କ୍ଷୁଦ୍ରଗଳ୍ପ- ଅନନ୍ତ ପ୍ରତିକ୍ଷା Ananta Pratikshya

ପ୍ରତିବର୍ଷ କ୍ୟାଲେଣ୍ଡର ବଦଳୁଛି, ମାସ ଶେଷରେ କ୍ୟାଲେଣ୍ଡରର ପୃଷ୍ଠା ବଦଳି ଯାଉଛି । ବହୁତ କିଛି ବଦଳି ଯାଉଛି ଗୋଟିଏ ଗୋଟିଏ ଦିନରେ । କିନ୍ତୁ ତୁମର ଫଟୋଟି ଯୋଉଁଠି ଲାଗିଥିଲା ଠିକ୍ ସେଇଠି ସେମିତି ଲାଗିଛି । ଫୁଲମାଳଟି ସୁଖି ସୁଖି ଦିନେ ଛିଣ୍ଡି ଆପଣାଛାଏଁ ଖସି ପଡିଲା । ତା ପରେ ଆଉ ସାହାସ ଜୁଟେଇ ପାରୁନି ନୂଆ ମାଳଟିଏ ଲଗାଇବି ବୋଲି । ତୁମେ ମଲ୍ଲି ଫୁଲକୁ ବହୁତ ପସନ୍ଦ କରୁଥିଲ, ଗଭାରେ ଖୋସିଦେଲେ ବହୁତ ଖୁସି ହୋଇ ଯାଉଥିଲ । । ଆଜିବି ମନେ ଅଛି, ତୁମ ଜନ୍ମଦିନରେ ଥରେ ଗୋଲାପ ତୋଡାଟିଏ ଆଣି ଦେଇଥିଲି । ତୁମେତ ଖୁସି ହୋଇଯାଇଥିଲ ହେଲେ ଉତ୍ସୁକ ଆଖିରେ ଅନେଇ ରହିଗଲ ମୋତେ, ଯେମିତି ଆଉକିଛି ଖୋଜୁଥିଲ ! ମୁଁ ପଚାରିଲି ଭଲ ଲାଗିଲାନି ଗୋଲାପ ଫୁଲର ତୋଡାଟା? ତୁମେ ଟିକେ ହସିଦେଇ କହିଲ, ଖୁବ୍ ସୁନ୍ଦର ହୋଇଛି ଗୋଲାପ ଗୁଡିକ, ହେଲେ ମୁଁ ଭାବିଥିଲି ତୁମେ ମଲ୍ଲି ମାଳଟିଏ ଆଣିବ, ତୁମ ନିଜ ହାତରେ ମୋ ଗଭାରେ ବାନ୍ଧିଦେବ ବୋଲି । ସେଇଦିନ ମୁଁ ଜାଣିଗଲି ମଲ୍ଲିଫୁଲ ପ୍ରତି ତୁମର ଦୁର୍ବଳତା । ଏବେବି କେବେ ବଜାର ଗଲେ କିଣି ଆଣୁଚି ମଲ୍ଲିମାଳ ତୁମ ଜୁଡାପାଇଁ । ହେଲେ ତୁମ ଫଟୋରେ ତୁମ ଜୁଡାଟା ତ ଦିଶୁନି, କେମିତି ବାନ୍ଧିଦେବି ? ଏଇ ଟେବୁଲ ଉପରେ ଏମିତି ପଡିପଡି ମାଳସବୁ ସୁଖି ଯାଉଛି ସିନା ତୁମ ଫଟୋରେ ମାଳାଟିଏ ଚଢେଇବାର ସାହାସ ଏକାଠି କରି ପାରୁନି । ବିଶ୍ୱାସ ହୁଏନି ତୁମେ ଆଉ ନାହଁ ବୋଲି ।

ନିଇତି ସକାଳେ ଉଠିଲେ ବାଆଁପଟ ଶେଜ ଆଡକୁ ଦେଖେ, ତୁମକଥା ଭାବେ। ଲାଗେ ତୁମ ଯେପରି ସକାଳୁ ଉଠି ରୋଷେଇଘରେ ମୋ ପାଇଁ ଚାହା ତିଆରି କରୁଛ । ଏବେ ଏବେ ଗରମ ଗରମ ଚାହା କପ୍ ଟେ ନେଇ ଆସିବ । ପାଖ ଟେବୁଲରେ ରଖି ମୋ ଚାଦର ଉଠେଇ ନେବ ଆଉ କହିବ, ଆରେ ଉଠମ, ସକାଳ ହୋଇ ସାରିଲାଣି କେତେବେଳୁ । ହେଲେ ଆଜିକାଲି କେହି ଉଠାଏନି ମୋତେ । ଏବେ ସକାଳୁ ସକାଳୁ ଆପେ ଆପେ ନିଦ ଭାଙ୍ଗିଯାଉଛି । ସକାଳୁ କେହି ଚାହାକପେ ବେଡପାଖକୁ ନେଇଆସୁନି । ସକାଳୁ ଉଠି ଡାଇନିଂ ଟେବ୍ଲ ପାଖରେ ଯାଇ ଦେଖୁଚି, ପିଲାଏ ଉଠିଲେଣି କି ନାହିଁ । ପିଲାଏ ତ ଡେରିରେ ଉଠନ୍ତି । ନିଜେ ରୋଷେଇ ଘରେ ପଶି ଚାହା କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛାବି ହେଉନି । ତୁମେ ଥିଲାବେଳେ କେତେଥର ତୁମ ସାଙ୍ଗରେ ଟିକେ ସମୟ ବିତେଇବାକୁ ମୁଁ ଚାହା କରିବା ବାହାନାରେ ରୋଷେଇଘରକୁ ଯାଉଥିଲି, ଚାହା ତିଆରି କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା ବି କରୁଥିଲି, ହେଲେ ସବୁଥର ତୁମେ ମୋତେ ଅଟକେଇ ଦିଅ, କୁହ, ରୁହ ମୁଁ ତିଆରି କରିଦେଉଛି । ହେଲେ ଆଜିକାଲି ରେଷେଇଘରର ସେ ଆକର୍ଷଣ ମୋ ପାଇଁ ଆଉ ନାହିଁ । ରାତିରେ ସେମିତି ଶେଜକୁ ଗଲେ, ଶେଜରେ ପଡିପଡି ତୁମକୁ ଅପେକ୍ଷାକରେ । ଲୁଗାକାନିରେ ହାତ ପୋଛୁ ପୋଛୁ ତୁମେ ଏବେ ଆସିବ, ଏବେ ଆସିବ, ହେଲେ ତୁମେ ଆଉ କେବେବି ଆସନା । ଏମିତି ଅପେକ୍ଷା କରୁ କରୁ କେତେବେଳେ ଆଖି ନଇଁଆସେ ଜାଣି ପାରେନି । ତୁମେ ନାହଁ, ଏକଥା ବିଶ୍ୱାସ ହୁଏନା । କେମିତି ଭୂଲିଯିବି ସେଇ ପଚିଷବର୍ଷକୁ, ସାଥହୋଇ ବିତେଇଥିବା ପ୍ରତିଟି ମୁହୁର୍ତ୍ତକୁ । କେତେ ଦୁଃଖ ସୁଖ ହସ କାନ୍ଦର ମୁହୁର୍ତ୍ତ ସବୁକୁ । ତୁମେ କେବଳ ମୋର ଆବଶ୍ୟକତା ନଥିଲ, ତୁମେତ ମୋର ଅଭ୍ୟାସ ହୋଇଯାଇଥିଲ । ତୁମେ ମୋର ଅଧା ଅଙ୍ଗ, ଅଧାପ୍ରାଣ ଥିଲ । ଏକାତ୍ମ, ଅନ୍ତରଙ୍ଗ ଥିଲ । ତୁମେ ଆଜିବି ମୋ ସାଙ୍ଗରେ ସେମିତି ଅଛ, ଟିକେ କଣ ଅଭିମାନ କରି ତୁମ ଭାଇଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇଛ ଯେପରି । ତୁମେ ଫେରିଆସିବ, ନିଶ୍ଚୟ ଆସିବ ଦିନେ । ତୁମପାଇଁ ମୁଁ ସବୁଦିନ ସବୁ ମୁହୁର୍ତ୍ତରେ ଏମିତି ଅପେକ୍ଷା କରିଥିବି ।

ତୁମେ ଆସିବବୋଲି କେବେ ସିନା କଥା ଦେଇନଥିଲ, ହେଲେ ମୁଁ ମୋ ଅଭ୍ୟାସକୁ ବଦଳେଇ ଦେଇ ପାରୁନି ଆଜିଯାଏ । ତୁମେ ଫଗୁଣକୁ ଭଲପାଅ, ହୋଲିର ରଙ୍ଗକୁ ଭଲପାଅ ସେଥିପାଇଁ ଭାବିଥିଲି ତୁମ ଫଗୁଣରେ ନିଶ୍ଚୟ ଆସିବ । ତୁମେ ଆସିବ ବୋଲି, ପ୍ରତିଥର ପରି ଏଥରକ ବି ବସନ୍ତକୁ ଡାକିଥିଲି, ମଳୟକୁ ଆଉ କୋଇଲିକୁ ବି ଡାକିଥିଲି । ହେଲେ ତୁମେ ଆସିଲନି, କିଛି କଥାନାହିଁ, ତୁମେ ଆସିଲନି ବୋଲି କିଛି ଦୁଃଖ ବି ନାହିଁ । ତୁମେ ଆସିଲନି ତ ଆସିଲନି, କଣ ବା ବିଗିଡିଗଲା !

ବସନ୍ତ ତା ସମୟରେ ଆସିଗଲା, ସବୁଦିଗରେ ତାର ରଙ୍ଗ ବିଛାଡି ଦେଲା । ମୋ ଅଗଣାର ଗୋଲାପ ଗଛରେ ଆାଉ ରାସ୍ତାକଡ କୃଷ୍ଣଚୁଡା ଗଛକୁ ବି ନାଲି ଓଢଣୀ ଦେଇଗଲା ଏବଂ ଶୋରିଷ ଖେତକୁ ହଳଦିଆ ଶାଢୀରେ ଢାଙ୍କିଦେଲା । ଆଉ ତ ଆଉ, ଆମ୍ବ ଗଛରେ ବଉଳ ଆସିଲା, ମହୁଲ ଫୁଲ ଫୁଟିଲା, ମଳୟରେ ତାର ବାସ ମହକି ଗଲା । କୋଇଲି କୁହୁ କୁହୁ ଗାଇଲା, ପ୍ରେମୀମାନଙ୍କର ହୃଦୟକୁ ରୋମାଞ୍ଚିତ କରିଗଲା । ବନ, ଉପବନ, ତରୁ, ଲତା ଆଉ ପବନ ସବୁ କିଛି ପ୍ରେମର ରଙ୍ଗରେ ସତେ ଯେମିତି ଜୁଡୁ ବୁଡୁ ହୋଇଗଲା ।

ତୁମେ ଆସିଥିଲେ ମୋତେ ଭଲ ଲାଗିଥାନ୍ତା । ପାର୍କର କଣରେ, ତୁମର ସେଇ ପ୍ରିୟ ପୁରୁଣା କୃଷ୍ଣଚୁଡା ଗଛତଳେ, ସିମେଣ୍ଟ ବେଞ୍ଚରେ ସାଥିହୋଇ ଦେହକୁ ଦେହ ଲଗାଇ ବସିଥାଆନ୍ତେ । ଯେମିତି କେବେ ଅତିତରେ ବସୁଥିଲେ । ମୁଁ ତୁମ ହାତକୁ ମୋ ହାତରେ ଜାବୁଡି ଧରିଥାଆନ୍ତି । ଆମେ କିଛି ଗପ ସପ୍ କରି ଥାଆନ୍ତେ, ପୁରୁଣା ଦିନର ସ୍ମୃତିସବୁ ମନେ ପକେଇ ଥାଆନ୍ତେ ଆଉ କିଛି ଭବିଷ୍ୟତର ଯୋଜନା ବି କରିଥାଆନ୍ତେ । ତୁମେ କିଛି କହିଥାଆନ୍ତ ମୁଁ ଶୁଣିଥାଆନ୍ତି, ଆଉ ମୁଁ କିଛି କହିଥାଆନ୍ତି, ତୁମେ ଶୁଣିଥାଆନ୍ତ । ଛୋଟ ଛୋଟ କଥାରେ ତୁମେ କେବେ ରୁଷି ଯାଇ ଥାଆନ୍ତ, ଯେମିତି ଆଗରୁ ରୁଷି ଯାଉଥିଲ ! ଆଉ ମୁଁ ଟିକେ ଗେହ୍ଲେଇ ଦେଲେ କୁନି ଝିଅଟିଏ ପରି ତୁମେ ଖିଲିଖଲି ହସିଦେଇ ଥାଆନ୍ତ ଆଉ ମୋ ଦେହକୁ ଆଉଜି ପଡିଥାଆନ୍ତ । ହେଲେ ତୁମେ ଆସିଲନି । ମୋ ସ୍ୱପ୍ନସବୁ କଳ୍ପନାରେ ହିଁ ରହିଗଲା । କେବେ ମନେ ମନେ ଭାବେ ସେଠିକି ଯିଏ ଯାଏ ସେ କଣ ଆଉ କେବେ ଫେରେ? ସେଇ ଅଜଣା ଦେଶରେ ତାର ମନ ଲାଗିଯାଏ ବୋଧେ । ହେଲେ ମନକୁ ବୁଝେଇ ପାରୁନି ।

