍ର କହି, ମୋ ହାତରେ ତାର କନ୍ୟାଦାନ କରିବାକୁ ମନା କରିଦେଲେ ।

ଏବେ କୁହ, ମୋ ଦୁଃଖ ସରିବ କେମିତି ? ଭଗବାନଙ୍କୁ କେତେ ଡାକିଲି, ପ୍ରାର୍ଥନା କଲି, ହେଲେ କିଛି ଫଳ ହେଲା ନାହିଁ । ତୁମେ କୁହ, ମୋ ପାଇଁ ଏବେ ଆତ୍ମହତ୍ୟା ବ୍ୟିତ ଆଉ କିଛି ରାସ୍ତା ବାକି ଅଛି ?

ନରିଆର କଥା ଶୁଣି ବାଟୋଇ ଭାଇ ମୁରୁକି ହସିଲେ, କହିଲେ, ଆଚ୍ଛା ତୁମ କଥା ମୁଁ ସବୁ ଶୁଣିଲି, ଏବେ ମୁଁ ଯାହା ପଚାରୁଚି, ଭାବି ଚିନ୍ତି ତାର ଉତ୍ତର ଦିଅ ।

ଯଦି ବଣ୍ଟାଳୀ ତୁମ କାନିରେ ଖିର ଢାଳି ଦେଇଥାନ୍ତା, ସେ ଖିର ତୁମେ କଣ ପିଇ ପାରି ଥାଆନ୍ତ ? ଖିର ସବୁ ବୁନ୍ଦା ବୁନ୍ଦା ହୋଇ ତୁମ କାନିରୁ ବୋହି ଯାଇଥାଆନ୍ତା ସିନା ।

ଯଦି ସେ ଚାକିରୀଟି ତୁମକୁ ମିଳି ଯାଇଥାଆନ୍ତା, ତୁମେ କଣ ସେ କାମ ସମ୍ଭାଳି ପାରିଥାଆନ୍ତ? କାମ କରି ନପାରି ଦୁଇ ଦିନ ପରେ ତୁମେ ଚାକିରୀ ଛାଡି ଚାଲି ଯାଇ ଥାଆନ୍ତ । ଅଥବା ସେମାନେ ତୁମକୁ ଚାକିରୀରୁ ବାହାରକରି ଦେଇଥାଆନ୍ତେ ସିନା ।

ଯଦି ତୁମ ପ୍ରେମିକା ତୁମକୁ ପତ୍ନୀରୂପରେ ମିଳିଯାଇ ଥାଆନ୍ତା, ତେବେ ତୁମେ ଜାଣିପାରି ଥାଆନ୍ତ, ପ୍ରେମିକା ଆଉ ପତ୍ନୀ, ପ୍ରେମ ପ୍ରୀତି ଆଉ ପେଟର ଭୋକ ଭିତରେ କେତେ ଫରକ । ଘର ସଂସାର କରି ନଜାଣିଥିଲେ ଦୁଇଦିନ ପରେ ତୁମ ପ୍ରେମିକା ତୁମକୁ ଅବା ତୁମେ ତାକୁ ଛାଡି, ଦାଢି ବଢାଇ ଯୋଗୀ ହୋଇ ଯାଇଥାଆନ୍ତ ।

ମନ ଦେଇ ଶୁଣ, ମୁଁ ତୁମକୁ ବଡ ଗହନ କଥା କହୁଛି; ଖିରବାଲା ଭାଇ, ଚାକିରୀବାବୁ ଆଉ ତୁମର ପ୍ରେମିକାର ପିତା, ମୁଁ ହିଁ ଥିଲି, ମୁଁ ସବୁ ଦେଖିଲି, କିନ୍ତୁ ଅପାତ୍ର ଜାଣି ମୁଁ ତୁମକୁ କିଛି ଦେଲିନି । ମୁଁ ତୁମର ପୂଜାପାଠ, ଓଷାବ୍ରତ କି ପ୍ରାର୍ଥନାର ଫଳ ଦିଏନା । ମୁଁ କର୍ମର ଫଳ ଦିଏ । ଅବଶ୍ୟ ପୂଜାପାଠ ଦ୍ୱାରା ଫଳପ୍ରାପ୍ତି ସହଜ ହୋଇଯାଏ କିନ୍ତୁ କର୍ମ ବିନା ଫଳ ଆଶା କରିବା ସର୍ବଦା ନିଷ୍ପଳା ହିଁ ରହିଯାଏ । ଦୋଷ ତୁମ ଭାଗ୍ୟର ନାହିଁ କିମ୍ବା ଭଗବାନଙ୍କର ବି ନାହିଁ । ଦୋଷ ତୁମ କର୍ମହୀନତାର । ଉଚିତ୍ ସମୟରେ ଉଚିତ୍ କର୍ମ ନକରିବା ହିଁ ତୁମକୁ ଅପାତ୍ର ଏବଂ ହତଭାଗ୍ୟ କରିଦେଇଛି ।

ମଣିଷକୁ ଯାହା ଭଲଲାଗେ ସିଏ ମାଗିବସେ । ନିଜର ଆଶାପୁରଣ କରିବାକୁ ପୂଜାପାଠ ଓଷାବ୍ରତ କରେ । କିନ୍ତୁ ଭଲଲାଗେ ବୋଲି ଯିଏ ଯାହା ମାଗେ ମୁଁ ସେମାନଙ୍କୁ ଦିଏନା । ତୁମର ଯେଉଁଥିରେ ଭଲ ହେବ ସେପରି ଜିନିଷ ବାଛି ବାଛି ତୁମକୁ ମୁଁ ଠିକ୍ ସମୟରେ ଦେଇଥାଏ । ନିଜକୁ ନିଜେ ଦେଖ, ନିଜକୁ ପରଖି ନିଅ । ଉତ୍ତମ କଥା ଶିଖ, ନିଜକୁ ଗଢ, ସତପାତ୍ର ହୋଇ ଆଗକୁ ବଢ ।

ମୁଁ କଥା ଦେଉଛି, ତୁମକୁ କଦାପି କିଛିବି ବସ୍ତୁ ପାଇଁ କାହା ଆଗରେ ହାତପାତି ମାଗିବା ଦରକାର ପଡିବ ନାହିଁ । ତୁମର ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ମୁଁ ସବୁ କିଛି ଯୋଗାଇ ଦେବି । ମୋ ଗନ୍ତା ଘରେ କେବେହେଲେ ତାଲା ପଡେ ନାହଁ । ନିଜର ନିଜର ପାତ୍ର ଅନୁସାରେ ଯିଏ ଯେତେ ବୋହି ପାରୁଛ ବୋହିନିଅ । ଏତିକି କହି ବାଟୋଇ ଭାଇ ଅର୍ନ୍ତଧ୍ୟାନ ହୋଇଗଲେ ।

ନରୋତ୍ତମ ଜାଣିଗଲା ସିଏ ଆଉ କେହି ନଥିଲେ, ସିଏ ସ୍ୱୟଂ ଭଗବାନ ହିଁ ଥିଲେ । କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରରେ ଯେପରି ଅର୍ଜୁନକୁ ଗୀତାଜ୍ଞାନ ଦେଇଥିଲେ, ଆଜି ସେପରି ତାକୁ କର୍ମଜ୍ଞାନ ଦେଇଗଲେ । ଉପରକୁ ଦୁଇହାତ ଟେକି ପ୍ରଭୂଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି ନରୋତ୍ତମ କହିଲା, ହେ ପ୍ରଭୂ ମୋତେ ଦର୍ଶନ ଦେଇ ମୋର ଚର୍ମନେତ୍ରକୁ ଧନ୍ୟ କରିଦେଲ । ମୁଁ ଜାଣିଗଲି ମୋର ଅପାତ୍ରତା ହିଁ ମୋର ଦୋଷ । ପ୍ରଭୂ ତୁମର ଦୟାରେ ମୁକ ବି ଗୀତ ଗାଇପାରେ, ପଙ୍ଗୁବି ଗିରୀ ଲଙ୍ଘିପାରେ । ତୁମର ଦୟା ଓ ଆଶିର୍ବାଦରୁ ମୁଁ ନିଜକୁ ଯେପରି ଯୋଗ୍ୟକରି ଗଢିପାରିବି ସେତିକି ମୋତେ ଆଶିର୍ବାଦ କରନ୍ତୁ ।