କିଛି କଥା ନାହିଁ, ଦୁଃଖ ବି ନାହିଁ ତୁମେ ଆସିଲନି ବୋଲି । ତୁମେ ସିନା ଆଖିବୁଜିଦେଲ, ନିଶ୍ଚିନ୍ତରେ ଚିରନିଦ୍ରା ଶୋଇଗଲ ! କିନ୍ତୁ ଫଗୁଣ ଆସିଲା, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ହୋଲିର ରଙ୍ଗରେ ରଙ୍ଗେଇ ଦେଲା । ପୋଷାକ ତ ପୋଷାକ, ଗଛର ପତ୍ର, ଘରର କାନ୍ଥରେ ବି ହୋଲିର ଛିଟା ଲାଗିଗଲା । ହେଲେ ମୋ ମନରେ ଟୋପିଏ ବି ରଙ୍ଗ ଲାଗିଲାନି । କେମିତି ଲାଗିଥାଆନ୍ତା କୁହନି, ଅପରାହ୍ନ ସୂର୍ଯ୍ୟର କିରଣ ମୋ ଦେହ ମନ ଆଉ ହୃଦୟରେତ କ୍ଳାନ୍ତିର ନାଲିମା ବୋଳି ସାରିଲାଣି, ହୋଲିର ରଙ୍ଗ ପାଇଁ ଜାଗା କାଇଁ ! ତୁମେ ମୋତେ ଏକୁଟିଆ କରି ଆଗ ଚାଲିଗଲ, ଟିକିଏ ଅପେକ୍ଷା କରିବାକୁ ତୁମର ମନ ହେଲାନି । ଏମିତି କଣ କିଏ ଯାଏ ? ଯାହାକୁ ଏତେ ନିଜର ଭାବୁଥିଲ ଶେଷରେ ତାକୁଇ ଛାଡିଦେଲ ! ତୁମେ କଣ ବୁଝି ପାରୁଛ ତୁମ ବିନା ମୁଁ କେମିତି ବଞ୍ଚିଛି ! ଏବେ ସଂଜ ଘୋଟି ଆସିଲାଣି, ରାତ୍ରି ହେବାକୁ ଆଉବା କେତେ ଡେରି ? ହୋଇପାରେ ପୁଣି ଥରେ ଦେଖା ହୋଇଯିବ ! ଆର ପୁରରେ ଅବା ଆର ଜନ୍ମରେ, ଦେଖା ହେଲେ ଦୁହିଙ୍କୁ ବହୁତ ଖୁସି ଲାଗିବ, ଦେଖା ନହେଲେ ବି କିଛି କଥା ନାହିଁ, ଜୀବନର ଏଇ ନିଃସଙ୍ଗତା ଏବେ ମୋର ଦେହସୁହା ହୋଇ ସାରିଲାଣି । (ଗଳ୍ପଟି ମୋ କବିତା-“ତୁମେ ଆସିବ ବୋଲି”ର ଛାୟାରେ ଲିଖିତ) ।

***24/05/2018***

Advertisements

କ୍ଷୁଦ୍ରଗଳ୍ପ- “ଗଙ୍ଗାଜଳ” Gangaa jala

ସମସ୍ତେ ପୂଜାରେ ବସି ସାରିଲେଣି, ହଠାତ ପୁରୋହିତେ କହିଲେ ଗଙ୍ଗାଜଳ କାଇଁ, ଗଙ୍ଗାଜଳ ବୋତଲଟା ତ ନଜର ଆସୁନି, ବିନା ଗଙ୍ଗାଜଳରେ ପୂଜା କେମିତି ହେବ? କଳଶ ପାଣିରେ ଦି ଟୋପା ଗଙ୍ଗାଜଳ ନପଡିଲେ କଳଶ ସ୍ଥାପନା ହୋଇ ପାରିବନି, ପୂଜା ଗଡୁରେ ଦି ଟୋପା ଗଙ୍ଗାଜଳ ବିନା ଠାକୁରଙ୍କ ସ୍ନାନ ଆଚମନ କେମିତି ହେବ ? ସେତିକି ବେଳକୁ ବଡ ଭାଉଜ ପାଟିଟାଏ କରି କହିଲେ, ସାନକୁ କହିଥିଲି ପା ଠାକୁର ପୂଜାର ସାମଗ୍ରୀ ସବୁ ଜୋଗାଡ କରିବାକୁ, କିଛି ଅସୁବିଧା ହେଲେ ମଝିଆଣିକୁ ପଚାରି ନେବୁ, ନହେଲେ ମୋତେ କହିବୁ ! ହେଲେ ଆଜି କାଲିକା ଝିଅ ତ ସବୁ ଭାରି ସିଆଣୀ କାହାକୁ କିଛି ପଚାରିବାକୁ ସରମ ଆସେ, ହଠାତ ମାଆ ଶାନ୍ତ ସ୍ୱରରେ କହିଲେ, ଆରେ ସୁଲୋଚନା, (ସୁଲୋଚନା ବଡ ଭାଉଜଙ୍କ ନାଆଁ), ୟାକୁ ତାକୁ ଦୋଶ ଦେଇ କଣ ହେବ, ସିଏତ ନୂଆ ବୋହୁଟା, ଏ ଘରର ରୀତି ନୀତି ଶିଖିବାକୁ ତାକୁ ସମୟ ଲାଗିବ, ସେ କଣ ଜାଣିଛି ଏ ଘରର କୋଉ ଜିନିଷ କୋଉଠି ଥାଏ ? ତମେ ତ ସବୁ ବାହାରେ ରହିଲ, କୁଣିଆ ପରି ଦି ଚାରି ଦିନ ପାଇଁ ଘରକୁ ଆସିବ, କେମିତି ଜାଣିବ କୋଉ ଜିନିଷ କୋଉଠି ରହେ ? ଯାଆ ଦେଖ, ଠାକୁର ଘର ଉପର ଥାକରେ ଗଙ୍ଗାଜଳର ସେଇ କାଚ ବୋତଲଟାରେ ଅଛି ଗଙ୍ଗାଜଳ, ଯଦି କମ୍ ହୋଇ ଯାଇଥିବ ସେଥିରେ ଗିନାଏ ପାଣି ମିଶାଇ ଦେବୁ । ସେ ବି ଗଙ୍ଗାଜଳ ହୋଇଯିବ ।

ଗଙ୍ଗାଜଳ, ଏଇ ଗଙ୍ଗାଜଳ ବହୁତ ପୁରୁଣା, ଯେତେବେଳେ ଜେଜେ ଆଉ ଜେଜେମାଆ ବଞ୍ଚିଥିଲେ ସେବେ ଯାଇଥିଲେ ତୀର୍ଥ କରିବାକୁ, ପୁରା ମାସେ କାଳ ସାରା ଭାରତ ଭ୍ରମଣ କରି ଆସିଥିଲେ । ହରିଦ୍ୱାରରୁ ଆଣିଥିଲେ ବୋତଲେ ଗଙ୍ଗାଜଳ । ସେ ସମୟରେ ଆଜିକାଲିକା ପରି ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ ବୋତଲ କି ଜାର ମିଳୁ ନଥିଲା । ସେ ଯୁଗରେ ବୋତଲ କହିଲେ କାଚର ବୋତଲ ସବୁ, କିରୋସିନ୍ ଠାର ଆରମ୍ଭ କରି ରୋଷେଇ ଘରର ଶୋରିଷ ତେଲ ବୋତଲ ହେଉ କି ଗଙ୍ଗାଜଳ ସବୁ କାଚ ବୋତଲ । ଏମତିକି ସ୍ୟାହି ଶିଶିର ଠିପିରେ କଣାଟାଏ କରି ସେଇ ବାଟେ ବଳିତାଟିଏ ଲଗାଇ ଦେଇ ଶିଶିରେ କିରୋସିନ ଭରିଦେଲେ ସେ ହୋଇ ଯାଉଥିଲା ଡିବିରି, ଇଲେକ୍ଟ୍ରିକ ତ ନଥିଲା, ସଂଜ ହେଲେ ଲଣ୍ଠନ କି ଡିବିରି ଖୋଜାହୁଏ । ଆଜି ବି ମନେ ପଡେ ପିଲାଦିନର ସେଇ କଥା ସବୁ, ସେଇ ଡିବିରି ଆଲୁଅରେ ପାଠ ପଢିବା କଥା, ଆଜି କାଲିକା ପିଲା ଏ ଦେଶୀ ଜୋଗାଡ କଥା ଶୁଣିଲେ ହସିବେ । ଛାଡ, ଗଙ୍ଗାଜଳ କଥା କହୁଥିଲି ନା’ । ହଁ ସେଇ ଯୁଗର ସେଇ ଗଙ୍ଗାଜଳ ଆଜି ଯାଏ ବ୍ୟବହାର ହେଉଛି, ସାଇ ପଡିଶାରେ କାହାର କେବେ ପୁଜା ପାଠ ହେଉ କି ମଲା ମଣିଷ ମୁହଁରେ ଟୋପାଏ ଗଙ୍ଗାଜଳ ଦେବାକୁ ଆମରି ଘରୁ ମାଗି ନିଅନ୍ତି, ଗାଆଁରେ ପ୍ରାୟ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଜଣା, କୋଉଠି ନ ମିଳିଲେ ବି ଆମ ଘରେ ନିଶ୍ଚୟ ମିଳିଯିବ ଗଙ୍ଗାଜଳ । ବଡ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଲାଗେ କୋଉ ଯୁଗର ସେ ଗଙ୍ଗାଜଳ ଆଜି ଯାଏ ସେମିତି, ସେତିକି ଅଛି, ସତେବା ଏଇଟା ମାଆ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କର ଶ୍ରୀୟା ଚଣ୍ଡାଳୁଣୀକୁ ଦେଇଥିବା ଅକ୍ଷୟ ପାତ୍ର ! ଯେତେକି ଦରକାର ସେତିକି ମାଗିବୁ, ଦେଖିବୁ କେବେ ଖାଲି ହେବନି ଏ ପାତ୍ର, କେବେ ଯଦି ଲୋଭରେ ଆବଷ୍ୟକତା ଠାରୁ ଅଧିକ କାଢିବୁ ତେବେ ଏ ପାତ୍ର ଶୁନ୍ୟ ହୋଇଯିବ । ଜେଜେ ମାଆ ବି ମାନି ଥିଲା ଏ ମନ୍ତ୍ର, ମାଆ ବି ମାନୁଚି ଆଗକୁ ଚାଲି ବୋହୁମାନେ ବି ମାନିବେ ବୋଲି ମାଆ ସବୁବେଳେ ଶିଖାଏ, ସତେବା ଏଇ ବୋତଲଟା ସ୍ୱୟଂ ମାଆ ଗଙ୍ଗା !

ଏ ଗଙ୍ଗାଜଳ ବୋତଲ କେବେ ବି ଶୁନ୍ୟ ହୁଏନି ? ଜେଜେମାଆ ଯେତେ ବେଳେ ହରିଦ୍ୱାରରୁ ଏ ଜଳ ଆଣିଥିଲା ସେତେବେଳେ ଜଣେ ସାଧୁ କହିଥିଲେ, ଝିଅ, ଯେତେବେଳେ ବୋତଲ ଅଧା ହୋଇଯିବ ଏଥିରେ ଆଉ କିଛି ପରିଷ୍କାର ପାଣି ମିଶାଇ ପୁଣି ବୋତଲ ଭରି ନେବୁ । ଟୋପାଏ ଗଙ୍ଗାଜଳ ସାରା ସମୁଦ୍ରର ଜଳକୁ ବି ଗଙ୍ଗାଜଳ କରିଦେଇ ପାରେ । ମାଆ ଗଙ୍ଗା କଲ୍ୟାଣମୟୀ ପାପ ନାଶିନୀ, ତୋର ଏ ଗଙ୍ଗାଜଳ ବୋତଲ କେବେ ଖାଲି ହେବନି, ମାଆ ଗଙ୍ଗାର ଆଶିର୍ବାଦ ତୋ ସାଙ୍ଗରେ ଅଛି । ସେଇ ଫର୍ମୁଲାରେ ଜେଜେମାର ବୋତଲ କେବେ ଖାଲି ହୋଇ ନଥିଲା, ମାଆର ବୋତଲ ବି ଖାଲି ହୋଇନି, ଆଶା ବୋହୁ ମାନଙ୍କ ଅମଳରେ ବି ଏଇ ଅକ୍ଷୟ ବୋତଲ କେବେ ଖାଲି ହେବନି ସତେବା ଏଇ ବୋତଲଟାରେ ମାଆ ଗଙ୍ଗା ସ୍ୱୟଂ ବିଜେ କରିଛନ୍ତି ।

ବେଳେ ବେଳେ ମନେ ହୁଏ ସତେବା ଏଇ ବୋତଲ ଗୋଟିଏ ଅକ୍ଷୟ ପାତ୍ର ଅଥବା ସ୍ୱୟଂ ମାଆ ଗଙ୍ଗା ଏଇ ବୋତଲ ଭିତରେ ବିରାଜମାନ, ଭାବିଲେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଲାଗେ, ଆସ୍ଥା ଓ ବିଶ୍ୱାସ କେତେ ମଝଭୂତ ସତେ । କାଠ ପଥରରେ ସିନ୍ଦୁର ବୋଳି ଆଜି ବି ଆମେ ଆମର ଇପ୍ସିତ ବରଦାନ ପାଇଁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରୁଛୁ, ଭଣ୍ଡ ସାଧୁ ସନ୍ୟାସୀଙ୍କ ଚରଣ କମଳରେ ସାରା ଜୀବନ ଉତ୍ସର୍ଗ କରି ଦେଉଛୁ, ଏହାର ନାଆଁ କଣ ଆସ୍ଥା ଆଉ ଭଗବାନ ? ହଁ, କହନ୍ତି ମନ ନିର୍ମଳ, ଆସ୍ଥା ଶୁଦ୍ଧ ଓ ବିଶ୍ୱାସ ଦୃଢ ଥିଲେ ସବୁ ସମ୍ଭବ, ଗୋବର ଗାଡିଆ ବି ଗଙ୍ଗା ପାଲଟି ଯାଏ । ବିଶ୍ୱାସ ଓ ଆସ୍ଥା ହିଁ ଭଗବାନ, ଆଉ ସେଇ ଭରଷାରେ ତ ଦୁନିଆ ଚାଲିଛି ।

***11/02/2018***

କ୍ଷୁଦ୍ରଗଳ୍ପ-ଧ୍ରୁତରାଷ୍ଟ୍ର Dhrutarastra

ଖବର କାଗଜ ଉପରେ ଆଖି ବୁଲଉ ବୁଲଉ ପ୍ରଥମେ ହେଡଲାଇନରେ ଆଟକିଗଲେ ଅଭିମନ୍ୟୁବାବୁ, ଧେତ୍ କଣ ହେଉଛି ଏ ଦେଶରେ ? ପୁଣି ଗୋଟାଏ ଗଣ ଧର୍ଷଣ ! ପ୍ରତିଦିନ କେଉଁଠି ନା କୋଉଁଠି ଏମିତି କାଣ୍ଡ ଘଟୁଛି । ଦେଶ କୁଆଡକୁ ଗଲାଣି, ଦିନକୁ ଦିନ ଆମ ଯୁବସମାଜର ନୈତିକ ଅଧୋପତନ ଘଟୁଛି । କଣ କରୁଛି ଏ ଦେଶର ସରକାର ?

କଥାଟା ରବିବାବୁଙ୍କ ମନକୁ ପାଇଲାନି, ଚାହା କପ୍ ରେ ସୁଡୁକି ଲଗେଇ କହିଲେ, ସବୁ କଥାରେ ସରକାରକୁ ମଝିରେ ପୁରାଇବା ଆମର ଗୋଟେ ଅଭ୍ୟାସ । ନାରୀ ସମାନତା ପାଇଁ କେତେ ଆଲୋଚନା, ସମାଲୋଚନା, ଆନ୍ଦୋଳନ ପରେ ପୁରୁଷ ପ୍ରଧାନ ସମାଜରେ ବଡ କଷ୍ଟରେ ନାରୀଙ୍କ ପାଇଁ ସମାନ ଅଧିକାରର କାନୁନଟିଏ ତିଆରି ହେଲା । ସେପୁଣି ଅଧା ଅଧୁରା । ହେଲେ ସେ କଣ ଯଥେଷ୍ଟ ? ଆଜିବି ପ୍ରତିଦିନ ଏ ଦେଶରେ ଗଣଦୁଷ୍କର୍ମ ହେଉଛି, ଆମରି ଭିତରୁ କିଏ ଜଣେ ପୁରୁଷ ଦୁଷ୍କର୍ମ କରୁଛି ଏବଂ ଆମରି ମାଆ ଭଉଣୀ ଆଉ କାହାର ଝିଅଟିଏ ଏହି ଦୁଷ୍କର୍ମର ଶୀକାର ହେଉଛି । ଏତିକି କହି ରବିବାବୁ ଟିକେ ଦମ୍ ନେଲେ । ତାଙ୍କ କଥା ସରି ନଥିଲା, ମୁକୁନ୍ଦାକୁ ଡାକ ପକାଇଲେ, ଆରେ ମୁକୁନ୍ଦା ଆଉ ଚପେ ଚାହା ଦେ, କହିଦେଇ ପୁଣି ଆରମ୍ଭ କଲେ, ଆମ ସମାଜରେ ଆମେ ନାରୀକୁ ଦେବୀ କହୁ, ଲକ୍ଷ୍ମୀ, ସରସ୍ୱତୀ, ଦେବୀ ଦୂର୍ଗା ରୂପରେ ପୂଜା କରୁ । କିନ୍ତୁ ସତରେ କଣ ଆମେ ନାରୀକୁ ସେ ସମ୍ମାନ ଦେଉ ? ବୋହୁଟିଏ ଗର୍ଭବତୀ ହେଲେ ପ୍ରଥମେ ଗର୍ଭର ଲିଙ୍ଗ ପରିକ୍ଷଣ କରିବାକୁ ବ୍ୟସ୍ତ ହୋଇଯାଉ ଆମେ । ଆଜିକାଲି ତ କାନୁନ ହିସାବରେ ଏଇଟା ବେଆଇନ୍, ତଥାପି ପୁରା ଚେଷ୍ଟା ରଖୁ, କେଉଁଠି କେମିତି ଲୁଚେଇ ପରୀକ୍ଷାଟା କରିହେବ । ଯଦି କେବେ ଝିଅ ବୋଲି ଜଣା ପଡେ, ତେବେ ଗର୍ଭପାତ ତ ସୁନିଶ୍ଚିତ । ଏଇତ ଆମର ମନୋବୃତ୍ତି ଝିଅ ମାନଙ୍କ ପ୍ରତି । ଏସବୁ ପରେ ବି ଯଦି ଝିଅଟିଏ ଜନ୍ମ ହୋଇଗଲା, ତେବେ ସରିଲା କଥା । କେହିବି ଖୁସି ନୁହେଁ, ଯେପରି ପରିବାର ଉପରେ ପାହାଡ ଖସି ପଡିଲା । ୟା ଭିତରେ ମୁକୁନ୍ଦା ଚାହା କପ୍ ଟିଏ ଆଣି ରବିବାବୁଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ରଖିଦେଇ କହିଲା, ଆଜ୍ଞା ଚାହା । ରବିବାବୁ ମୁକୁନ୍ଦା ମୁହଁକୁ ଚାହିଁ କହିଲେ, କଣ କିରେ ମୁକୁନ୍ଦା, ମୁଁ ଯାହା କହିଲି ତାହା ସତ ନା ମିଛ ?

ମୁକୁନ୍ଦା ମୁଣ୍ଡ କୁଣ୍ଡଉ କୁଣ୍ଡଉ ଫିକ୍ କିନା ଟିକେ ହସିଦେଇ ତାର ପାନଖିଆ ବତିଶ ନାଲିଆ ଦାନ୍ତକୁ ଦେଖେଇ କହିଲା ଆଜ୍ଞା, ଆମେ ମଳିମୁଣ୍ଡିଆ ଲୋକ ଦିନ ସାରା ଏଇ ଚୁଲା ପାଖରେ ବସି ଚାହା କେଟିଲ ନହେଲେ ତେଲ କଡେଇ ସାଙ୍ଗେ ଦିନ ଯାଉଛି । ଆମେ କଣ ଜାଣୁ ଦେଶ ଦୁନିଆ କଥା ! ହେଲେ ଆପଣ ଯାହା କହୁଛନ୍ତି ଶହେଅଣା ସତ । ଆମେ ବାହାରେ ଯେମିତି କହୁ, ଦେଖେଇ ହେଉ, ଘରେ କିନ୍ତୁ ସେମିତି କରି ପାରୁନା । ବାହାରେ ତ ପୁରା ମଡର୍ଣ୍ଣ, କିନ୍ତୁ ଘରେ ପହଞ୍ଚି ଗଲେ କୁଆଡେ ଉଭେଇଯାଏ ଆମର ଏଇ ଆଧୁନିକ ରୂପ । ପୁଣି ସେଇ ସମାଜର ଡର । ଝିଅର ବାପ ସବୁଦିନ ବିଚରାଟିଏ ହୋଇ ରହିଯାଏ । ପୁଅଟିଏ ଭୂଲ କଲେ କେହି ଦେଖନ୍ତିନି, କହିବେ ପୁଅ ତ ପିତଳ ଘଡା, ଧୋଇ ମାଜିଦେଲେ ପୁଣି ଚକମକ୍ ଚମକି ଉଠିବ । କିନ୍ତୁ ଝିଅଟିଏ ତ ମାଟି ମାଠିଆ, କଣ ଟିକେ ବାଜିଗଲେ ଦିଖଣ୍ଡ । ଗଲା ସାରା ଜୀବନ ! କଳଙ୍କଟିପାଏ ନେଇ କେମିତି ବଞ୍ଚି ରହିବ ? କିଏ ତାକୁ ବୋହୁ କରିବ ? ଝିଅଟିଏ ଯଦି ବଡ ପାଟିରେ କଣ କହିଦେଲା କି ଜୋରରେ ଯଦି ଦି କଦମ ଚାଲିଗଲା ତାକୁ ଅଣ୍ଡିରାଚଣ୍ଡି କହିବାକୁ ମୁହୁର୍ତ୍ତେ ବି ଲାଗେନି କାହାକୁ ।

ଅଭିମନ୍ୟୁବାବୁ ମୁକୁନ୍ଦ ମୁହଁର କଥା ଛଡାଇନେଇ କହିଲେ, ସତକଥା କହୁଛି ମୁକୁନ୍ଦା, ଆମେ ବାହାରେ ତ କହିହେଉ ପୁଅ ଝିଅ ସବୁ ସମାନ । କିନ୍ତୁ ଘରେ ? କଥା କଥାକେ ଝିଅକୁ ପୁଅ ସହିତ ତୁଳନା କରିଦେଉ । କାମ ଯେପରି ବଣ୍ଟା ହୋଇଛି, ଏଇଟା ପୁଅଙ୍କ କାମ ଆଉ ଏଇଟା ଝିଅଙ୍କ କାମ । ଝିଅ ମାନଙ୍କୁ ସବୁ କାମରେ କହିଦେଉ ତୁ କଣ ପୁଅ ହେଇଚୁ ? ସେ ଯଦି କିଛି ପୁଅବାଲା କାମ କରିଦିଏ, କହୁ ଅଣ୍ଡିରାଚଣ୍ଡି, ଲାଜ ସରମଟିକେ ନାହିଁ । କେବେ ବି ଝିଅର ମନରେ ଆତ୍ମ ବିଶ୍ୱାସ ବଢାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁନା, ତାକୁ ସ୍ୱଭୀମାନି ହେବାକୁ ଦେଉନା । ତା ମନରେ ‘ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ସେ ସବୁକିଛି କରି ପାରିବ’ ବୋଲି ତାକୁ ପ୍ରେରିତ କରୁନା ! ବରଂ ତୁ ଝିଅଟେ, ଏସବୁ ତୋ ଦେଇ ହେବନି ବୋଲି କହି ତାକୁ ନିରୁତ୍ସାହିତ କରୁ, ଏବଂ ଆଶାକରୁ ସେ ସମାଜରେ ମୁଣ୍ଡଟେକି ନିର୍ଭୀକ ଭାବେ ସୁରକ୍ଷିତ ରହି ପାରିବ । କିନ୍ତୁ କିପରି??