***17/10/2018***

କ୍ଷୁଦ୍ରଗଳ୍ପ-କେବେ ଆମ ଗାଆଁ ଆଡେ ଆସ Kebe Aam Gaan Ade Asa

କେବେ ଯଦି ଆମ ଗାଆଁଆଡେ ଆସିବାର ପ୍ରୋଗ୍ରାମ ହୁଏ, ତେବେ ଟିକିଏ ସମୟ ବାହାରକରି, ଦୁଇ ମିନିଟ୍ ପାଇଁ ଆମ ଘରଆଡେ ଆସିବ, ମୁହଁମାରିଦେଇ ଯିବ । ବହୁତଦିନ ପରେ ଆସୁଛ, ସବୁକିଛି ମନେଥିବକି ନାହିଁ ତେଣୁ ତୁମକୁ ଦି’ପଦ କହିଦିଏ, ଯେପରି ଘର ଖୋଜିବାକୁ କିଛି ଅସୁବିଧା ନହବ । ଆଗୁଆ କହିଦେବାଟା ଠିକ୍ ହେବ । ବହୁତକିଛି ବଦଳି ଯାଇଛି ଏହି ଜନପଦରେ, ଯେମିତି ସମୟ ସଙ୍ଗରେ ସମସ୍ତେ ବଦଳି ଯାଆନ୍ତି । ଟିକିଏ ବର୍ଷା ହେଲେ ରାସ୍ତାଘାଟ ଆଉ କାଦୁଅରେ ପଚ୍ ପଚ୍ ହଉନି ଆମ ଗାଆଁରେ, ଝଡି ବର୍ଷାରେ ରାସ୍ତାମଝିରେ ଆଉ ଝର ଫିଟି ଯାଉନି । ବର୍ଷାହେଲେ ଗାଆଁ ମଝିଦାଣ୍ଡରେ ଆଗରୁ ଯେମିତି ପାଣିର ସୁଅ ଚାଲୁଥିଲା, ଆମେ ସେ ପାଣିରେ କାଗଜ ଡଙ୍ଗା ଭସେଇ କେତେ ମଜା କରୁଥିଲୁ, ବର୍ଷାରେ ଭିଜି ଭିଜି କାଗଜ ଡଙ୍ଗା ପଛରେ ଗୋଡେଇ ଗୋଡେଇ ଯାଉଥିଲୁ, କାହା ଡଙ୍ଗା ଓଲଟିଗଲା, କାହାର ସିଧା ଆଗକୁ ଚାଲିଗଲା ଦେଖିବାକୁ । ଏବେ ଆଉ ସେମିତି ପାଣି ବୋହୁନି ଗାଆଁ ମଝିଦାଣ୍ଡରେ । ପିଲାବି ନାହାନ୍ତି କାଗଜ ଡଙ୍ଗା ଭସେଇବା ପାଇଁ । ଗାଆଁ ରାସ୍ତାସବୁ ସିମେଣ୍ଟ କଂକ୍ରିଟ ହୋଇ ଯାଇଛି, ବର୍ଷାପାଣି ଏବେ ରାସ୍ତା କଡ ଡ୍ରେନ୍ ରେ ବୋହୁଛି । ବର୍ଷାପରେ ରାସ୍ତା ଏକଦମ ସୁଖିଲା, ପାଦରେ ପାଣିବି ଲାଗୁନି ।

ଗାଆଁରେ ଏବେ ଚାଳଘର କଁ ଭାଁ ଗୋଟେ ଅଧେ କେଉଁଠି କେଇମିତି ଦିଶିଯିବ, ବାକି ସବୁ କୋଠାଘର ହୋଇଗଲେଣି । ମୋ ଘରଟି କିନ୍ତୁ ଯେଉଁଠି ଥିଲା, ସେଇଠି ସେଇମିତି ମିଳିଯିବ ତୁମକୁ । ସେଇ ପୁରୁଣା ଧୁସର ନଡା ଛପର ଚାଳ, ଝାଟି ଆଉ ମାଟିବୋଳା କଚ୍ଚାଘର । ନାଲି ରଙ୍ଗମାଟିର ଲିପା ଚିକ୍କଣ କାନ୍ଥ, କାନ୍ଥରେ ଚାଉଳ ପିଠଉର ଚିତା, ଶେଷ ମାଗୁଶିର ଗୁରୁବାର ପାଇଁ, ଭାଉଜ ପକେଇ ଥିଲା । ତୁମେ ଆସିଲେ ନିଶ୍ଚୟ ଦେଖିବ । ଗୋବରଲିପା କସରା କଳା ରଙ୍ଗର, ଚିକ୍କଣିଆ ଉଚ୍ଚ ପିଣ୍ଡା, ଏବେ ବି ଗୋବରର ବାସ୍ନା ମହକିଉଠେ । ସେ ମହକ ସତେ ଆତ୍ମାରେ ଛୁଇଁଯିବ । ତୁମେ ଯେବେ ଆସିବ ମୋତେ ମୋ ପିଣ୍ଡା ଉପରେ ସେଇ ଶିଶୁକାଠର ପୁରୁଣା ଆରାମ ଚୌକିରେ ଖଣ୍ଡେ ପୁରୁଣା ବହି, ଅବା ବାସି ଖବର କାଗଜ ଧରି ବସିଥିବାର ଦେଖିବ ।

ଏବେ ଏଇ ଗାଆଁରେ ତୁମକୁ ଦେଖି କେତେଲୋକ ଚିହ୍ନି ପାରିବେ କେଜାଣି, ତୁମେବି ଚିହ୍ନି ପାରିବନି କେତେ ଲୋକଙ୍କୁ । କାଲି ଯେଉଁ ଛୁଆସବୁ ଏଇ ଗାଆଁ ଦାଣ୍ଡରେ ଲଙ୍ଗଳା ହୋଇ ବୁଲୁଥିଲେ, ଏଇ ଦାଣ୍ଡରେ ଗୁଲିଦଣ୍ଡା, ବାଟି କି କବାଡି ଖେଳୁଥିଲେ, ଆଜି ସେମାନଙ୍କର ପିଲାମାନେ ବି ବଡ ବଡହୋଇ ଫୁଲ୍ ପେଣ୍ଟପିନ୍ଧା ବାବୁ ହୋଇଗଲେଣି । କିଏ ସ୍କୁଲ ତ କିଏ କଲେଜରେ ପଢିଲେଣି । ଏବେ ମୋଟର ସାଇକେଲରେ ଗାଆଁରେ ଚକ୍କର କାଟୁଛନ୍ତ । ଆମର କେତେ ସାଙ୍ଗସାଥି ଏବେ ଆଉ ନାହାନ୍ତି । ଗଲା ମାସରେ ମଦନ ଭାଇ ଚାଲିଗଲେ । ବ୍ଲଡ ପ୍ରେସର ବଢି ପାରାଲିସିସ୍ ହୋଇଯାଇଥିଲା ତାଙ୍କୁ । ପିଲାମାନେ ସହରରେ ରହୁଛନ୍ତି, ବୁଢାବୁଢି ଦି’ଜଣ ରହୁଥିଲେ ଗାଆଁରେ । ପୁଅ ଝିଅମାନେ କେବେ କେମିତି ଆସୁଥିଲେ, ଦେହ’ପା ଖବର ବୁଝିଯାଉଥିଲେ । ସହରରୁ ଔଷଧପତ୍ର ଆଣି ଦେଇଯାଉଥିଲେ । ବୁଢିପାଖରେ ମୋବାଇଲ ଫୋନଟିଏ ବି ଦେଇଥିଲେ । ଯେତେବେଳେ ବେଶି ଜରୁରିହେବ ଫୋନ କରିବାକୁ କହିଥିଲେ । ହଠାତ୍ ଦିନେ ରାତିରେ ମଦନ ଭାଇର ଦେହ ବେଶି ଖରାପ ହେଲା, ଭାଉଜ ଫୋନ କଲାରୁ ବଡପୁଅ ଆସି କଟକ ନେଇଯାଇଥିଲା, ବଡ ଡାକ୍ତରଖାନାରେ ଦୁଇ ଦିନ ରହି ଶେଷରେ ମଦନଭାଇ ଚାଲିଗଲା । ଗାଁରେ ଅଳ୍ପବହୁତ ସମସ୍ତଙ୍କର ଖବର ସେମିତି ଏକାପରି । ଜୀବନ ସାରା ଖଟି ଖଟି ପିଲାଙ୍କୁ ବଡକଲେ, ହେଲେ ଏଇ ବୁଢା ବୟସରେ ପିଲାଙ୍କଠାରୁ ଦୂରରେ ଏକୁଟିଆ ରହୁଛନ୍ତି । ପିଲାଏ ଭାବୁଛନ୍ତି କିଛି ଟଙ୍କା ପଇସା ପଠେଇଦେଲେ ମାଆ ବାପାଙ୍କ ପାଇଁ ତାଙ୍କ ଦାୟିତ୍ୱ ଶେଷ । ମାଆ ବାପା କଣ କେତେଟା ଟଙ୍କାପାଇଁ ପିଲାଙ୍କୁ ପାଠଶାଠ ପଢାଇ ବଡ କରିଥାଆନ୍ତି । ସ୍ନେହ ମମତାର ମୂଲ୍ୟ କିଛିନାହିଁ ? ପିଲାଏ କେମିତି ବୁଝିବେ, ଏ ବୁଢା ବୟସରେ ମାଆ ବାପାଙ୍କୁ ଟଙ୍କାପଇସା ନୁହେଁ ପିଲାଙ୍କ ସାହଚର୍ଯ୍ୟ, ସେମାନଙ୍କ ଠାରୁ ଟିକିଏ ସେବା ଆଦର ପାଇଁ ବ୍ୟାକୁଳ ହୃଦୟରେ ଚାହିଁ ରହିଥାଆନ୍ତି । ପିଲାଏ ପାଖରେ ଥିଲେ ବାପା ମାଆଙ୍କୁ କେବେ ଲାଗେନା ସେମାନେ ବୁଢା ହୋଇଗଲେଣି ବୋଲି । ପୁଅ ଝିଅ ପାଖରେ ଥିଲେ କେତେ ସାହାସ ଆସେ ମନରେ । ନାତି ନାତୁଣୀଙ୍କ ସାଥିରେ ଦିଘଢି ଖେଳିଲେ ପୁଣି ପିଲାଟିଏ ହୋଇଯାଆନ୍ତି ଏ ବୁଢାବୟସରେ । ଏଇ ଟିକିଏ ଆନନ୍ଦ ପାଇବା ଦେଖିଲେ, ଯମ ବି ମାଆବାପଙ୍କ ବୟସରେ ଆଉ କେଇଟା ଦିନ ଜୋଡିଦେଇଯାଏ ।