ହଁ, ସତ କହିଲେ ଆଜ୍ଞା, କହି ରବିବାକୁ ତାଙ୍କର ଅଧାକଥାକୁ ପୁରା କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ । ଝିଅଟିଏ ତ ତା ଜୀବନର ପ୍ରଥମ ଦିନରୁ ନିଜ ଘରେ ଝିଅଟିଏ ବୋଲି ଅପମାନିତ ହୁଏ । ତାର ଅସ୍ମିତାର ହନନ ତାର ମାଆ, ବାପା, ଭାଇ ତଥା ପରିବାରର ଅନ୍ୟ ସଦସ୍ୟ ମାନେ ଜାଣିଶୁଣି ବା ଅଜାଣତରେ କରି ଥାଆନ୍ତି । ସେ ଘରର ସଦସ୍ୟାଟିଏ ହୋଇ ମଧ୍ୟ ପରର ସମ୍ପତ୍ତିର ଆଖ୍ୟା ପାଇଥାଏ । ତାକୁ ସମାଜର ଯୋଗ୍ୟ ହେବା ପାଇଁ ଶିଖା ଯାଏନି ବରଂ ପରଘର ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ହେଲାପରି ଟ୍ରେନିଂ ଦେବା ଆରମ୍ଭ କରି ଦିଆଯାଏ । କେମିତି ବସିବ ଉଠିବ, କେମିତି ଚାଲିବ, କେମିତି କହିବ, କେମିତି ହସିବ ଏସବୁ ଶିଖାଯାଏ । ଚୁପ୍ ରହି ସବୁ କିପରି ପଥର ପରି ସହିବାକୁ ହୁଏ ତାହା ଶିଖାଯାଏ । ଅନ୍ୟାୟ ବିରୁଦ୍ଧରେ କେମିତି ଲଢିବାକୁ ହୁଏ ତାହା କେହି କେବେ ଶିଖାଏନି ତାକୁ । ତାକୁ କୁହାଯାଏ ଝିଅ ଜନମ ପରଘରକୁ ! ସଂସାର କରିଲେ ପଥର ପଡିଲେ ସହି ! ତାକୁ ଅବଳା, ଦୁର୍ବଳାର ମୁଖା ପିନ୍ଧାଇ ଦିଆଯାଏ । କଥା କଥାରେ, ପ୍ରତି ପଦକ୍ଷେପରେ ତାକୁ ମନେ ପକାଇ ଦିଆଯାଏ, ତୁ ଝିଅ, ତୁ ଦୁର୍ବଳ, କେହିବି ତୋତେ ଅପମାନିତ କରିପାରେ ! ତୁ ଦୁର୍ବଳ, ତୁ କିଛି କରି ପାରିବୁନି ଇତ୍ୟାଦି ଇତ୍ୟାଦି । ଆମେ ଏପରି କରି ତାକୁ ଅସହାୟତାର ଭାବନା ଭିତରେ ବନ୍ଦ କରିଦେଉ । ସେ ତାର ଜୀବନର ପ୍ରତି ପଦକ୍ଷେପରେ ପରିବାରର ପ୍ରତିବନ୍ଧର ସାମନା କରିଥାଏ । ଝିଅଟିଏକୁ ସାହାସୀ ହେବା କେବେ ବି ଶିଖାଯାଏନା ।

ଗୋଟିଏ ଝିଅ ଭିତରେ ଭଗବାନ କଣ ସେ ସବୁ ଦେଇନି, ଯାହା ସବୁ ପୁଅଙ୍କୁ ଦେଇଛି ! କଣ ଏମିତି କାମ ଅଛି କୁହନ୍ତୁତ ଆଜି, ଯାହା କେବଳ ପୁଅ କରି ପାରିବେ, ଆଉ ଝିଅ କରି ପାରିବେନି ? ଘାସ କାଟିବାଠୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଘୋଡା ଚଢିବା ଯାଏଁ ସବୁ କାମରେ ତ ଝିଅମାନେ ଆଜି ପାରଙ୍ଗମ । ଝିଅ ମାନେ ତ ବଦଳୁଛନ୍ତି । କିନ୍ତୁ ଆମେ କେବେ ବଦଳିବା ? ଆମେ ଆଜିବି ସେଇଁ ମନଧାତା ଅମଳର ପୁରୁଷଙ୍କ ପରି ଝିଅଙ୍କର ପିନ୍ଧା ଲୁଗାରେ ଅଟକି ରହିଛେ । କିଏ ଟାଇଟ୍ ଜିନ୍ସ ପିନ୍ଧିଛି, କିଏ ଶାଢି ନପିନ୍ଧି ମିନି ସ୍କଟ ପିନ୍ଧିଛି । କାହାର ଜଙ୍ଘ ଦିଶୁଛି କାହାର ପେଟ ଦିଶୁଛି ! ଆମର ଆଖି ଖାଲି ସେତିକି ଦେଖୁଛି । କିନ୍ତୁ ସେଇଝିଅ ଯେ ସେନାରେ ଫାଇଟର ପ୍ଲେନ୍ ଉଡଉଛି କି କଲେକ୍ଟର ହୋଇ ଜିଲ୍ଲା ଚଳଉଛି ଆମ ଆଖିକୁ ଆସୁନି । ଧୀକ୍ ଏଇ ମରଦ ପଣିଆକୁ, ଯିଏ ସଂସ୍କୃତି ଆଉ ପରମ୍ପରାର ଦ୍ୱାହି ଦେଇ ନାରୀକୁ ଗୋଟିଏ ଖୁଣ୍ଟିରେ ଛେଳି କି ଗାଈଟିଏ ପରି ବାନ୍ଧି ରଖିବାକୁ ଚାହୁଁଛି !

ଅଭିମନ୍ୟୁ ବାବୁ ଆଉ ସ୍ଥିର ରହି ପାରିଲେନି, ତାଙ୍କ ଭିତରେ ଯେପରେ ତାଙ୍କର ରକ୍ତ ଗରମ ହୋଇ ଆସୁଥିଲା । ସେ ଭାବଉଦବେଳିତ ହୋଇ କହି ପକେଇଲେ ବୁଝିଲେ ଅଜ୍ଞା, ଆମେ ସବୁ ଗୋଟିଏ ଗୋଟିଏ ଧ୍ରୁତରାଷ୍ଟ୍ର, ଆମେ ପୁତ୍ର ପ୍ରେମରେ ଏପରି ଅନ୍ଧ ହୋଇ ଯାଇଛେ ଯେ ପୁରୁଷ ମାନଙ୍କର ଦୋଶକୁ ଆମେ ଧ୍ୟାନ ଦେଉନେ ବରଂ ସବୁ ଦୋଶ ଝିଅର କହି କାନି ଝାଡିଦେଉଛେ । ସବୁ ଘଟଣା ପଛରେ ଝିଅର ଦୋଶ, କାରଣ ସେ ଉତ୍ତେଜକ ପୋଷାକ ପିନ୍ଧିଥିଲା, ସେ ସଂଧ୍ୟାପରେ ଏକୁଟିଆ କାହିଁକି ଯାଉଥିଲା ଇତ୍ୟାଦି ଇତ୍ୟାଦି । ତାଛଡା, ହିନ୍ଦୁ ନାରୀ କିପରି ହେବା ଉଚିତ୍, ସେ କଣ ପିନ୍ଧିବ ଏସବୁ ତ ଶାସ୍ତ୍ର ଦେଖି ବଡ ଜୋରରେ କହି ପକଉ, କିନ୍ତୁ ପୁରୁଷ କଥା କଣ କେବେ ମନେ ପଡେନା? ନା ସେ ସବୁ କିଛି ଆମ ଶାସ୍ତରେ ନାହିଁ? ଆବା ଆମ ପୂର୍ବପୁରୁଷ ମାନେ ସେ ସବୁ ଲେଖିବାକୁ ଭୂଲି ଗଲେ? କେତେ ଜଣ ପୁରୁଷ ଆଜି ନିଜ ଛାତିରେ ହାତ ରଖି କହି ପାରିବେ ସେ ରାମଙ୍କ ପରି ସୁପୁରୁଷ? ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ପରି ସଂଜମୀ? ନିଜେତ ରାବଣ କିନ୍ତୁ ସୀତାଙ୍କୁ ଖୋଜୁଛନ୍ତି ।

ମାଆ ମାନେ ବି କିଛି କମ୍ ନୁହଁନ୍ତି ଆଜ୍ଞା, ସେ ମାଆ ହେଉ କି ଶାଶୁ, ଜାଣି ଜାଣି ପୁତ୍ରପ୍ରେମର ପଟି ଆଖିରେ ବନ୍ଧି ନେଇ ଗାନ୍ଧିରୀ ପରି ହୋଇ ଯାଇଛନ୍ତି । କୁରୁସଭାରେ ଦ୍ରୌପଦୀର ବସ୍ତ୍ର ହରଣ ହେବା ବିରୁଦ୍ଧରେ ବିଦ୍ରୋହ କରି ପାରୁନାହାନ୍ତି । ଝିଅର କଷ୍ଟ ତ ଦେଖୁଛନ୍ତି, ବୁଝୁଛନ୍ତି ହେଲେ ଅନ୍ଧ ହେବାର ଅଭିନୟ କରୁଛନ୍ତି, ସମାଜର ଦ୍ୱାହି ଦେଇ ନିରବ ରହୁଛନ୍ତି । ଆମେ କେହି ବୁଝିବାକୁ ଚାହୁଁନେ ଆମର ଏ ପୁତ୍ର ପ୍ରେମ ଦିନେ କୁରୁବଂଶ ପରି ଏ ସମାଜକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିଦେବ ।

ପ୍ରଥମେ ଆମେ ଆମ ନିଜ ଘରେ ଝିଅକୁ ଅପମାନିତ ହେବାକୁ ଦେଉ । ତାକୁ ଅବଳା ଦୂର୍ବଳା କରିଦେଉ । ପରେ ସେଇ ଝିଅ ରାସ୍ତାରେ ଅପମାନିତ ହୁଏ ସେଥିପାଇଁ ସରକାର ଏବଂ ସମାଜ ଉପରେ ଦୋଷ ମଢିଦେଉ । ନେତାଙ୍କୁ ନେତାଗିରି କରିବାକୁ ମଉକା ଦେଉ, ବିରୋଧି ଦଳର କାଠ କଣ୍ଢେଇ ସାଜି ତାଙ୍କ ନିଚ୍ଚ ରାଜନୀତିର ଅଂଶ ବନିଯାଉ ଏବଂ ବନ୍ଦ ଷ୍ଟ୍ରାଇକ ଆଦି କରୁ । କିନ୍ତୁ କେବେବି ନିଜ ପୁଅକୁ ଏକଥା ଶିଖାଉନା, କି ଝିଅଟିଏ ବି ଏ ସମାଜର ଏକ ବଳିଷ୍ଟ ଅଙ୍ଗ । ନାରୀ, ଶକ୍ତିର ରୂପ, ନାରୀ ସୃଜନକାରିଣୀ, ନାରୀ ନଥିଲେ ସୃଷ୍ଟି ଅସମ୍ମବ । ନାରୀ ପୂଜନୀୟା, ସମ୍ମାନୀୟା, ବନ୍ଦନୀୟା । ନାରୀଟିଏ ଜନନୀ, ଭଗିନୀ, ଜାୟା । ନାରୀରେ ମାଆକୁ ଦେଖିବା ପାଇଁ ପୁଅକୁ କେବେ ପ୍ରେରିତ କରିନୁ ।

କେବେ ଚିନ୍ତା କରୁନି, ଏଥିରେ ଆମର ବି ଦୋଷ ଅଛି, ଆମେ ବି ଦୋଷୀ । ସମାଜ କହିଲେ କଣ ବୁଝୁ ଆମେ ? ସମାଜରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ କଥା କହୁ, ଆମେ ଏକଥା କହିଲା ବେଳେ କାହା କଥା ଭାବୁ, କେଉଁ ସମାଜ କଥା କହୁ ? ମୁଁ, ଆପଣ, ସେମାନେ, ଆମେ ସବୁ ମିଶିଲେ ଗୋଟିଏ ସମାଜ ହୁଏ ! ନିଜକୁ ପଚାରନ୍ତୁ, “ମୁଁ ବଦଳିବାକୁ ଚାହୁଁଛି ? ମୁଁ କିଛି ବଦଳିଛି ?? ଝିଅମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ମୋ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣରେ କିଛି ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆସିଛି ???” ଯଦି ଆପଣଙ୍କ ଉତ୍ତର ‘ହଁ’ ତେବେ ଜାଣନ୍ତୁ ସମାଜ ବଦଳୁଛି ଏବଂ ଏହାକୁ ଆହୁରି ଦୃତଗତିରେ ବଦଳେଇବା ପାଇଁ ଆପଣଙ୍କ ଆଖ ପାଖର ଲୋକଙ୍କୁ ବୁଝାନ୍ତୁ ଏବଂ ଏହି ପରିବର୍ତ୍ତନରେ ସାମିଲ କରାନ୍ତୁ । କାନୁନ ତିଆରି କରି ଦେଲେ କିଛି ବଦଳେ ନାହିଁ, ନିଜେ ବଦଳିଲେ ଯାଇ ଦୁନିଆ ବଦଳେ ।

***26/01/2018***

କ୍ଷୁଦ୍ରଗଳ୍ପ- ଏକଦା (Once upon a time)

(1964-65 ମସିହା ସମୟର ପୃଷ୍ଟଭୂମି ଉପରେ କାହାଣୀଟି ରଚିତ)

ଶୀତୁଆ ସକାଳ, ଚାରିଆଡେ କୁହୁଡି ଢାଙ୍କି ହୋଇ ରହିଥାଏ । କୂଅ ପାଖର ସେଇ ପିଜୁଳି ଗଛଟାବି ଭଲଭାବେ ଦିଶେନି ସକାଳୁ ସକାଳୁ । ଗଛତଳେ କିନ୍ତୁ ଖଣ୍ଡିଆ ପିଜୁଳି କେତୋଟି ପେଟ ଦେଖେଇ ପଡିଥଆନ୍ତି, ଯେମିତି କହୁଥାନ୍ତି, ଆରେ ଦେଖରେ, ରାତିରେ ବାଦୁଡି ଆସି କେମିତି ଆମ ପେଟ ଫଟେଇ ଖାଇ ଦେଇଛନ୍ତି । ଏଇଟା ଆମର ବାରମାସୀ ପିଜୁଳିଗଛ, ବର୍ଷର ସବୁ ସମୟରେ ନୂଆ ନୂଆ ଫୁଲ ଫୁଟୁଥାଏ, କସି ପିଜୁଳି ବି ଥାଏ, ପାଚିଲା ପିଜୁଳିବି ଝୁଲୁଥାଏ । ଖୁବ୍ ମିଠା ଆଉ ମାଉଁସିଆ, ମଞ୍ଜି ବି ନରମ ନରମ, ଭିତରଟା ଲାଲ ଟହଟହ । କିନ୍ତୁ ବଡ ବିଚିତ୍ର କଥା ଦି’ପହର ସାରା ଆମେ ଏଇ ଗଛରେ ଚଢି ପାଚିଲା ପଜୁଳି ଖୋଜୁ, କିନ୍ତୁ ଗୋଟିଏ ବି ମିଳେନା, ହେଲେ ସବୁଦିନ ସକାଳେ ଗଣ୍ଡା ଗଣ୍ଡା ଖଣ୍ଡିଆ ପିଜୁଳି ଗଛମୂଳରେ ପଡିଥାଏ । ଏଇ ଗଛଟା ବୋଧେ ବାଦୁଡିଙ୍କ ସାଙ୍ଗ, ଦିନରେ ଆମଠୁ ପିଜୁଳି ଲୁଚେଇ ରଖେ, ଆଉ ରାତିହେଲେ ବାଦୁଡିଙ୍କୁ ଦେଇଦିଏ । ବଡଭାଇ ବଡପାଟିରେ କହେ, ହେଃ ସେ ଖଣ୍ଡିଆ ପିଜୁଳି ଆଡେ ଚାହିଁ କଣ ଭାବୁଛୁ । ଜଲ୍ଦି ଦାନ୍ତ ଘସ, ଡେରି ହୋଇଯିବ ସ୍କୁଲକୁ । ଦାନ୍ତକାଠିଟାକୁ ଜୋରରେ ପାଟିରେ ଭିଡିଭାଡି ଘସୁଥାଏ, ଭାଇ କହନ୍ତି ନେ ଏଇ ଅଙ୍ଗାର ଗୁଣ୍ଡ, ଏଥିରେ ଥରେ ଘସିଦେ, ଦାନ୍ତ ଏକଦମ ଧଳାଧଳା ଦିଶିବ । ସେତେ ବେଳେ ଦାନ୍ତଘସା ପେଷ୍ଟ କି ବ୍ରସ କିଛି ବି ନଥିଲା । ଜଙ୍ଗଲରୁ ଶାଳ କି କରଞ୍ଜ ଦାନ୍ତକାଠୀ ଆଣି ଆଦିବାସୀ ମାନେ ବିକନ୍ତି, ବିଡା ପାଞ୍ଚ ପଇସା । ବଡଲୋକ ମାନେ କିଏ କିଏ ଗୁଡାଖୁରେ ବି ଦାନ୍ତ ଘସନ୍ତି କିନ୍ତୁ ତେବେବି ତାଙ୍କର ଦାନ୍ତକାଠି ଦରକାର, ଦାନ୍ତ ଘସିବାକୁ ନୁହେଁ, ଜିଭ ଛେଲିବାକୁ । ଦାନ୍ତକାଠିକୁ ଦାନ୍ତରେ କାମୁଡି ମଝିରୁ ଦିଫାଡ କରି ଦିଆଯାଏ ଆଉ ସେଥିରେ ଜିଭ ଛେଲାହୁଏ । ଭାଇର ଦାନ୍ତଘସା ଜିଭଛେଲା ସବୁ ସରିଲାଣି ସେ ଠିଆ ହୋଇ ମୋତେ ଦେଖୁଥାଏ କାଳେ ମୁଁ ଆଉ ଅଧିକ ଡେରି କରିଦେବି ବୋଲି , କହିଲା, ଆରେ ସରିଲା ଦାନ୍ତଘସା, ଏବେ ଶିଘ୍ର ଜିଭ ଛେଲିପକା, ମାଆ ଏଇନେ ଖାଇବାକୁ ଡାକୁଥିବ । ମୁଁ ଦାନ୍ତକାଠିକୁ ଦାନ୍ତରେ ଫାଡି ଦି’ଚିରା କରିବା ବେଳକୁ ମାଆ ଡାକ ପକାଏ, ଆରେ ସରିଲା ତମର, ସଅଳ କାମସାରି ଆସ, ଖାଇବ । ସିଆଡେ ସ୍କୁଲ ଘଣ୍ଟି ବାଜିଯିବ ଯେ ।

ଶୀତ ଦିନ ସକାଳ, ତଥାପି ସ୍କୁଲ ତ ଯିବାକୁ ହେବ । ସାଢେ ସାତଟାରୁ ସ୍କୁଲ ଆରମ୍ଭ । ସକାଳୁ ଉଠି ଦାନ୍ତ ଘସି, ସ୍କୁଲ ଡ୍ରେସ ପିନ୍ଧି, ସେତେବେଳେ ତ ସ୍କୁଲ ୟୁନିଫର୍ମ ନଥିଲା, କିନ୍ତୁ ଘର ପିନ୍ଧା ଆଉ ସ୍କୁଲ ପିନ୍ଧା ଡ୍ରେସ ଅଲଗା ଅଲଗା ଥିଲା । ହାପ ପ୍ୟାଣ୍ଟ, ହାପ ସାର୍ଟ । ଶିତ, ବର୍ଷା, ଖରା ସବୁଦିନ ସେଇ ଏକା ହାପ୍ ପ୍ୟାଣ୍ଟ, ହାପ୍ ସାର୍ଟ । ସ୍ୱେଟର କାଁ ଭାଁ କାହା କାହା ପାଖରେ କେମିତି ଥାଏ । କଲେଜ ପଢିଲେ ଯାଇ ଫୁଲପେଣ୍ଟ ମିଳୁଥିଲା । ଡ୍ରେସ ପିନ୍ଧିବାକୁ ଗଲାବେଳକୁ ବାପା କେଉଁଠି ଥିବେ କେଜାଣି, ଆସି ପଚାରିବେ କିଏ କିଏ ଝାଡା ଯାଇନ? ସେତେବେଳେ ବାଡିରେ ଆମର ଗୋଟିଏ ବରପାଲି ପାଇଖାନା ଥିଲା । (ଆଜି କାଲି ପରି ସେତେବେଳେ ପାଇଖାନା ସମସ୍ତଙ୍କ ଘରେ ନଥିଲା) । ଆମେ ସାତ ଭାଇ ଭଉଣୀ, ସକାଳ ଛଅଟାରେ ଉଠି ସାଢେ ଛଅଟା ଭିତରେ ସମସ୍ତେ ଯେ ପାଇଖାନାର ଦର୍ଶନ କରିଥିବେ, କହିବା ମୁସ୍କିଲ । କିନ୍ତୁ ବାପାଙ୍କ ଆଗରେ ସମସ୍ତେ ଗୋଟିଏ ସ୍ୱରରେ ହଁ କହି ଦିଅନ୍ତି । କିଏ ସତ କହୁଛି କିଏ ମିଛ, ପରଖିବାକୁ ବାପାଙ୍କ ପାଖରେ ସମୟ ନଥାଏ । କିନ୍ତୁ ଏଇଟା ରେଗୁଲାର ଫରମାଲିଟି, ବାପା ନିଶ୍ଚୟ ପଚାରୁଥିଲେ, ଏବଂ ଆମେ ସମସ୍ତେ ଏକ ସ୍ୱରରେ ହଁ କହି ଦେଉଥିଲୁ ।

ଦାନ୍ତ ଘସିବା ପରେ ମୁହଁ ଧୋଇ ସାରି ପାଣିହାତ ନେଇ ମୁଣ୍ଡବାଳକୁ ଟିକେ ଓଦା କରିଦେଉ । ଘରେ ମାଆ ତେଲ ଶିଶି ନେଇ ଅପେକ୍ଷା କରିଥାଏ, ମେଞ୍ଚାଏ ତେଲ ମୋ ମୁଣ୍ଡରେ ବୋଳି ପକାଏ । ବଡ ଭାଇ ନିଜେ ନିଜେ ତା ମୁଣ୍ଠରେ ତେଲ ଲଗାଏ ଆଉ ସିନ୍ଥୁଣି କାଢି ବଡ ଷ୍ଟାଇଲରେ ତା ମୁଣ୍ଡ କୁଣ୍ଡାଏ, ସେମିତି ଆମର ଜଣେ ପିଉସା ବାଳ ଷ୍ଟାଇଲ କରନ୍ତି । ମାଆ ମୋ ମୁଣ୍ଡ କୁଣ୍ଡାଇଦିଏ । ପାଲାଦିନେ ମୋ ମୁଣ୍ଡର ବାଳ ସହଜରେ କୁଣ୍ଡେଇ ହୁଏନା । ଯେତେ ପାଣି ଲଗାଅ କି ତେଲବୋଳ, କୁଣ୍ଡେଇ ଦେଲା ପରେ ସବୁ ବାଳ ସିଧା ଠିଆ ଠିଆ ହୋଇ ରହନ୍ତି । ସେଇଥି ପାଇଁ ମୋ ବଡଭାଇ ମୋତେ ସବୁବେଳେ ଟିଙ୍ଗାବାଳିଆ କହି ଚିଡାଏ । ମାଆ ବି ବେଳେ ବେଳେ ବ୍ୟସ୍ତ ହୋଇଯାଏ, କହେ କଣ କରିବି ତୋ ବାଳକୁ? ଯେତେ କୁଣ୍ଡେଇଲେ ବି ଠିଆ ଠିଆ ହୋଇ ରହୁଛି । ବଡଭାଇ ମୋତେ ଚିଡେଇବାକୁ କହେ, ମାଆ ତା ବାଳକୁ ଇସ୍ତ୍ରୀ କରିଦେ । ମୁଁ ରାଗିଯାଏ ବଡଭାଇକୁ ମାରିବାକୁ ବାହାରିଲା ବେଳେ ମାଆ ମୋତେ ଧରି ପକାଏ ଆଉ କହେ, ହେଇ, ଡେରି ହେଉଚି, ଚାଲ ଜଲ୍ଦି ଜଲ୍ଦି ଖାଇନିଅ, ଡେରି ହେଉଛି । ସ୍କୁଲରୁ ଫେରିଲେ ପଛେ ଝଗଡା କରିନେବ ।

ତା ପରେ ଖାଇବା ପର୍ବ । ଏତେ ସକାଳୁ ବା କିଏ କଣ ରୋଷେଇ କରି ପାରିବ? ତେଣୁ ଖରା ହେଉ କି ବର୍ଷା କି ଶୀତ, ସକାଳେ ପଖାଳ । ଦି ପହରେ ଗରମ ଭାତ, ଡାଲି, ତରକାରୀ, ଭଜା ଆଉ କେତେ କଣ । ସେତେବେଳେ ଖାଲି ସହରରେ ଲୋକେ ରାତିରେ ରୁଟି ଖାଉଥିଲେ, ନହେଲେ ଗାଆଁରେ ତ ରାତିର ଡିନରରେ ସଜ ପଖାଳ, ସକାଳ ବ୍ରେକଫାଷ୍ଟରେ ବାସି ପଖାଳ ! ରାତିର ବଳକା ଆଳୁ ଛୁଇଁ ଭଜା କିମ୍ବା ଆଳୁ କି ବାଡି ବାଇଗଣ ପୋଡା । ମାଆ ବାଢିଦିଏ ତିନି ଚାରି କଂସାରେ ବାସି ପଖାଳ । ମାଟି ହାଣ୍ଡିର ସେ ଥଣ୍ଡା ଥଣ୍ଡା ପଖାଳ । ରୋଷେଇ ତ ରସ ଡେକ୍ଚିରେ ହୁଏ କିନ୍ତୁ ପଖଳା ଯାଏ ମାଟି ହାଣ୍ଡିରେ, ସେଥିରେ ଗିନାଏ ଜୁଆଣ ମିଶାଯାଏ (ଜୁଆଣ କହିଲେ ଆଗ ଦିନର ପୁରୁଣା ଖଟା ତୋରାଣୀ ଯେମିତି ଦହି ବସେଇବା ପାଇଁ ଖୀରରେ ଦହି ମିଶାଯାଏ) । ସେ ପଖାଳର ମହକ ଆଜିବି ଭୂଲି ହୁଏନା । ଅମୃତର ମହକ ବୋଧହୁଏ ଏମିତି ଥାଏ !