ତୁମର ମନେଥିବ ବନ୍ଧୁ, ଆମ ଘର ସାମ୍ନା ଦାଣ୍ଡରେ, ଯେଉଁଠି ହଳେ କାଳିଆ କସରା ବଳଦ ବନ୍ଧା ହେଉଥିଲେ, ତାର ଟିକେ ଆଗକୁ ଖାଲି ଶଗଡ ଗାଡିଟାଏ ଦି’ପହର ସାରା ସେମିତି ଠିଆହୋଇ ରହୁଥିଲା । ସେଇ ଶଗଡ ଦଣ୍ଡାରେ ବସି କେତେ ମସ୍ତି କରୁଥିଲେ ଆମେ । ଏବେ ସେଇଠି କାହାର ଗୋଟେ, ମାରୁତି କାର ଠିଆହେଉଛି । ଆଜିକାଲି ଗାଆଁରେ ଲୋକବାକ ଚାଷ ଛାଡି ସାରିଲେଣି, ଆଉ କାହା ପାଖରେ ହଳ ବଳଦ ନାହିଁ କି ଶଗଡ ବି ନାହିଁ । ପିଲାମାନେ ସବୁ ସହରରେ, ଗାଆଁରେ ଘର ଛପର କି ଚାଷକାମ ପାଇଁ ମୂଲିଆ ମିଳୁ ନାହାନ୍ତି, ଜମିଜାକ ସବୁ ପଡିଆ ପଡିଛି । ସମସ୍ତେ ଭାବୁଛନ୍ତି ବଜାରରେ ସବୁକିଛି କିଣିବାକୁ ତ ମିଳୁଛି, ଚାଷକରିବା କଣ ଦରକାର? କିନ୍ତୁ କହିଲ ଦେଖି, ସମସ୍ତେ ଯଦି ଏମିତି ଭାବି ଚାଷ ଛାଡିଦେବେ, ତେବେ ବଜାରକୁ ଏତେସବୁ ଜିନିଷ ଆସିବ କେଉଁଠୁ ?

ତୁମେ ତ ଜାଣିଛ ଆମ ଗାଁ ଚାରିପାଖେ ଚାରୋଟି ପୋଖରୀ । ପୋଖରୀରେ ଗାଧୋଇବା ପାଇଁ ନୁଆବୋହୁ ଆଉ ତୁଠକୁ ଯାଉନି । ପୋଖରୀ ତୁଠରେ ସେ ଗହଳ ଚହଳ, ନଣନ୍ଦ ଭାଉଜ ଟାହି ଟାପରା ଶୁଭେନି । କାହାଘର ବୋହୁ କଣ କଲା କାହା ଘରେ କଣ ହେଲା କିଛି ଚର୍ଚ୍ଚା ହୁଏନି । ତୁଠ ପଥର ଏବେବି ବାହୁନୁଛି, ନହୁଲି ବୟସର ବଧୁଲି ବୋହୁର ନରମ ପାଦର ପରଶ ଟିକିଏ ପାଇଁ, ରୁଣୁଝୁଣୁ ପାଉଜିର ମଧୂର ସଙ୍ଗିତ ଶୁଣିବା ପାଇଁ । ଘରେ ଘରେ ଗଧୁଆଘର ପାଇଖାନା ସବୁ ହୋଇଗଲାଣି । ଆମେ ସଭ୍ୟତା ଦିଗରେ ବହୁତ ଆଗକୁ ମାଡି ଗଲୁଣି । ହେଲେ ଗ୍ରାମ୍ୟ ଜୀବନର ସେଇ ସରସତା ମଧୂରତା ଆପଣାପଣ ସବୁ ଯେପରି ଇତିହାସ ହୋଇଯାଉଛି । ଆମେ ଯେତେଦିନ ବଞ୍ଚିଛେ, ଆମ ନାତି ନାତୁଣୀ ମାନଙ୍କୁୁ ଶୁଣେଇ ଯିବା ଏସବୁ କଥା। ହେଲେ ସେମାନେ କଣ ଏସବୁ ଶୁଣିବେ ? ନା ଶୁଣିଲେ ବିଶ୍ୱାସ କରିବେ ? ବିଶ୍ୱାସ କଲେ ବି ନାକ ଟେକିବେ, କହିବେ ପୋଖରୀର ସେଇ ଅସନା ପାଣିରେ କିଏ କଣ ଗାଧାଏ? ଏସବୁ ଅନହାଇଜିନି । ହେଲେ ସେ କଣ ବୁଝିବେ, କେଉଁ ଯୁଗରୁ ଆମ ବାପା ଜେଜେବାପା ଏଇ ପାଣିରେ ଗାଧୋଇଛନ୍ତି ହେଲେ କେହିକେବେ ପାଣିଲାଗି ବେମାର ପଡିନି । ଧୋବା ତୁଠ କିନ୍ତୁ ଏବେବି ଅଛି ସେଇଠି । ଦି’ପହରେ ଧୋବା ଧୋବଣି ଲୁଗା ପିଟୁଥିବାର ଦେଖିବ। ହୁଡା ଉପରେ ମାଟି ହାଣ୍ଠିରେ ଖାରସୋଡା ପାଣିରେ ଲୁଗା ଶିଝୁଥିବା ଦେଖିବ । ଧୋବ ଫରଫର ଳୁଗା ସୁଖୁଥିବାର ଦେଖିବ ।

ସେଇ ପୋଖରୀରେ ଏବେବି ପଞ୍ଚାୟତି ମାଛଚାଷ ହୁଏ । ଖରାଦିନେ ଯଦି ଆସିବ ଆମ ଗାଆଁର ସୁଆଦିଆ ମାଛ ତିଅଁଣ ଖାଇବ । ଯଦି ଅନ୍ୟଦିନ ମାନଙ୍କରେ ଆସିବ ତେବେବି ଚିନ୍ତାନାହିଁ, ଗାଆଁରେ ଏବେ ଗୁରୁବାରକୁ ଛାଡିଦେଲେ, ସବୁଦିନ ସବୁକିଛି ମିଳି ଯାଉଛି, ମାଛ ମାଂସ ବଏଲର ଚିକେନ ଅଣ୍ଡା ସବୁକିଛି । ଆଇଁଶ ଟିକିଏ ଖାଇବାପାଇଁ ଆଉ ସାପ୍ତାହିକ ହାଟପାଳି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅପେକ୍ଷା କରିବାକୁ ପଡୁନି । ଗାଁମୁଣ୍ଡ ଛୋଟ ବଜାରଟି ଏବେ ବଡ ହୋଇଗଲାଣି । ସବୁ ଦିନ ସବୁକିଛି ମିଳିଯାଉଛି ।

ଆଜିବି ମନେପଡେ ପିଲାଦିନ କଥା । ମାଆ ବାପାଙ୍କୁ କୁହେ, ଏତେ ବଡ ପରିବାର ଖାଇବାକୁ, ହାଟ ପରିବା ପାଇଁ ପାଞ୍ଚଟଙ୍କା ଦିଅ, ହାଟରୁ ପରିବା ନଆଣିଲେ ଏ ଗାଆଁରେ କିଛିବି ମିଳିବନି । ପାଞ୍ଚଟଙ୍କା ହାତରେ ଧରେଇଦେଇ ମାଆ ମୋତେ, ହାଟକୁ ପଠେଇଦିଏ । ଗଲାବେଳେ ବଡ ବଡ ଦୁଇଟା ବ୍ୟାଗ୍ ହାତରେ ଧରାଇ ଦିଏ । ହାଟ ସଉଦା ବଡ କଷ୍ଟକର କାମ, ଦଶ ଜାଗା ଦାମ ବୁଝ, ଭଲ ଭଲ ପରିବା ଶସ୍ତାରେ ବାଛି ବାଛି କିଣ । ପାଞ୍ଚ ଟଙ୍କା ପରିବାରେ ଦୁଇବ୍ୟାଗ ପୁରା ହୋଇଯାଉଥିଲା, ତଥାପି ଆଠଣି ଚାରଣି ପକେଟ ଖର୍ଚ୍ଚ ବଞ୍ଚିଯାଉଥିଲା । ହାଟସାରି ଯେତେବେଳେ ମୁଁ ଘରକୁ ଫେରେ, ବ୍ୟାଗ ଦୁଇଟା ପରିବାରେ ଭରିଯାଇଥାଏ । ମୁଁ ଉଠାଇ ପାରେନି, ବଡ କଷ୍ଟରେ କୁନ୍ଥେଇ କୁନ୍ଥେଇ ଘରେ ପହଞ୍ଚେ । ମନେ ମନେ ଖୁବ୍ ରାଗିଯାଏ, ମାଆ ବାପାଙ୍କୁ ମନେମନେ କେତେ କଥା ବକିଯାଏ । କହେ ପିଲାଟା ଉପରେ ଟକିଏ ହେଲେ ହେଲେ ଦୟା ନାହିଁ କାହାର । ମୁଁ ପରା ଛୋଟ ପିଲାଟିଏ, ଛୋଟ ପିଲାଙ୍କୁ ପାଞ୍ଚ ଟଙ୍କାର ପରିବାପାଇଁ କିଏ କଣ ହାଟକୁ ପଠାଏ ? ପାଞ୍ଚ ପାଞ୍ଚ ଟଙ୍କାର ପରିବା ପାଇଁ ଯାହା ମାଆ ମୋତେ ହାଟକୁ ପଠାଇ ଦିଅନ୍ତି ।