ଗୋଟେ କଂସାରେ ଦି’ ଦି’ଜଣ । ମୁଁ ଆଉ ମୋ ବଡ ଭାଇ ଗୋଟିଏ କଂସାରେ । ଆଜି ବି ମନେ ପଡିଲେ ବଡ ହସ ଲାଗେ । ବଡ ଭାଇ ଟିକେ ବେଶି ସୁତୁରା, ବସୁ ବସୁ କହିବେ, ଯାଆ ଭଲ କରି ହାତ ଧୋଇ ଆସ । ତାପରେ, ଆଳୁ ବାଇଗଣ ସିଏ ଚକଟିବେ । ମୋତେ କୁଆଡେ ଭଲ ପାଗ କରି ଆସେନା । ଚକଟିବା ଭିତରେ ମୋତେ ଦୁଇତିନି ଥର ନ ଉଠେଇଲେ ତାଙ୍କର ଚକଟା ପାଗଟା ହୋଇ ପାରେନା । ଥରେ କହିବେ ଯାଆ ବାଡିରୁ ଧନିଆ ଗଛ ଦିଟା ଓପାଡି ନେଇଆ, ବସୁ ବସୁ ପୁଣି କହିବେ, ଭଲ କି ଧୋଇକି ଆଣିନୁ, ଦେଖୁନୁ ଧନିଆ ଚେରରେ କେମିତି ମାଟି ଲାଗିଛି, ଇତ୍ୟାଦି ଇତ୍ୟାଦି । କିନ୍ତୁ ଶେଷ ରେଜଲ୍ଟ ଟା ବହୁତ ମଜାଦାର ହୁଏ । ଚକଟା ପାଗଟା ଖୁବ୍ ଟେଷ୍ଟି ହୋଇଥାଏ । ମୁଁ ତରବରରେ ଖାଇବା ବେଳେ କଂସା ଭିତରେ ମୋ ହାତକୁ ଜାବୁଡି ଧରିବେ । କହିବେ ଏତେ ଜଲ୍ଦି ଜଲ୍ଦି କାହିଁକି ଖାଉଚୁ? ଗାଡି ପଳେଇବକି? ଭାତ ଗିଳି ପକଉଚୁ, ପେଟରେ କଣ ଦାନ୍ତ ଅଛି ଚୋବାଇବା ପାଇଁ ? ଧୀରେ ଧିରେ ଖାଆ । ସକାଳ ପଖାଳ ସାଙ୍ଗରେ କେବେ ଲୁଣି ସୁଖୁଆ ଶୋରିଷ ମସଲା ଦେଇ ଭଜା ହୋଇଥାଏ । କେବେ ରସୁଣ ଅଦା କଞ୍ଚାଲଙ୍କା ସହିତ ବଡିଚୁରା, କେବେ କୋଶଳା ସାଗ ଭଜା, କେବେ ଆଳୁ ମୁଳା ଭଜା କେବେ ଆଳୁ ଫୁଲକୋବି ଭଜା । ସାଙ୍ଗ ହୋଇ ଖାଇ ବସିଲେ ଜଣା ପଡେନି କେତେ ପଖାଳ ଆମେ ଖାଇ ଯାଉ ସକାଳୁ ସକାଳୁ ।

ହାପ୍ ଇୟରଲି ପରୀକ୍ଷା ଏଇ ଶୀତ ଦିନରେ ହୁଏ । ଯେତେଦିନ ପରୀକ୍ଷା ଥାଏ, ସେତେଦିନ ମାଆ ରାତିକରୁ ଉଠି ଆମ ପାଇଁ ଗରମ ଭାତ, ମୁଗ ଡାଲିର ଡାଲମା ଆଉ ଆଳୁ ଭରତା ରାନ୍ଧିଦିଏ । ମୁଗ ଡାଲିରେ ସବୁ ପରିବା ପଡିଥାଏ, ବିଶେଷ କରି ମୂଳା ପଡିଥାଏ ସେଥିରେ । ଆଃ, ଆଜିବି ମନେପଡେ ସେ ଡାଲମାର ମହକ ଆଉ ତାର ସୁଆଦ । ବାମ୍ଫ ଉଠୁଥିବା ଗରମ ଗରମ ଭାତରେ ଘର ତିଆରି ଗୁଆଘିଅ ଆଉ ମୂଳାବାସନାବାଲା ସେ ଡାଲମା, ଆଜି ମନେ ପଡିଲେ ପାଟିରୁ ଲାଳ ବୋହି ଆସେ ଆଉ ଆଖିରୁ ଲୁହ ଝରିଆସେ । ମନେ ପଡିଯାଏ ମାଆର ସେଇ କମନୀୟ, ମମତାମୟୀ ରୂପ । ତାର ସେ ପ୍ରେମମୟୀ ହୃଦୟରେ କେତେ ଯତ୍ନରେ ନିଜ ସନ୍ତାନ ମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅମୃତ ପରଶି ଦିଏ ତା ହାତରନ୍ଧା ବ୍ୟଞ୍ଜନରେ । ସେଥିରେ ଯେତିକି ତେଲ ମସଲା ନଥାଏ ତା ଠାରୁ ଅନେକ ବେଶି ତାର ମମତା ମିଶିଥାଏ । ଆଜିବି ମନେପଡେ ସେଇ ପିଲାଦିନ । ସବୁ ଦୁଷ୍ଟାମୀ, ଅଳି ଅଝଟ, ଯିଦ୍ ରାଗ ରୁଷା ସବୁକିଛି କେତେ ସହଜତାର ସହିତ ସେ ସହି ଯାଉଥିଲା । ସେ ଆଜି ଆଉ ନାହିଁ, ହେଲେ ଏଇ ହୃଦୟ ଭିତରେ ଆଜିବି ସେମିତି ରହିଛି । ସେ ସ୍ଥାନ ଆଉ କେହି ନେଇ ପାରିବନି । ମାଆ ଆଖି ସାମ୍ନାରେ ଥିଲେ ବୋଧେ ଏସବୁ ସେତେ ଭଲରେ ଅନୁଭବ କରି ହୁଏନା କିନ୍ତୁ ତାରି ଅନୁପସ୍ଥିତିରେ ତାର ଅଭାବ ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ଅନୁଭୂତ ହୁଏ ।

ଖାଇ ସାରିବା ପରେ ସ୍କୁଲ ଯିବା ପର୍ବ । ସ୍କୁଲ ବସ୍ତାନୀକୁ କାନ୍ଧର ଓହଲେଇ ଚାଲ ସ୍କୁଲ । ସେତେବେଳେ ତ ସ୍କୁଲ ବ୍ୟାଗ, ଟିଫିନ୍ ବକ୍ସ କି ୱାଟର ବଟଲ କିଛି ନଥିଲା । ବସ୍ତାନୀ କହିଲେ କନାର ବ୍ୟାଗଟିଏ । ତା ଭିତରେ ବସିବା ପାଇଁ ଗୋଟିଏ ଆସନ, ଖଣ୍ଡେ ମାଟି ସିଲଟ, କାହା କାହା ପାଖରେ ଟିଣ ସ୍ଲେଟ ବି ଥାଏ, ସେଇଥିରେ ଅକ୍ଷର ଆଉ ସଂଖ୍ୟା ପ୍ରାକ୍ଟିସ କରାଯାଏ । ମିଶାଣ, ଫେଡାଣ ଆଦି ଅଙ୍କ କଷା ହୁଏ । ଦି ଚାରିଖଣ୍ଡ ବନଖଡି, ଚକ୍ ଖଡି ମୋଟା ଆଉ ଛୋଟ, ବନଖଡି ସରୁ ଆଉ ଲମ୍ବା । ଖଣ୍ଡେ ଛବିଳ ମଧୂବର୍ଣ୍ଣବୋଧ ବହି, ଆଉ ଖଣ୍ଡେ ଅଙ୍କ ବହି । ଲୋୟର ପ୍ରାଇମେରୀ ସ୍କୁଲ କହିଲେ ପ୍ରଥମରୁ ତୃତୀୟ ଶ୍ରେଣୀଯାଏ । ଯାହା ପାଠପଢା ହୁଏ ସେସବୁ କେବଳ ସ୍କୁଲରେ ହୁଏ । ନା କିଛି ଖାତା ନା ପେନ କି ପେନସିଲ ନା ହୋମୱାର୍କ । କେବଳ ଓଡିଆ ପାଠ । ଅ, ଆ, ଇ, ଈ, ଏକ, ଦୁଇ, ତିନ, ଚାରି, ପାଞ୍ଚ । ପଣିକିଆ, ଦିଦୁଣେ ଚାର, ଦୁଇତିରିକି ଛଅ, ଦୁଇ ଚଉକ ଆଠ, ଦୁଇ ପଞ୍ଚା ଦଶ ଏମିତି ପଚିଶକ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପଣିକିଆ । ବଡ ବଡ ପାଟିରେ ଆବୃତ୍ତି କରାଯାଏ । ପଣିକିଆ ବୋଲା ହେଲାବେଳେ ସ୍କୁଲ ଯେମିତି ପଡୁଚି କି ଉଠୁଚି । ଚତୁର୍ଥ ଶ୍ରେଣୀ ହେଲେ ଯାଇ ମାଇନର ସ୍କୁଲ ହୁଏ । ସେତେବେଳେ ଯାଇ କାଠି କଲମ ଆଉ ସ୍ୟାହି ଦୁଆତ ମିଳେ ଲେଖିବାକୁ । ଫାଉଣ୍ଟନ ପେନ କେହି ଦିଅନ୍ତିନି ପିଲାଙ୍କୁ, ବଲପେନ ତ ସ୍କୁଲ କାମରେ ଆଲାଉ ହୁଏନା । ଚତୁର୍ଥରୁ ଇଂଗ୍ରାଜୀ ଶିଖାଯାଏ । ଏ, ବି, ସି, ଡି, ଇ, ଏଫ, ଜି, ୱାନ, ଟୁ, ଥ୍ରୀ, ଫୋର, ପାଇଭ ଆଦି ପଢାହୁଏ । ବା ବା ବ୍ଲାକ ସିପ୍ ହାଭ ୟୁ ଏନି ଉଲ୍ ରାଇମ୍ସ ଶିଖାଯାଏ ।

ଆମେ ସମୟ ଆଗରୁ ସ୍କୁଲରେ ପହଞ୍ଚି ଯାଉ । ହେଡମାଷ୍ଟ୍ରେ ଆସିଲେ କ୍ଲାସରୁମର ତାଲା ଖୋଲାଯାଏ । ଆମସ୍କୁଲର ହେଡମାଷ୍ଟ୍ରେ, ଗାଆଁ ପୋଷ୍ଟ ମାଷ୍ଟର ବି । ସ୍କୁଲଟି ଆମର ଚାରି ବଖରାର ଉଚ୍ଚା ଚାଳ ଛପର ଘରଟିଏ ଥିଲା । ତିନି ବଖରା ତିନି କ୍ଲାସ ପାଇଁ ଆଉ ଗୋଟିଏ ବଖରାରେ ହେଡ ମାଷ୍ଟ୍ରେଙ୍କ ଅଫିସ୍, ଷ୍ଟୋର ଆଉ ଆଲମାରୀ ପାର୍ଟିସନ ଆରପଟେ ଟିଚରସ କମନରୁମ । ଷ୍ଟାଫ କହିଲେ ହେଡମାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କୁ ମିଶାଇ ଚାରିଜଣ ଶିକ୍ଷକ । ସ୍କୁଳରେ ତ ଘଣ୍ଟିଟିଏ ବି ଟଙ୍ଗା ହୋଇଥାଏ । ସେଇଟା ଦିନରେ ଦିଥର ବାଜେ । ଥରେ ସକାଳ ପ୍ରାର୍ଥନା ପାଇଁ ଆଉଥରେ ଦିନ ବାରଟା ବେଳେ ସ୍କଲ ଛୁଟି ହେବା ପାଇଁ । ସେତେବେଳେ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଖରେ ଘଡି ନଥିଲା କି ଆଜିକାଲି ପରି ମୋବାଇଲ ବି ନଥିଲା ସମୟ ଦେଖିବାକୁ । ହେଡମାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ଅଫିସରେ ଗୋଟିଏ ପେଣ୍ଡୁଲମ ଘଡିଥାଏ । ସେଇଟାକୁ ଦେଖି ହେଡମାଷ୍ଟ୍ରେ ଯେତେବେଳେ କହିବେ, ସେତେବେଳେ କେହି ଜଣେ ଶିକ୍ଷକ ଘଣ୍ଟି ବଜେଇ ଦିଅନ୍ତି । କେହି ନିକଟରେ ନଥିଲେ କେବେ କେବେ ନିଜେ ହେଡମାଷ୍ଟ୍ରେ ବି ଘଣ୍ଟି ବଜେଇ ଦିଅନ୍ତି ।

ସ୍କୁଲଟି ଝାଟି ମାଟିର ଘର, କାନ୍ଥ ମାଟିର, ଚଟାଣ ବି ମାଟିର, ଉପରେ ଚାଳଛପର। କ୍ଲାସ ଘର ଶନିବାରକୁ ଶନିବାର ଗୋବରରେ ଲିପାପୋଛା ହୁଏ । ବର୍ଷାଦିନେ କେବେ କେବେ କ୍ଲାସ ରୁମରେ ଛତୁ ଫୁଟିଯାଏ । କ୍ଲାସରେ ଫର୍ଣ୍ଣିଚର କହିଲେ, କେବଳ ସାରଙ୍କ ପାଇଁ ଗୋଟିଏ ଟେବୁଲ ଆଉ ଗୋଟିଏ ଚଉକି ଆଉ କାନ୍ଥରେ ଟଙ୍ଗା ହୋଇଥାଏ କଳାପଟାଟିଏ । ପିଲାମାନେ ପାଳିକରି କ୍ଲାସରୁମରେ ଝାଡୁ ଲଗାନ୍ତି । କ୍ଲାସ ଝାଡୁଲଗା ସରିଲାପରେ ଆମେ ସବୁ ବସ୍ତାନୀ ନେଇ ଧାଡି ଧାଡି ହେଇ ବସିବା ପାଇଁ ରଖୁ । ବସ୍ତାନୀରୁ ଆସନ କାଢି ବିଛେଇ ଦେଉ । ପୁଅ, ଝିଅ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଗୋଟିଏ ସ୍କୁଲ । କୋଡିଏ ତିରିଶ ପୁଅ ଆଉ ଦୁଇ ତିନିଜଣ ଝିଅ ଥାଆନ୍ତି ଆମ କ୍ଲାସରେ । ଝିଅମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଆଗ ଧାଡି ଛାଡିଦିଆଯାଏ । କ୍ଲାସର ପ୍ରଥମରୁ ଯିଏ ଥରେ ଯେଉଁ ସ୍ଥାନରେ ବସିଗଲା, ସେ ଜାଗାଟି ତା ପାଇଁ ପକ୍କା ହୋଇଯାଏ । କିନ୍ତୁ ବେଳେବେଳେ ପିଲାମାନେ ସାଙ୍ଗ ବଦଳେଇ ଦିଅନ୍ତି, ତେଣୁ ଜାଗା ବି, ସେ ସମୟରେ ପିଲାଙ୍କ ଭିତରେ ଝଗଡା ହୁଏ । ସେତେବେଳେ ଶିକ୍ଷକଙ୍କର ମଧ୍ୟସ୍ଥତାର ଆବଶ୍ୟକତା ହୁଏ । ଏଇ ସମୟରେ ପ୍ରାର୍ଥନା ପାଇଁ ଘଣ୍ଟି ବାଜେ । ସବୁପିଲା ନିଜ ନିଜ କ୍ଲାସରୁ ବାହାରି ସ୍କୁଲ ବାରଣ୍ଡାରେ ଧାଡି ହୋଇ ଠିଆ ହୋଇ ଯାଆନ୍ତି । ଦୁଇଜଣ ଝିଅ ପ୍ରାର୍ଥନା ବୋଲନ୍ତି । ‘ଆହେ ଦୟାମୟ ବିଶ୍ୱବିହାରୀ’ ବାକି ସବୁ ପାଳି ଧରନ୍ତି ।