ହେଲେ ବନ୍ଧୁ, ଆଜି ଆଉ ସେଇକଥା ନାହିଁ, ଭାବିଲେ ଗପ ପରି ଲାଗୁଛି । ପରିବାର ଛୋଟ ହୋଇଗଲା । ଏବେ ତ ଘରେ ଆମେ ଦୁଇଜଣ, ପିଲାମାନେ ସବୁ ସହରରେ ରହୁଛନ୍ତି । ହେଲେ ପରିବା ମହଙ୍ଗା ହୋଇଗଲାଣି । ହାଟ ପାଳିରେ ଘରଣୀ ଦୁଇଶହ ଟଙ୍କା ଧରେଇ ଦିଅନ୍ତି, ଆଉ ବ୍ୟାଗ କେବଳ ଗୋଟିଏ ଦିଅନ୍ତି । କୁହନ୍ତି ବୁଢା ହୋଇ ଗଲଣି, ବେଶି କିଛି ବୋହି ପାରିବନି, ଏତିକି ଟଙ୍କାରେ ଅଧା ମୁଣି ଭରିଯିବ, ଆଣିବାକୁ ତୁମକୁ କଷ୍ଟ ବି ହେବନି । ଭାବିଲେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଲାଗେ । ପରିବା ଦାମ ବଢିଗଲା ନା ପଇସାର ମୂଲ୍ୟ କମିଗଲା ।

ଏବେ ଆମ ଗାଆଁ ଆଉ ଗାଆଁ ପରି ଲାଗେନି, ଛୋଟ ମୋଟ ସହରରେ ବଦଳି ଗଲାଣି, ସହରକୁ ଯିବାପାଇଁ ବସ୍ ଲାଗି ଏବେ ଆଉ ନୂଆ ବୋହୁକୁ ପାଞ୍ଚ କୋଶ ଶଗଡରେ ଯିବାକୁ ପଡୁନି । ଆଜିବି ମନେପଡୁଛି, ପିଲାଦିନେ ମାମୁଁ ଘରକୁ ଯିବାକୁ ହେଲେ, ସକାଳ ଚାରିଟାରୁ ଉଠିବାକୁ ପଡୁଥିଲା । ହଳିଆ ଶଗଡଗାଡି ସଜାଡିଦିଏ । ସେଥିରେ ବସି ପାଞ୍ଚ ମାଇଲିଯାଏ ଯିବାକୁ ହୁଏ । ସେଇଠି ଗୋଟିଏ ସ୍କୁଲ ଥିଲା ସେତେବେଳେ । ସେଇ ସ୍କୁଲ ବାରଣ୍ଡାରେ ଆମେ ବସି ଅପେକ୍ଷା କରୁ । ସକାଳ ଛଟା ବେଳେ ଗୋଟିଏ ବସ୍ ଆସେ, ସେଥିରେ ବସି ଆମେ ମାମୁଁ ଘରକୁ ଯାଉ । ଯଦି ସେ ବସ ଫେଲ ହୋଇଗଲ, ତାହେଲେ ଆଉ ବସନାହିଁ ସେଦିନ । ପୁଣି ଆସନ୍ତା କାଲି ମିଳିବ ବସ । ତେଣୁ ଆଗୁଆ ବାହାରିବାକୁ ପଡେ । ଏବେ ପିଲାଏ ସହରକୁ କଲେଜ ପଢିବା ପାଇଁ ଯାଉଛନ୍ତି । ପୁଅ ଛୁଟିରେ ଘରକୁ ଆସିଲେ ସହର ଫେରିବାକୁ ପାଇଁ ବସ ଧରିବାକୁ ସାଇକେଲ ଖୋଜା ପଡେନି, ବସଯାଏ ଯିବାପାଇଁ । ଗାଆଁରୁ ଏବେ ତିନି ଟାଇମ ସହର ବସ ଆରାମରେ ମିଳିଯାଏ ।

ତୁମ ସହରର ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି, ମୋ ଗାଆଁ ସୁରୁଜ, ବେଳ ଉଛୁର ଯାଏ ଶୋଇ ରୁହେନାହିଁ । ମୋ ଗାଆଁର ଚଞ୍ଚଳିଆ କାଉ, ସିନ୍ଦୁରା ଫିଟିବା ଆଗରୁ, ସୂରୁଜ ଉଇଁବା ଖବର କହିଦେଇଯାଏ । ନୂଆ ବୋହୁ ମାଛି ଅନ୍ଧାରରୁ ଉଠି ଅଗଣାରେ ଝାଡୁଲଗାଇ ଗୋବରର ପିଣି ସିଞ୍ଚିଦିଏ । ଏବେ ବି ସେମିତି ସହଳ ସକାଳୁ, ହଳ ବଳଦଙ୍କ ସଙ୍ଗରେ କ୍ଷେତ ଯୋଚିବାକୁ ଚାଷି ଟାକରା ଫୁଟାଇ ବାହାରିଯାଏ । ସଂଜ ସକାଳେ ସେଇମିତି ମନ୍ଦିରରେ ଘଣ୍ଟ ଘଣ୍ଟା ମୁର୍ଦ୍ଦଳ ବାଜେ, ଚଉରା ମୂଳରେ ବୃନ୍ଦାବତୀଙ୍କ ପାଶେ ସଂଜ ସଳିତା ଜଳେ ।

ଗାଆଁରେ ଏବେବି ବାର ମାସେ ତେର ଜାତ ହେଉଛି । ରଥଯାତ୍ରା, ଦୋଳ ମେଲଣ, ରାସନାଚ, ପଣା ସଂକ୍ରାନ୍ତି ଆଦି । ଆଜି କାଲି ବଡ ଧୂମ ଧାମରେ ହେଉଛି ସବୁ ଜାନିଜାତରା । ସହରରୁ ପିଲେ ଛୁଟିରେ ଘରକୁ ଆସନ୍ତି, କିଛିଦିନ ପାଇଁ ଗାଆଁ ପୁଣି ଭର ପୁର ଲାଗେ, ଗହଳ ଚହଳ ହୁଏ, ପିଲାମାନଙ୍କୁ ପାଖରେ ପାଇ ମାଆ ବାପାଙ୍କର ଗୋଡ ତଳେ ଲାଗେନି । ମାଆ ଜାଣିଥାଏ ପୁଅକୁ କଣ ଖାଇବାକୁ ଭଲ ଲାଗେ । ବାପାଙ୍କୁ ଦଶଥର ବଜାର ପଠେଇଦିଏ ଅମୁକଟା ନେଇଆସ, ସମୁକଟା ନେଇଆସ । ନାତିନାତୁଣୀଙ୍କ ପାଇଁ କେତେକଥା ସାଇତି ରଖିଥାଏ ଜେଜେମାଆ । ପାଖରେ ବସି ଏଇଟା ଖାଆ ସେଇଟା ଖାଆ କହି କହି ପେଟପୁରାଇ ଖୁଆଇଦିଏ ପିଲାମାନଙ୍କୁ । ହେଲେ ଏ ଖୁସି ବେଶିଦିନ ରହେନି, ଦିନ ଦୁଇ ଚାରିଦିନ ପରେ ପୁଣି ପିଲାମାନେ ସହରକୁ ଫେରିଯାଆନ୍ତି । ଘରବାରି ଖାଲିଖାଲି ଲାଗେ, ଘର ଖାଁ ଖାଁ କରି ଗୋଡାଏ । ଗାଆଁ ରାସ୍ତା ପୁଣି ଶୁନସାନ ହୋଇଯାଏ ।

ଗାଆଁ ଏବେ ବଡ ଶୁନ୍ ଶାନ୍, ଖାଲି ଖାଲି ନିଛାଟିଆ ଲାଗେ । ଯୁଆନ ଭେଣ୍ଡିଆ ଯେତେକ ସବୁ କାମପାଇଁ ଗାଆଁଛାଡି ସହରକୁ ଚାଲି ଯାଉଛନ୍ତି । ଗାଆଁ ଏବେ କେବଳ ବୁଢାବାପା, ବୁଢିମାଆଙ୍କର ଜିମାରେ ଅଛି । ବୁଢା ବୁଢି ଯେତେକ କେବଳ ଘରକୁ ଜଗିରହିଛନ୍ତି । ସଂଜ ହେଲେ କେହି ଆଉ ଘରୁ ବାହାରକୁ ଯାଉନା । ଅଗଣାରେ ଦଉଡିଆ ଖଟଟା ଉପରେ ଆମେ ବୁଢାବୁଢି ବସୁ, ଅତୀତର କଥା କହୁ ଶୁଣୁ, ଏଇ ଅଗଣାରେ ପିଲାଙ୍କର ଖେଳ କୁଦ, ଗହଳ ଚହଳ କଥା, ଭାଇ ଭଉଣୀର ଖେଣ୍ଟା ଖେଣ୍ଟି, ଛୋଟ ଛୋଟ ଲଢେଇ, ରାଗ ରୁଷା, ମାନ ଅଭିମାନ, ୟାର ତାର ଅଭିଯୋଗ, ପିଲାମାନଙ୍କର ଛୋଟବେଳର କଥା ମନେପକାଉ, ଗପୁଥିଲେ କଥା ସରେ ନାହିଁ, ସେଇ ସ୍ମୃତିଟିକକ ପରା ଆମ ଅସରନ୍ତି ଖୁସିର ଭଣ୍ଡାର । କେବେ କେବେ ମିଞ୍ଜି ମିଞ୍ଜି ଆଲୁଅରେ ପୁରୁଣା ଆଲବମ ଅଣ୍ଡାଳୁ ପିଲାଙ୍କୁ ଦେଖି ପୁଣି ସେଇ ପୁରୁଣା ଦିନରେ ହଜିଯାଉ ।

ହଉ, କହୁ କହୁ ବହୁତ କଥା କହିଦେଲିଣି, ଏବେ ମୁଁ ରହୁଛି, ଯେବେ ଆସିବ ଦୁଇ ଚାରିଦିନ ରହିବ ଆମ ସାଙ୍ଗରେ । ବହୁତ ଗପିବା, ରିଟାୟଡ ପରେ ଏବେ ଆଉ କିଛି କାମ କରିବାକୁ ବାକିନାହିଁ । ତୁମେ ଆସିଲେ ରୋଷେଇ ପାଖରେ ବସିବା, ବହୁତ ଗପିବା, ଭାଉଜ ବି ଶୁଣିବ, ଦି’ ପଦ ସିଏ ବି କହିବ, ବଡ ଆନନ୍ଦ ଆସିବ । ପୁଣି ଥରେ ଅତୀତକୁ ମନ ଭରି ଜିଇଁବାର ବାହାନା ମିଳିଯିବ ।

*** 07/10/2018 ***

କ୍ଷୁଦ୍ରଗଳ୍ପ-ଯାତ୍ରା

ରମାନାଥ ବାବୁ ଏମିତି ଚାଲୁଚାଲୁ ଥରେ ପଛକୁ ଫେର ଚାହିଁଲେ, ପଛରେ କିଛି ସ୍ପଷ୍ଟ ଦିଶୁନି । ସବୁ କିଛି ଧୂଆଁ ଧୁଆଁ କୁହୁଡିଆ । ଯେମିତି ମାଘମାସର ଘନ କୁହୁଡି, ସକାଳର ପ୍ରଥମ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଇଁଲା ପରେ ବି ଖରା ଦିଶେନା ଆଉ ସୂର୍ଯ୍ୟ ନୁଆବୋହୁ ମଥାରେ ନାଲି ସିନ୍ଦୁର ବିନ୍ଦୁଟିଏ ପରି ଦିଶୁଥାଏ । ସମୟର କେତେ ଆଗକୁ ଚାଲି ଆସିଲେଣି ସିଏ । ଏବେ ଆଉ ସୂର୍ଯ୍ୟର ତୀବ୍ର କିରଣ ଦେହକୁ ଜାଳିଦିଏନା । ସବୁ ଯେପରି ଦେହସୁହା ହୋଇଗଲାଣି । ଅପରାହ୍ନର ସୂର୍ଯ୍ୟ ବି ଥକିଗଲାଣି ତାଙ୍କ ସାଥିର ଚାଲିଚାଲି । ପଥ ଯେମିତି ଲମ୍ବା ହୋଇ ଯାଇଛି, ସରିବାର ନାଆଁ ନେଉନି । ହେଲେ ପଥ ସରିବ କେମିତି । କୁଆଡେ ଯାଉଛନ୍ତି ସିଏ ? କିଛି ଗନ୍ତବ୍ୟବି ତ ଧାର୍ଯ୍ୟ କରିନାହାନ୍ତି ! କେଉଁଠି ପହଞ୍ଚିବାକୁ ଥିଲା ? କିଛି ଜଣାନାହିଁ, ଖାଲି ଏମିତି ଚାଲିଛନ୍ତି । କିଛି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ବି ସ୍ଥିର ନାହିଁ । ସକାଳୁ ସକାଳୁ ଏମିତି ବାହାରି ପଡିଥିଲେ ଏଇ ଯାତ୍ରାରେ । ସୂର୍ଯ୍ୟ ଯେତେବେଳେ ଉଇଁଲା, ସିଏ କାଉ ହାତରେ ଖବର ପଠେଇଥିଲା । କହିଲା ଚାଲ ମୋ ସାଥିରେ । ରମାନାଥ ପଚାରିଲେ କୁଆଡେ ? ସୂର୍ଯ୍ୟ କହିଲା ମୁଁ କଣ ଜାଣିଛି ? ଏମିତି ଚାଲିବା, ଯେ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରାସ୍ତା ଦିଶୁଥିବ । ତା’ପରେ ତୁ ଫେରିବୁ, ମୁଁ ବି, କାଲି ସକାଳେ ପୁଣି ଦେଖା ହେବ । ରମାନାଥ ପଚାରିଲେ କାଲି ପୁଣି କେଉଁଠି ଭେଟିବା ? ସୂର୍ଯ୍ୟ କହିଲା ମୋର ତ ସେଇ ଗୋଟିଏ ରାସ୍ତା, ସେଇଟା ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ହୋଇଛି, କିନ୍ତୁ ତୋ ଖବର ଜଣା ନାହିଁ । ସେ ଯାହାହେଉନା କାହିଁକି, କାଲି ପୁଣିଥରେ ଭେଟିବା ନିଶ୍ଚୟ !

କିଛି ଗନ୍ତବ୍ୟ ନଥିଲା, ଖାଲି ରାସ୍ତା ଅନେକ ବାକିଥିଲା ଚାଲିବାକୁ । ରାସ୍ତା ବି ଗୋଟିଏ ନଥିଲା, ଅନେକ ରାସ୍ତା, ବାଛିବା କଷ୍ଟ । ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ପଚାରିଲେ, କେଉଁ ରାସ୍ତା ଠିକ ? ସୂର୍ଯ୍ୟ କହିଲା ମୋର ତ ସେଇ ଗୋଟିଏ ରାସ୍ତା, ତୋର କିନ୍ତୁ ଜଣାନାହିଁ । ନିଜକୁ ପଚାରେ ! ମୋ ପାଖରେ କିଛି ବିକଳ୍ପ ନାହିଁ ବୋଲି ମୁଁ ପ୍ରତିଦିନ ସେଇ ପୂର୍ବରେ ଉଏଁ ଆଉ ପଶ୍ଚିମରେ ଅସ୍ତଯାଏ । ମୋ ପାଇଁ ସେଇ ଗୋଟିଏ ରାସ୍ତା ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ । ତୋ ପାଖରେ କିନ୍ତୁ ହଜାରେ ବିକଳ୍ପ ଅଛି । ସୁବିଧାରେ ପହଞ୍ଚିବା ପାଇଁ, ନିରାପଦରେ ପହଞ୍ଚିବା ପାଇଁ ଅନେକ ରାସ୍ତା । ଆଉ କେତେ ରାସ୍ତା ସିଧା ସିଧା, ସଟକଟ୍ ଜଲ୍ଦି ପହଞ୍ଚି ଯିବ, କିନ୍ତୁ ରିସ୍କି । ନେଇ ଆଣି ଥୋଇ ପାରିଲେ ହେଲା । କିଛି ରାସ୍ତା ବଡ କଠିନ, ବିପଦରେ ଭରପୁର, ସେଥିରେ ସୁଖ ମିଳବକି ନାହିଁ ଜଣାନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ସନ୍ତୋଷ ନିଶ୍ଚୟ ମିଳିବ । ନାମ ଯଶ ବି ମିଳିପାରେ । ହେଲେ କଷ୍ଟ ଅଛି ସେ ରାସ୍ତାରେ । ସେଥିପାଇଁ ଭଗବାନ ତୋତେ ମନ ବିବେକ ବୁଦ୍ଧି ଜ୍ଞାନ ସବୁ ଦେଇଛନ୍ତି, ନିଜ ରାସ୍ତା ନିଜେ ଠିକ୍ କରିବାକୁ । ମୋତେ କଣ ପଚାରୁଚୁ? ନିଜେ ସ୍ଥିରକର ନିଜ ରାସ୍ତା ! ମନକୁ ପଚାର, କହନ୍ତି ପରା, ‘ମନ ତୋହର ନିଜ ଗୁରୁ, ଉଦ୍ଧବ କେତେ ତୁ ପଚାରୁ’ କିନ୍ତୁ ସାବଧାନ, ଏଇଠି ଆଉ କାହାକୁ ରାସ୍ତା ପଚାରିବୁନି । କିଛି ଠିକଣା ନାହିଁ, ସହଜରେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ବିଶ୍ୱାସ ବି କରିହୁଏନି । କେତେ ତ ତାମସା ଦେଖିବାକୁ ଓଲଟା ସିଧା ରାସ୍ତା ବତେଇ ଦେବେ । ଆଉ କିଏ ସିଧା ଖାଲରେ ପକେଇ ଦେବେ । ଠିକ୍ ରାସ୍ତା ବତେଇଦେଲା ଭଲି ଲୋକ ବହୁତ କମ ମିଳିବେ । ତେଣୁ ମନ ବିବେକ ଅନୁଶାରେ ନିଜ ରାସ୍ତା ନିଜେ ବାଛିବା ସବୁଠାରୁ ନିରାପଦ ।