ପ୍ରାର୍ଥନା ପରେ କ୍ଲାସ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ । ମାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ଟେବୁଲ ଉପରେ କଞ୍ଚା କନିଅର ବେତଟିଏ ଥୁଆ ହୋଇଥାଏ । ଏଇଟା କ୍ଲାସ ମନିଟରର ଡିୟୁଟି । ସବୁଦିନ ନୂଆ ବେତ । ସେ ସମୟରେ ପାଠପଢା ବଡ କଡା ଥିଲା, ମାଷ୍ଟ୍ରେ ବି । ପିଲାଙ୍କୁ ନିଜର ପୁଅଝିଅ ପରି ସ୍ନେହ କରୁଥିଲେ । ବଡ ସ୍ନେହରେ ଧ୍ୟାନ ଦେଇ ସବୁ ବୁଝାଇ ଶିଖଉ ଥିଲେ । କିନ୍ତୁ ବେତର ଡର ବି ଥିଲା ପିଲାଙ୍କ ମନରେ । ଏଇ ଡରକୁ ତାଜା କରିବା ପାଇଁ ମଝିରେ ମଝିରେ ତାର ବ୍ୟବହାର ବି କରୁଥିଲେ । କିଏ କିଏ ତ ବେତ ବାଜିବା ଆଗରୁ ଠିଆ ଠିଆ ପରିଶ୍ରା କରିଦେଉଥିଲେ ପେଣ୍ଟରେ । ସେ ପୁଅ ହେଉ କି ଝିଅ ହେଉ କିଛି ଫରକ ନଥିଲା ମାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପାଖରେ । ବେତ ମାଡ କଥା ଘରେ ମାଆ ବାପାଙ୍କ ପାଖରେ ଅଭିଯୋଗ କଲେ ବି କିଛି ଫରକ ପଡୁନଥିଲା । ମାଆ ବାପା ଓଲଟି କହୁଥିଲେ, ତୁ ପାଠ ପଢିବୁନି, ତାହେଲେ ମାଷ୍ଟ୍ରେ ତୋତେ ବେତରେ ମାରିବେନି ତ ଆଉ କଣ ଗେଲ କରିବେ? ତେଣୁ ସ୍କୁଲ କଥା ସ୍କୁଲରେ ହିଁ ରହେ । ଆଉ ତା ପରଦିନ ସବୁପିଲା ପାଠ ଘୋଷିକି ଆସି ଯାଆନ୍ତି । ଯେଉଁଦିନ ପାଠ ଘୋଷା ହୋଇନଥାଏ, କେତେ ଦିଅଙ୍କୁ ଡାକୁ, ହେ ପ୍ରଭୂ ଆଜି ମାଷ୍ଟ୍ରେ ସ୍କୁଲ ନଆସନ୍ତେ ହେଲେ । କିନ୍ତୁ ପ୍ରଭୂ କେବେ ବି ଶୁଣନ୍ତିନି ! ଖରା ହେଉ କି ବର୍ଷା ହେଉ, କି ଝଡି ତୋଫାନ କେବେ କୌଣସି ଶିକ୍ଷକ ଛୁଟି କରିବା ମୁଁ କେବେବି ଦେଖିନି । ସେଇ ମାଟି ଝାଟିର ସ୍କୁଲରେ ମାଷ୍ଟର ମାନଙ୍କର ସ୍ନେହ ଆଦର ଆଉ କଡା ଅନୁଶାସନ ଦେଶ ଜାତିକୁ କେତେ କେତେ ମହାନ ଡାକ୍ତର ଇଞ୍ଜିନିୟର ଓକିଲ ଜଜ୍ ଦାନ କରିଛନ୍ତି ।

ଆଜିର ସବୁ ସୁବିଧା ଭିତରେ ଛାତ୍ରମାନଙ୍କ ଭିତରେ ସେ ଅନୁଶାସନ କାଇଁ । ଶିକ୍ଷକ ମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଛାତ୍ରଙ୍କର ସେ ଭକ୍ତି, ସେ ସମ୍ମାନ କାଇଁ । ଶିକ୍ଷା ତ ଆଜି ବ୍ୟବସାୟ ପାଲଟି ଯାଇଛି । ଆଜି କେହି ଜ୍ଞାନ ଅର୍ଜନ ପାଇଁ ନୁହେଁ ବରଂ ଭଲ ଚାକିରୀଟିଏ କି ଅଧିକ ରୋଜଗାର ପାଇଁ ପାଠ ପଢୁଛନ୍ତି । ଶିକ୍ଷକ ବି ସେମିତି, ବିଦ୍ୟା ଦାନର ମନୋବୃତ୍ତି ନାହିଁ, ଖାଲି ବିଦ୍ୟା ବିକ୍ରୟ ପାଇଁ ଅଛନ୍ତି । ଯେଉଁଠି କିଣାବିକାର ସମ୍ବନ୍ଧ ଥାଏ ସେଠି ସମ୍ବେଦନା, ସମ୍ମାନ ବା ପ୍ରେମର ଭାବ କେଉଁଠାରୁ ଆସିବ?