ପଥ ଜଣାନଥିଲା, ସମୟର ବନ୍ଧନ ନଥିଲା, ଖାଲି ଚାଲିବାକୁ ରାସ୍ତା ଅନେକ ବାକି ଥିଲା । ରାସ୍ତା ଯେଉଁଆଡେ ନେଇଗଲା ପାଦ ଠିକ୍ ଠିକ୍ ତାକୁ ଅନୁଶରଣ କରୁଥିଲା । ହଜିଯିବାର ଡର, ଥକି ଯିବାର ଭୟ ଥିଲା । କିନ୍ତୁ ଏବେ ଆଉ ଡର ଲାଗୁନଥିଲା ରମାନାଥଙ୍କୁ । ଜୀବନରେ ଏଇ ଚାଲିବା ଭିତରେ ଅନେକ କିଛି ଦେଖିଛନ୍ତି । ଉଠାଣି ଗଡାଣି ଖାଲ ଢିପ ସବୁ ଦେଖିଛନ୍ତି । ଆଗରୁ ଟିକିଏ ଡର ଲାଗୁଥିଲା, ଉଠାଣି ଦେଖିଲେ ମୁଣ୍ଡ ଘାବରେଇ ଯାଉଥିଲା, ଭାବୁଥିଲେ ଚଢିପାରିବିତ ? କେତେଥର ଚେଷ୍ଟାକରି ହାରିଛନ୍ତି, କେତେଥର ଜିତିଛନ୍ତି ବି । କେବେ ଡରକୁ ଡରେଇ ଦେଇଛନ୍ତି, କେବେ ନିଜେ ଡରିଯାଇ ରାସ୍ତା ବଦଳେଇ ନେଇଛନ୍ତି, ହେଲେ ଚାଲିବା ବନ୍ଦ କରିନାହାନ୍ତି । ଥକିଗଲେ ଦି’ଘଡି ଗଛମୂଳରେ ବସିପଡନ୍ତି, ପଛକୁ ଦେଖନ୍ତି ରାସ୍ତାରେ ନିଜ ଅନୁଭୂତିର ରୋମନ୍ଥନ କରନ୍ତି, ନିଜର ପରାଜୟରୁ କଣ ଶିଖିଲେ ତାର ତର୍ଜମା କରନ୍ତି । କେତେ ଚାଲିଲେ ସେକଥା ଭୂଲି ଆଗକୁ ଦେଖନ୍ତି । ଭାବନ୍ତି ଆଗକୁ ଯାଉଥିବା ପଥ ବିଷୟରେ କିଛି ଜଣାନାହିଁ । ତା ବିଷୟରେ ଭାବିଲେ ଲାଭ କଣ ହେବ ? ସିଏତ ଅନିଶ୍ଚିତ, ବର୍ଷା ଆସିବ ବୋଲି କଣ ଏବେଠାରୁ ଛତାଖୋଲି ରଖିବେ ? କିଏ ଜାଣିଛି ଯେତେବେଳେ ବର୍ଷା ଝଡ ତୁଫାନ ଆସିବ ସେତେବେଳେ ଏଇ ଛତା କେତେ କାମକୁ ଆସିବ ! ତାଙ୍କର ରକ୍ଷା କରିପାରିବ କି ନାହିଁ ? ଭବିଷ୍ୟତ କଥା ଭାବି ଏବେ ଆଉ ଡର ଲାଗେନା । ମନ ବ୍ୟଗ୍ର ହୋଇଯାଏନା । ଯେତେସବୁ ରାସ୍ତା ସବୁ ଏକାପରି, କେବଳ ରାସ୍ତାଟିଏ ପରି ଲାଗେ । ରାସ୍ତା ତ ଉଠାଣି ଗଡାଣି, ଉବଡ ଖାବଡ ହେବଇ ହେବ । ଏଇଟା ଡ୍ରଇରୁମର ଟାଇଲ ବିଛା ଚଟାଣ ନୁହେଁ ଯେ ଚାଲିବାକୁ ମଖମଲି ଗାଲିଚା ମିଳିବ । ଏଇଟା ରାସ୍ତା । ଯେମିତି ମିଳିବ, ସେଇଟା ଭଲ, ତା ଉପରେ ଯିବାକୁ ପଡିବ ।

ପ୍ରଥମ ଦିନରୁ ଏମିତି ଚାଲିବା ଆରମ୍ଭ ହୋଇଯାଇଛି, କେବେ ମାଆବାପା କୋଳରେ ଥାଇ, ଆଉ କେବେ ନିଜର ସନ୍ତାନକୁ କୋଳରେ ନେଇ ଚାଲିଛନ୍ତି, ରାସ୍ତା ଏବେବି ଚାଲିଛି । ବେଳେବେଳେ ରମାନାଥଙ୍କୁ ଲାଗେ ସେ ଯେପରି ଗୋଟିଏ ସ୍ଥାନରେ ସ୍ଥାଣୁ ପାଲଟି ଯାଇଛନ୍ତି । ବାସ୍ ନିଜକୁ ଜାବୁଡି ଧରି ଠିଆ ହୋଇଛନ୍ତି ଗୋଟିଏ ଜାଗାରେ ଏବଂ ପାଦ ତଳର ରାସ୍ତା ନଦୀଟିଏ ପରି ବୋହି ଚାଲିଛି । ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟପରି ସ୍ଥିର ଆଉ ପୃଥବୀ ତାଙ୍କର ପରିକ୍ରମା କରିଚାଲିଛି । ବେଳେବେଳେ ମନେହୁଏ ସେ ତ ସମୟର ରେଲଗାଡିରେ ଝରକା ପାଖ ସିଟ୍ ରେ ବସିଛନ୍ତି । ପାହାଡ ପର୍ବତ, ଗଛ, ବିଜୁଳିଖୁଣ୍ଟ, ନଦୀ ନାଳ, ପୋଲ ସହର ଆଉ ଷ୍ଟେସନ ସବୁ ପଛକୁ ଦୌଡି ଯାଉଛନ୍ତି । କିଛି ବୁଝିହୁଏନା । କିଏ ଚାଲିଛି କିଏ ସ୍ଥିର ! ହେଲେ ଏଇ ଚାଲିବା ସେମିତି ନିରନ୍ତର ଜାରିରହିଛି । କେବେ ସରିବ ଏ ଯାତ୍ରା ? ଆକାଶକୁ ଚାହିଁଲେ, ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଦେଖିଲେ । ସୂର୍ଯ୍ୟବି କ୍ଳାନ୍ତ ଦିଶୁଥିଲା । ରମାନାଥ କହିଲେ, ବାସ ବହୁତ ହୋଇଗଲା । ଏବେ ଏ ଚାଲିବା ବନ୍ଦ ହେଉ । ସୂର୍ଯ୍ୟ ଟିକିଏ ନିରେଖି ଦେଖିଲା ରମାନାଥଙ୍କୁ । ଟିକିଏ ହସିଦେଇ ପୁଣି କହିଲା, ତୁମେ ସିଏନା’, ଯିଏ ସକାଳୁ ମୋ ସାଥିରେ ଚାଲୁଛି ? ରମାନାଥ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟହୋଇ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ପଚାରିଲେ, ମୋତେ ଚିହ୍ନି ପାରୁନ ? ମୁଁ ସେଇ, ଯିଏ ସକାଳୁ ଚାଲିଛି ତୁମ ସାଥିରେ, କିନ୍ତୁ ତୁମର କଣ ହେଲା ? ହଠାତ୍ ଏମିତି ଦୋ ଦୋ ଚିହ୍ନା ହେଲାପରି ସନ୍ଦେହର ଏ ପ୍ରଶ୍ନ କାହିଁକି ? ମୁଁ କଣ ବଦଳି ଯାଇଛି ? ସୂର୍ଯ୍ୟ ହସିଲା, ଅଳ୍ପ ନୁହେଁ ବହୁତ ହସିଲା । କହିଲା ମୋତେ କଣ ପଚାରୁଛ ? ମୋ ପାଖରେ ତ ଆଇନା ନାହିଁ, ନହେଲେ ଦେଖେଇ ଦିଅନ୍ତି । ହୁଏତ ତୁମେ ତୁମ ନିଜକୁ ଚିହ୍ନି ପାରିବନି କି ନାହିଁ ସନ୍ଦେହ । ଗୋଟେ କାମକର, ସେଇ ଗଛ ମୂଳକୁ ଦେଖ, ରାସ୍ତା କଡରେ କିଛି ଦିଶୁଛି ? ରମାନାଥ କହିଲେ, ହଁ, ସେଇଠି ଭଣ୍ଡାରୀଟିଏ ଠିଆହୋଇଛି । ଗଛର ଗଣ୍ଡିରେ କଣ୍ଟାଟିଏ ପିଟି ବଡ ଆଇନାଟାଏ ଟାଙ୍ଗିଛି ଆଉ ଆଇନା ସାମ୍ନାରେ ଚଉକିଟିଏ ପଡିଛି । ସେ ଅପେକ୍ଷା କରିଛି, କାଳେ କିଏ ନୁଆ ଖରାଖ ଆସିବ, ଦାଢି କି ବାଳ କଟେଇବ । ସୂର୍ଯ୍ୟ କହିଲା, ସେଇଠିକି ଯାଅ, ସେ ଆଇନାରେ ଥରେ ନିଜକୁ ଦେଖିନିଅ । ରମାନାଥ କହିଲେ, ତୁମେ ଏଇଠି ଅପେକ୍ଷା କରିବନା’ ? ଚାଲି ଯିବନି ତ? ସୂର୍ଯ୍ୟ କହିଲା, ନାହିଁ ନାହିଁ ମୁଁ କୁଆଡେ ଯିବିନି, ଏଇଠି ତୁମର ଅପେକ୍ଷା କରିଛି । ଯାଅ, ଶିଘ୍ର ନିଜ ମୁହଁ ଦେଖି ଆସ, ଡେରି କରନି । ସେ ତା ଦୋକାନ ବନ୍ଦ କରିଦେଲେ ଆଉ ଥରେ ତୁମ ପାଇଁ ଖୋଲିବନି ।

ରମାନାଥ ଗଲେ ସେଇ ଗଛ ମୂଳକୁ, ତାଙ୍କୁ ଦେଖୁଦେଖୁ ଭଣ୍ଡାରୀ ପିଲାଟି ବି ଖୁସି ହୋଇଗଲା । ଭାବିଲା ନୁଆ ଗରାଖଟିଏ ଆସିଗଲା । ସେ ତାର କଇଚି, ଖୁର ଟିକେ ସଜାଡିନେଇ ପଚାରିଲା ମଉସା, ବାଳ ନା ଦାଢୀ କାଟିବ ? ରମାନାଥ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟହୋଇ ତା ମୁହଁକୁ ଚାହିଁଲେ, ମଉସା? ସାର ନ’ଡାକି ମଉସା ଡାକୁଛି । କମ ସାହାସତ ନୁହେଁ ଟୋକାର, ତା ଆଇନାରେ ମୁହଁ ଦେଖିବି ବୋଲି କଣ ଚାଲି ଆସିଲି ଯେ ମୋତେ ବାଳ ଦାଢୀ କାଟିବା କଥା ପଚାରିଲାଣି । ଆଜି ଯାଏ ଯେବେବି ବାଳଦାଢୀ କାଟିଛନ୍ତି ବଡବଡ ଏୟାରକଣ୍ଡିସନ ହେୟରଷ୍ଟାଇଲର ହେୟର ଡ୍ରେସର ପାଖରେ କାଟିଛନ୍ତି । ଯାହାର ଫିଜ୍ ଥରକେ ଦୁଇ ହଜାରରୁ କମ୍ ନୁହେଁ । ନିଜ ଅସନ୍ତେଷକୁ ଲୁଚାଇ କହିଲେ, ନାହିଁ ମୁହଁରେ କଣ ଲାଗିଗଲାତ ସେଇଟା ଦେଖିବାକୁ ଆସିଛି । ପିଲାଟି ଟିକିଏ କଡକୁ ଘୁଞ୍ଚିଯାଇ କହଲା, ହଉ ଦେଖ । ରମାନାଥ ଦର୍ପଣ ଆଗରେ ଠିଆ ହୋଇଗଲେ, ମୁହଁ ଉଠାଇ ଦର୍ପଣକୁ ଦେଖିଲେ, ଚମକିପଡି ଦୁଇପାଦ ପଛକୁ ଘୁଞ୍ଚିଯାଇ ପଚାରିଲେ, ଇଏ କିଏ ?? କାହାକୁ ଦେଖୁଛନ୍ତି ସିଏ ? ପୁଣି ସାହସ କରି ଦର୍ପଣ ଆଡକୁ ମୁହଁ ଉଠାଇ ଅନେଇଲେ, କିନ୍ତୁ କାହାକୁ ଦେଖୁଛନ୍ତି ରମାନାଥ? ନିଜର ସନ୍ଦେହ ଦୂରକରିବା ପାଇଁ ଗାଲରେ ହାତ ମାରିଲେ, ନାକରେ ହାତ ମାରିଲେ, ଦାନ୍ତ ଦେଖାଇ ହସିଲେ, ଶେଷରେ ଜିଭ ଦେଖେଇ ଖତେଇ ହେଲେ । ପୁଣି ପଚାରିଲେ ତୁ ଯିଏ ଏଇ ଆଇନାରେ ଦିଶୁଚୁ, ସିଏ ମୁଁ ? ମୁଁ ସିଏ, ଯିଏ ଏ ଆଇନାର ଦିଶୁଛି ?? ଭଣ୍ଡିରୀ ପିଲାଟି ଆଡକୁ ଦେଖିଲେ, ସିଏବି ଚାହିଁଛି ତାଙ୍କୁ, ତା ଆଖିରେ ସତେ ଯେପରି ସନ୍ଦେହ ଆଉ କୌତୁହଳର ଫେଣ୍ଟାଫେଣ୍ଟି ଭାବ ଭରି ରହିଛି, ସେ ଆଁଟା କରି ଅନାଇଛି । ସତେଅବା ସାମ୍ନାରେ ଗୋଟାଏ ବଦ୍ଧ ପାଗଳକୁ ଦେଖୁଛି । ରମାନାଥ ପିଲାଟିକୁ ପୁଣି ଦେଖିଲେ, ବିରକ୍ତଭରା ସ୍ୱରରେ କହିଲେ, ହେ, କଣ ଦେଖୁଚୁ ? ପିଲାଟି ଘାବରେଇ ଯାଇ କହିଲା, କିଛି ନାହିଁ ମଉସା । କଥା ବଦଳେଇବାକୁ ପଚାରିବସିଲା, ମଉସା ବାଳ କାଟିବ ନା ଦାଢୀ ? ବାଳ କାଟିଲେ କୋଡିଏ ଟଙ୍କା, ଦାଢୀ କାଟିଲେ ଦଶଟଙ୍କା, ଦାଢୀବାଳ ଉଭୟ କାଟିଲେ ପଚିଶ ଟଙ୍କା । ରମାନାଥଙ୍କର ଭୃକୁଞ୍ଚିତ ହୋଇଗଲା । ପିଲାଟି ଟିକିଏ ଡରିଯାଇ କହିଲା, ଗଲା ରବିବାର ଦିନଠାରୁ ରେଟ ବଢିଯାଇଛି ପରା । ହଉ ହଉ ବସ, ବାଳ ଦାଢୀ ଉଭୟ କାଟିଦେବି, କୋଡିଏ ଟଙ୍କା ଦେବ । ଖାଲି ଆପଣଙ୍କ ପାଇଁ ପୁରୁଣା ରେଟ ଲଗେଇ ଦେବି, କାହାକୁ କହିବେନି ଏକଥା । ରମାନାଥ ତାକଥା ନଶୁଣିଲା ପରି ମୁହଁ ବୁଲେଇ ପୁଣି ଦର୍ପଣକୁ ଦେଖିଲେ, ନିଜକୁ ନିଜେ ଚିହ୍ନି ପାରୁ ନାହାଁନ୍ତି । ଭାବିଲେ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଖାଲି ମିଛଟାରେ ଏତେକଥା କହିଗଲେ । କୁଆଡେ ଗଲା ତାଙ୍କର ସେହି ସୌମ୍ୟ ସୁଦର୍ଶନ ମୁହଁଟା? ଡଉଲ ଡାଉଲ ଅଣ୍ଡାକୃତି ମୁଖ, କୁଞ୍ଚକୁଞ୍ଚିଆ ଘନ କଳାକେଶ, ନାକ ତଳର ସେଇ ପତଳା ନିଶ, ଡେଲି ସେଭିଂ ଚିକ୍କଣ ଗାଲ, ହେଲେ ସାମ୍ନା ଦର୍ପଣରେ ଏଇ ଯେଉଁ ଲୋଳିତ ଚର୍ମ, ଧଳାକଳା ମିଶା କର୍କଶ ଦାଢି, ଅଧା ଚନ୍ଦା ମୁଣ୍ଡ, କପାଳରେ ଏ କୁଞ୍ଚିତ ରେଖା କିଏ ଏଇ ବୃଦ୍ଧ ? ମୁଁ ?? ମୁଁ ନିଜେ ??? ମିଷ୍ଟର ରମାନାଥ ???

ହଠାତ୍ ରମାନାଥ ବୁଲି ପଡିଲେ ଏବଂ ଏକ ମୁହାଁ ହୋଇ ଧାଇଁଲେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପାଖକୁ, କହିଲେ, ଏବେ ବୁଝିଲି, ତୁମେ କାହିଁକି ମୋତେ ସନ୍ଦେହଭରା ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖୁଥିଲ । କିନ୍ତୁ ଏସବୁ ହେଲା କିପରି ?? ସୂର୍ଯ୍ୟ ହସିଲା, କହିଲା ସକାଳ ଆଉ ସଞ୍ଜ ଭିତରେ କେତେ ପାର୍ଥକ୍ୟ ସେକଥା କଣ ବୁଝିପାରୁନ ? ସକାଳ ସଞ୍ଜ ଭିତରେ କେତେ ଯେ ସମୟ ବିତିଯାଏ, ମଣିଷ ସତେ ଯେପରି ଭ୍ରମରେ ପଡିଥାଏ । ଆଖିରେ କଳା ଚଷମା ଲଗାଇନିଏ ଆଉ ଜୁଟିଯାଏ ଧା ଦଉଡରେ । ସେଇ ଭ୍ରମରେ କିଛିବି ଦିଶେନା ତାକୁ, କେବଳ ଗୋଟିଏ ନିଶା, ଶୀର୍ଷରେ ପହଞ୍ଚିବାର ନିଶା, ଅନ୍ୟ ଅପେକ୍ଷା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହେବାର ନିଶା, କିନ୍ତୁ କେବେ ନିଜର ଶ୍ରେଷ୍ଟତା କଥା ଭାବେନି । ସମୟ ଚାଲି ଯାଉଛି, ସେକଥା ଭାବେନା । ସମୟକୁ ହାତ ମୁଠାରେ ବାନ୍ଧି ରଖିବାକୁ ବୃଥା ଚେଷ୍ଟାକରେ । ଯାହା ମିଳିଲା ସବୁ ଏକାଠି କରିବା ନିଶାରେ ପାଗଳ ହୋଇଯାଏ । ନିଜେ ଦେଖିପାରେନା, ଆଙ୍ଗୁଳି ସନ୍ଧିରୁ ଝୁରୁ ଝୁରୁ ହୋଇ ଚୋରାବାଲି ସବୁ ଖସିଯାଉଛି । ମୁଠାକୁ ଯେତେ ଯୋରରେ ବନ୍ଦ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟାକରେ, ସେତେ ଯୋରରେ ବାଲି ଝରିଯାଏ । ଶେଷରେ ଯେବେ ହାତ ମୁଠା ଖୋଲି ଦେଖେ, ଦୁଇ ହାତ ଶୂନ୍ୟ, କିଛିନାହିଁ ହାତ ମୁଠାରେ ! ଯେତେବେଳେ ଆସିଥିଲା ହାତ ଯେମିତି ଖାଲି ଥିଲା, ଜୀବନର ଶେଷ ଦିନରେ ଠିକ୍ ସେମିତି ହାତ ଶୂନ୍ୟ ରହିଯିବ । ରମାନାଥ ସୂର୍ଯ୍ୟର ମୁହଁକୁ ସେମିତି ବଲ ବଲ କରି ଚାହିଁ ରହିଥାଆନ୍ତି । ସୂର୍ଯ୍ୟ ଆଡୁ ମୁହଁ ଫରାଇ ନିଜ ଦୁଇ ହାତକୁ ଉଠାଇ ଦେଖିଲେ, ମୁଠା ଖୋଲିଦେଲେ । ଏ କଣ ? ହାତ ତ ଶୂନ୍ୟ, ସତରେ କିଛି ନାହିଁ ହାତରେ, କୁଆଡେ ଗଲା ସବୁ?

ପୁଣି ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଦେଖିଲେ । ସୂର୍ଯ୍ୟ ଟିକିଏ ହସିଲା । କହିଲା, ଦେଖ ବେଳ ସରି ଆସିଲାଣି । ଏବେ ତ ଯିବାକୁ ହେବ । ମୁଁ ଆସିଲାବେଳେ ଯେମିତି ଦିଶୁଥିଲି ଏବେବି ସେମିତି ଦିଶୁଛିନା ? ସକାଳେ ଯେମତି ହସୁଥିଲି, ଏବେବି ସେମିତି ହସୁଛି । ତୁମର ସକାଳ ଚେହେରା ସିନା ଏବେ ନାହିଁ କିନ୍ତୁ ସକାଳେ ତୁମେ ଯେମିତି କାନ୍ଦି କାନ୍ଦି ଆସିଥିଲ ଏବେବି କଣ ସେମିତି କାନ୍ଦି କାନ୍ଦି ଫେରିଯିବ । ଏବେ ତ ଟିକିଏ ହସି ଦିଅ, ଯେମିତି ମୁଁ ହସୁଛି ! ଯିବା ଆସିବା ତ ଲାଗି ରହିବ । କାଲି ମୁଁ ବି ଆସିବି ତୁମେବି ଆସିବ । ଦୁଃଖ କାହିଁକି ? ଖାଲିହାତ ଦେଖି ଦୁଃଖ ଲାଗୁଛି ?? ଆରେ ଏଥିରେ ଦୁଃଖ କାହିଁକି ? ସିଏତ ସବୁ ସ୍ୱପ୍ନଥିଲା । ମାୟା ଥିଲା, ଦୃଷ୍ଟିଭ୍ରମ ଥିଲା । ଯାହା ଦେଖିଲ ତାହା ମାୟାଥିଲା, ଯାହା କରିଲ, ଦେଲ ନେଲ ପାଇଲ ସବୁ ମାୟା ଥିଲା । ନା ତୁମେ କାହାର ଥିଲ ନା କେହି ତୁମର ଥିଲା । ଜୀବନଟାତ ଗୋଟାଏ ଜର୍ଣ୍ଣିଂ ଥିଲା । ଗାଡିରେ ବସିଲ, କେତେ ଯାତ୍ରୀ ଆସିଲେ ଗଲେ, କିଏ ପାଖରେ ବସିଲା, କିଏ ଭାଇ ଡାକିଲା କିଏ ବନ୍ଧୁ, କିଏ ସମ୍ପର୍କ ବଢେଇ ଦେଲା । କିନ୍ତୁ ଶେଷରେ ସମସ୍ତେ ନିଜ ନିଜର ଯାତ୍ରା ସମାପ୍ତ ପରେ ଓହ୍ଲେଇ ଗଲେ ଆଉ ଯିବେ । ତୁମର ଯାତ୍ରା ଏଇଠି ଶେଷ । ମୁଁ ଯିବି, ତୁମେ ବି ଓହ୍ଲେପଡ ଏଇ ଷ୍ଟେସନରେ । ଓହ୍ଲାଇଲା ବେଳେ ଥରେ ତୁମର ସହଯାତ୍ରୀମାନଙ୍କୁ ଦେଖିନିଅ । ଦେଖ, କେତେଜଣ ହାତ ହଲେଇ ଟା ଟା କରୁଛନ୍ତି । କେତେ ଜଣ ମନ ଦୁଃଖରେ କାନ୍ଦୁଛନ୍ତି, କିଏ ଦୁଃଖରେ ବିଭୋର ହୋଇ ଯାଉଛି, କିଏ ବାହୁନି କାନ୍ଦୁଛି । ତୁମେ ଓହ୍ଲେଇଗଲା ପରେ କେତେଜଣ ଖୁସିବି ହେବେ, ପାର୍ଟି ମନେଇବେ, ଆଉ କେତେ ହାତ ଦେଖେଇ ଖତେଇ ହେବେ । ଏମିତିବି କିଛି ଲୋକ ଥିବେ ଯେଉଁମାନଙ୍କୁ କିଛି ଫରକ ବି ପଡିବନି । ତୁମେ ଥିଲ କି ଗଲ ସେଥିରେ ତାଙ୍କର କିଛି ଯାଏ ଆସେନା । କିନ୍ତୁ ତୁମର ଜାଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା ହେଉନି, ତୁମର ଏଇ ଯାତ୍ରା ଏକ ସଫଳ ଯାତ୍ରା ଥିଲା କି ନାହିଁ ? ରମାନାଥ ଜିଜ୍ଞାସୁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଚାହିଁ ରହିଲେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ମୁହଁକୁ । ସୂର୍ଯ୍ୟ କହିଲା ତୁମେ ଓହ୍ଲେଇ ଗଲାପରେ ଲୋକେ ହିସାବ କରିବେ । କେତେ ପାଇଥିଲ ତାର ହିସାବ ନୁହେଁ, ବରଂ କେତେ ଦେଇକି ଗଲ ତାହାର ହିସାବ କରିବେ । କାହାକୁ ହସେଇବାକୁ, କାହାକୁ ଖୁସିକରିବାକୁ କାହାର ଦୁଃଖ ଦୂରକରିବାକୁ କଣ ଦେଇକି ଆସିଲ ତାର ହିସାବ କରିବେ । ଯେତେ ଅଧିକ ଯାତ୍ରୀ ବିନା ସ୍ୱାର୍ଥରେ ତୁମର ଅନୁପସ୍ଥିତିକୁ ଅନୁଭବ କରିବେ ତୁମର ଯାତ୍ରା ସେତେ ସଫଳ । ଚାଲ, ଏବେ ଯିବା, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଗୁଡବାୟ କହିଦିଅ । ଏତିକି କହି ସୂର୍ଯ୍ୟ ବୁଡିଗଲା । ରମାନାଥ ସେଇଠି ବସି ପଡିଲେ ।
××××
ହସପିଟାଲ ବେଡରେ ରମାନାଥଙ୍କ ନିର୍ଜୀବ ଶରୀରଟା ସେମିତି ପଡି ରହିଥାଏ, ସାଇଡରେ ରଖାହୋଇଥିବା ଲାଇଫ ସେଭିଙ୍ଗ ଉପକରଣ ଗୁଡିକ ସେମିତି ଶୁନସାନ । ମୁଣ୍ଡପାଖରେ ସ୍ତ୍ରୀ ସୁନନ୍ଦା ବସି ଲୁହଗଡାଉଛନ୍ତି, ପୁଅ ବିକ୍ରମ ବ୍ୟଗ୍ରତାର ସହିତ ଏପଟ ସେପଟ ହେଉଛି । ହସପିଟାଲରୁ ଡାକ୍ତରଙ୍କ ଡେଥ ସାର୍ଟିଫେକଟ୍ ପାଇଁ ଅପେକ୍ଷା । ସେଇ ଡକୁମେଣ୍ଟଟା ବହୁତ ଜରୁରି ଆଉ ମୂଲ୍ୟବାନ । ସେଇ ଗୋଟାଏ ଡକୁମେଣ୍ଟ ବିକ୍ରମ ପାଇଁ ‘ରମାନାଥ ଏମ୍ପାୟାର’ର ଏକମାତ୍ର ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ, ସବୁ ମାଲିକାନା ସତ୍ୱର ଚାବିକାଠୀ ।

***25/09/2018***