***07/04/2018***

କ୍ଷୁଦ୍ରଗଳ୍ପ-ସ୍ୱାତୀ

ସ୍ୱାତୀ, ଝିଅଟିଏର ନାଆଁ, ମୋ ଅଫିସର ଜଣେ ସହକର୍ମୀ, ସୁନ୍ଦର ଗୋରା ତକ ତକ ଦୁଧ ଅଳତା ତାର ଦେହର ରଙ୍ଗ । ସ୍ୱାତୀ କହିଲେ ମନରେ ଯେତିକି ପବିତ୍ରତାର, ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟର କଳ୍ପନା ଆସେ, ସେତିକିର ଗୋଟିଏ ମୁର୍ତ୍ତିମତୀ ରୂପ
ଏଇ ଅଳ୍ପ ଦିନ ହେଲା ବଦଳି ହୋଇ ଆସିଥାଏ ଆମ ଅଫିସକୁ କେଜାଣି କାହିଁକି ପ୍ରଥମ ଦିନର ପ୍ରଥମ ଦେଖାରେ ହିଁ ତାର ଗୋଟିଏ ଛବି, ଛାପି ହୋଇଯାଇଥିଲା ମୋ ହୃଦୟର ଗଭୀରତମ ପ୍ରଦେଶରେ । ଖୁବ ସ୍ପଷ୍ଟ ନହେଲେ ବି ସେତେଟା ଅସ୍ପଷ୍ଟ ବି ନଥିଲା, ବିଶ୍ୱାସ ହୁଏନା, ଥରୁଟିଏ ଦେଖାରେ କିଏ କାହା ମନ ଭିତରେ ଏମିତି ଘରକରି ଯାଇପାରେ
ମୋ ସାମ୍ନା ଟେବୁଲରେ ତାର ସିଟ୍ ସିଏ କେବେ ଅଫିସ୍ ଲେଟ୍ ହେବାର ମୁଁ ଦେଖିନି ମୁଁ ଅଫିସ ପହଞ୍ଚିବା ଆଗରୁ ସେ ତା ସିଟରେ ବସି ସାରିଥାଏ ସବୁବେଳେ ତା ମୁଁହରେ ସରୁ ସ୍ମିତ ହସଟିଏ ଲାଗି ରହିଥାଏ । ସେ ହସ କିନ୍ତୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣର ନୁହେଁ, ଅଭିନନ୍ଦନ କିମ୍ବା ନମସ୍କାର ପରି ତ ମୋଟେ ଲାଗେନି । ଲାଗେ ସତେ ଯେମିତି ଛୋଟିଆ ପ୍ରଶ୍ନବାଚୀଟିଏ । ସତେଅବା ପଚାରୁଛି, କେମିତି ଅଛନ୍ତି ? ଆପଣଙ୍କର ସବୁ ଭଲ ତ ?
ଅଫିସ ଭିତରେ ଅନେକ ସମୟରେ ଏକ ଚାପା ଗୁଞ୍ଜରଣ ଲାଗିରହିଥାଏ ଅବଶ୍ୟ ଏ ଗୁଞ୍ଜରଣ ସ୍ୱାତୀର ଅନୁପସ୍ଥିତିରେ ହିଁ ଶୁଭେ । ସେ ଅଫିସ ଆସିବା ଆଗରୁ କିମ୍ବା ଅଫିସ ଛାଡିବା ପରେ ଏଇଟା ତ ଏକ ସ୍ୱାଭାବିକ ଘଟଣା କୌଣସି ଏକ ଯୁବତୀକୁ ନେଇ ତାର ରୂପ, ତାର ଚାଲି ଚଳନ, ତାର ବ୍ୟବହାର, ସର୍ବୋପରି ତାର ପ୍ରେମ ପ୍ରସଙ୍ଗକୁ ନେଇ ସମସ୍ତେ ଯେପରି ବହୁତ କୌତୁହଳି ହୋଇଯାଆନ୍ତି । କିଛି ନଜାଣି ନଶୁଣି ନିଜର ମନଗଢା ଗଳ୍ପରେ ନାୟିକା କରିଦିଅନ୍ତି ପ୍ରାୟ ସବୁ ପ୍ରକାରର, ସବୁ ବୟସର ପୁରୁଷ ଏଥିରୁ ଆମୋଦ ଗ୍ରହଣ କରିପାରନ୍ତି, ମନ୍ତବ୍ୟ ଦେଇପାରନ୍ତି, ତିନି ତୁଣ୍ଡରେ ଛେଳି କେବେ କୁକୁର ପାଲଟି ଯାଏ ତ କେବେ କୁକୁର, ଛେଳି ହୋଇଯାଏ ସବୁକିଛି ଚଳେ ପୁରୁଷ ସମାଜରେ, କେବଳ ଚଳେନି ତ ଚଳେନି ଗୋଟିଏ କଥା, ସେଇଟା ହେଲା ନିଜ ପରିବାରର କୌଣସି କନ୍ୟା କିମ୍ବା ମହିଳାଙ୍କ ବିଷୟରେ ଏପରି ଆଲୋଚନା । ନିଜ ସୁନା ତ ସୁନା, ବାକି ଦୁନିଆ ଯାକର ସୁନା ଭେଣ୍ଡି ପାଲଟିଯାଏ ଯେପରି କେମିତି ଏପରି ଦୋହରା ମାନସିକତା ନେଇ ଚାଲନ୍ତି ଏ ନିର୍ଲଜ ପୁରୁଷମାନେ ?
ମୋ ବୟସର ଯୁବକଟିଏ ଏପରି ଆଲୋଚନାରୁ ଭରପୁର ମଜ୍ଜା ନେବା କଥା, ଏବଂ ନିଜ ତରଫରୁ ଦୁଇ ଚାରୋଟି ରସାଳ ଉପାଖ୍ୟାନ ଶୁଣାଇ ନିଜେ ଆମୋଦିତ ହୋଇ ବାକି ସଭାସଦ୍ ମାନଙ୍କୁ ଆମୋଦର ଖୁରାକ ଯୋଗାଇଦେବା କଥା କିନ୍ତୁ କାହିଁକି କେଜାଣି, ସ୍ୱାତୀ ବିଷୟରେ ଏପରି ଆଲୋଚନାକୁ ମୁଁ ମୋଟେ ସହ୍ୟ କରି ପାରେନା, ବରଂ ଇର୍ଷା ଏବଂ କ୍ରୋଦ୍ଧ ବି ଆସେ ମନରେ ସତେ ଅବା, ସ୍ୱାତୀ ମୋର ନିଜସ୍ୱ ସଂପତ୍ତି ମାନଙ୍କ ଭିତରେ ଗୋଟିଏ ଖୁବ୍ ମୂଲ୍ୟବାନ ରତ୍ନ ସ୍ୱାତୀକୁ ଏପରି ଖୋଲା ଖୋଲି ଗୁଲି ଗଳ୍ପର ବିଷୟବସ୍ତୁ କରିଦେବା ନିହାତି ଅଭଦ୍ରାମୀ ଓ ଅଶୋଭନୀୟ
ସ୍ୱାତୀକୁ ଏପରି, ଏତେଟା ନିଜସ୍ୱ, ଏତେ ଆପଣାର କଳ୍ପନା କରିବା ପଛରେ ମୋର କୌଣସି ବଳିଷ୍ଟ ତର୍କ ଥିବା ଭଳି ମୋର ମନେହୁଏନା । ସ୍ୱାତୀ ନା’ ମୋର ସମ୍ପର୍କୀୟା ଥିଲା, ନା’ ମୋର ପ୍ରେମିକା, ନା’ ମୋର ବାନ୍ଧବୀ, ନା’ ମୋର ସହପାଠୀ । ସିଏତ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଭଳି କେବଳ ଏକ ସହକର୍ମୀ ଥିଲା, ଯେତିକି ହକ୍ ମୁଁ ତା ଉପରେ ଦାବୀ କରି ପାରିବି, ସେତିକି ହକ୍ ଅନ୍ୟ କେହି ବି ଦାବୀ କରି ପାରେ । ମୁଁ ତ କିଛି ସ୍ପେସାଲ ନ ଥିଲି, ନା ସ୍ୱାତୀ ପାଇଁ ନା ଆଉ କାହା ପାଇଁ ସ୍ୱତୀ ମନରେ ମୋ ପାଇଁ କିଛିବି ବି ନଥିଲା । ଏପରିକି ଆମେ କିଛି ଅଫିସିଅଲ କଥାବାର୍ତ୍ତା ଛଡା କେବେ ଊନ୍ୟ କିଛି ବିଷୟରେ କେବେ ଡିସକସ କରିନୁ । ଫାଇଲ ଦବା ନବା ଛଡା ଆଉ କିଛି ଦିଆ ନିଆ ବି ନଥିଲା ଆମ ଭିତରେ ତା ଛଡା ଅଫିସ ଟାଇମ ପରେ ବାହାରେ ଆମର କେଉଁ ପାର୍ଟି, ପିକନିକ୍ କି ମେଳା ମଉତ୍ସବରେ କେବେ ବି ଦେଖା ହେଇନି । ସ୍ୱାତୀ ପରି ଗୋଟିଏ ଗମ୍ଭୀର ସ୍ୱଭାବର ଝିଅ ଠାରୁ ଏପରି କିଛି ଆଶା କରିବା ମଧ୍ୟ ବୃଥା
କିନ୍ତୁ, ସ୍ୱାତୀ ପାଖରେ ଏମିତି କଣ ଥିଲା ? ଯାଦୁ କଲା ପରି ମୁଁ ତା ଆଡକୁ ଧୀରେ ଧୀରେ ଟାଣି ହୋଇ ଯାଉଥିଲି ମୁଁ ସ୍ୱାତୀକୁ ଏତେ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଭାବୁଥିଲି ! ଅଜାଣତରେ ତାର ଏତେ ନିକଟତର ହୋଇ ଯାଇଥିଲି ଯେ ମୋର ଭୟ ହୁଏ, ଜାଣ ଅଜାଣତରେ ମୁଁ କେବେ ତା ହାତକୁ ଧରି ପକେଇବି ଅବା ଆପଣ ଜାଗାରେ ତୁମେ କରି ସମ୍ବୋଧନ କରିଦେବି ଯଦି ଏପରି କିଛି କେବେ ହୋଇଯାଏ କିଛି ବିଚିତ୍ର ହେବନି ମୁଁ ଯେପରି ତାହାରି ଭାବନାର ଅଥଳ ସମୁଦ୍ରରେ ଉବୁଟୁବୁ ହେଉଥିଲି, କେଉଁ ମୁହୁର୍ତ୍ତରେ କିଛି ବି ଘଟି ପାରେ, ମୁଁ ମୋ କାବୁରେ ନଥିଲି ! ଏସବୁ ଏପରି କାହିଁକି ହେଉଥିଲା, ମୁଁ ମୋ ନିଜକୁ ପଚାରେ, ମୁଁ କଣ ସ୍ୱାତୀର ସଜଫୁଟା ଫୁଲଟି ପରି ସୁନ୍ଦର ରୂପ ପଛରେ ପାଗଳ ହୋଇଯାଉଛି ? ତାର ଏଇ ସୁନ୍ଦର ନୀଳ ନୀଳ ଆଖି ଦୁଇଟି ମୋତେ ମତୁଆଲ କରି ଦେଉଛି ? ନା ତାର ଗୋଲାପି ଓଠ ଦୁଇଟି ? ନା ତାର ପୂର୍ଣ ଯୌବନା ସୁଗଠିତ ରୂପ ମୋତେ ଭ୍ରମର ପରି ମତୁଆଲ କରି ଦେଉଛି ? ମନ କିନ୍ତୁ ଦୋ ଦୋ ପାଞ୍ଚ ହୁଏ ଜବାବ୍ ଦେଇ ପାରେନା, ତାର ରୂପର ଆକର୍ଷଣକୁ ତ ନା କରି ହେବନି, କିନ୍ତୁ ଅନେକ ସୁନ୍ଦର ଯୁବତୀଙ୍କୁ ଦେଖିଛି ଜୀବନରେ । ଆଉ କାହା ପଛରେ ତ ମନ ଏପରି ଧାଇଁ ଯାଇନି କେବେ ! ଯେମିତି ସ୍ୱାତୀ ପଛରେ ମାରାଥନ ରେସ ଲଗାଉଛି
ସ୍ୱାତୀର ନିର୍ମଳ ନିଷ୍ପାପ ହୃଦୟ ମୋତେ ଟାଣି ନେଉଛି ? ହେଲେ ମୋତେ କଣ ବା ଜଣା ତା ହୃଦୟ ଆଉ ମନ ବିଷୟରେ ? କେବେ ଖୁସିରେ ଦି ପଦ କଥାବି ହୋଇନୁ ଆମେ, ନା ହାତ ଧରାଧରି ହୋଇ ପାର୍କରେ କେବେ ବୁଲିଛୁ ନା ସିନେମା କି ଥିଏଟର ଯାଇଛୁ ନା ରେଷ୍ଟୁରାଣ୍ଟରେ କେବେ ଲଞ୍ଚ କି ଡିନର କରିଛୁ ? କଣ ଜାଣିଛି ମୁଁ ତା ବିଷୟରେ ? କେମିତି କହିଦେବି ତାର ବକ୍ଷୋଜ ଠାରୁ ବିଶାଳ ତାର ହୃଦୟ, ତାର ସ୍ମିତ ହସ ପରି ନିର୍ମଳ ତାର ମନ ? ମୋ ମନ କିନ୍ତୁ ଏ ଯୁକ୍ତିକୁ ସ୍ୱୀକାର କରି ପାରେନା କି ମୁଁ ସ୍ୱାତୀର ମନ ଆଉ ହୃଦୟର ହୃଦୟ ବିଷୟରେ କିଛି ବି ଜାଣିନି ବୋଲି ମନ ତାର ଦଲିଲ୍ ଶୁଣାଇ ଯାଏ ଏତେ ସୁନ୍ଦର ମୁଖ ଆଉ ତାର ଜ୍ୟୋତି କେବଳ ଏକ ନିର୍ମଳ ହୃଦୟର ଆଭା ହୋଇ ପାରେ, କଳୁଶିତ ହୃଦୟର ଭାବ, ମୁଖର ଏ ଛଟାକୁ ମଳିନ କରିଦିଏ । ହେଲେ ସ୍ୱାତୀର ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ କେବଳ ଏକ ରକ୍ତ ମାଂସର ତିଆରି ପ୍ରତୀମାଟିଏ ନୁହେଁ, ତାର ମୁଖର ଆଭା, ତାର ହୃଦୟର ଆଇନା, ଯେଉଁଥିରେ ତାର ହୃଦୟର ପବିତ୍ରତା ଜଳରେ ଚନ୍ଦ୍ରମାର ପ୍ରତିବିମ୍ବ ପରି ଷ୍ପଷ୍ଟ ଦିଶିଯାଉଛି । ତାର ସ୍ମିତ ହସ ତାର ମଧୁଭରା ମନର ପ୍ରତିବିମ୍ବ, ଏକ କପଟି ମନ ଏପରି ମଧୁର ସ୍ମିତ ହସର ଜନକ କତଇ ହୋଇ ନ ପାରେ !
ଅନେକ ସାବଧାନତା ପରେ ମଧ୍ୟ ଶେଷରେ ମୁଁ ଧରା ପଡି ଯାଇଥିଲି ସ୍ୱାତୀ ପାଖରେ ଏମିତି ଦିନେ ଅଫିସରେ, ଫାଇଲ୍ ଉପରୁ ମୁହଁ ଉଠାଇ, ଦାନ୍ତରେ କଲମକୁ କାମୁଡି ଧରି, ନିର୍ମିନେଶ ନୟନରେ, ଏକ ଲୟରେ, କେଜାଣି କେତେ ସମୟ ଧରି ମୁଁ ସ୍ୱାତୀର ମୁହଁକୁ ଚାହିଁ ରହିଛି ମୋର ଖୟାଲ ନାହିଁ ହଠାତ ମୋର ଧ୍ୟାନ ଭଗ୍ନ ହେଲା, ଯେତେବେଳେ ସ୍ୱାତୀ ମୋ ଟେବୁଲ ସାମ୍ନାକୁ ଆସି, ମୋ ଟେବୁଲରେ ଖଟ ଖଟ କରି ପଚାରିଲା କଣ ଦେଖୁଛନ୍ତି?
ଏଁ…., ନା’…. ନା’….. କିଛି ନାହିଁ, ମାନେ ମୁଁ ଏମିତି…….. ମୁଁ କିନ୍ତୁ ଜବାବ ଖୋଜି ପାଉ ନଥିଲି । ସତେ ଅବା, ଆଚାର ବୋତଲରୁ ଆଚାର ଚୋରି କରୁ କରୁ ବିଚରା ପିଲାଟିଏ ମାଆ ସାମ୍ନାରେ ଧରା ପଡିଯାଇଛି । ଆଚାର ନେଉନି ବୋଲି ସଫେଇ ଦେଇ ପାରୁନି, କାରଣ ଆଚାର ବୋତଲଟା ଏବେ ଯାଏ ଯେ ହାତରେ ଅଛି ! ସେମିତି ଏକ ସ୍ଥିତିରେ ମୁଁ ରଙ୍ଗେହାତ୍ ଧରାପଡି ଯାଇଥିଲି
: କିଛି ନାହିଁ ମାନେ? ମୁଁ ଦେଖୁଛି, ଅଧଘଣ୍ଟାଏ ହେବ, ଆପଣ ଏମିତି ମୋ ମୁହଁକୁ ଚାହିଁ ରହିଛନ୍ତି, କଣ ଭାବୁଛନ୍ତି?
କିଛି ନାହିଁ, ବାସ୍ ଏମିତି, ନା ନା ସେ କିଛି ନୁହେଁ… ବଡ ଅପ୍ରସ୍ତୁତ କଣ୍ଠରେ ମୋର ଜବାବ ଥିଲା
: ଓହଃ, ଦେହ ଭଲ ନାହିଁ ବୋଧ ହୁଏ ଆପଣଙ୍କର !
ଆରେ ନା, ନା, ମୋ ଦେହ ଠିକ୍ ଅଛି, ହେଲେ…., ହେଲେ, ହଠାତ୍ ଅଟକି ଗଲି ମୁଁ
: ହେଲେ? ହେଲେ କଣ?
ହେଲେ ସେ ବହୁତ କଥା, କିନ୍ତୁ…. କହିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ, ମାନେ…….
ମୋର ଏପରି ଅପ୍ରତିଭ ବ୍ୟବହାର ଦେଖି ଠୋ ଠୋ ହୋଇ ହସି ଉଠିଥିଲା ସ୍ୱାତୀ, ସତେ ଯେପରି ଚପଳତାମୟୀ ପ୍ରଗଳ୍ଭା କିଶୋରୀଟିଏ
ତାର ସେଇ ହସରେ ମୁଁ ଯେପରି ନର୍ଭସ ହୋଇ ଯାଉଥିଲି ବହୁତ ସମୟ ହତବାକ୍ ହୋଇ ବସି ରହିଥିଲି, ହଠାତ୍ ଚଉକି ଛାଡି ମୁଁ ଠିଆ ହୋଇପଡିଲି ଏବଂ କହିଲି, ପ୍ଲିଜ୍ ସ୍ୱାତୀ, ତୁମେ ଏପରି ହସ ନାହିଁ (ମୋର ମନେ ନାହିଁ କିପରି ଭାବରେ ମୁଁ ତାର ନାମ ଏବଂ ଆପଣ ଜାଗାରେ ତୁମେ ବୋଲି ଉଚ୍ଚାରଣ କରିଗଲି) ।
ମୋର ତୁମକୁ ଅନେକ କିଛି କହିବାକୁ ଅଛି, ହେଲେ ମୋର ସେ ସାହସ ନାହିଁ ସବୁକଥା ତୁମକୁ ଖୋଲି କହିଦେବାପାଇଁ, ମୋତେ ଡର ଲାଗୁଛି କାଳେ ମୋ କଥାରେ ତୁମ ମନରେ କଷ୍ଟ ହେବ
: ଆରେ କଷ୍ଟ କାହିଁକି ହେବ, ଆପଣ ଏମିତି କଣ କଣ କହିବେ ଯେ ? ଚିନ୍ତା କରନ୍ତୁ ନାହିଁ, ଯାହା କହିବା କଥା ଖୋଲି କୁହନ୍ତୁ, ମୁଁ କିଛି ବି ଭାବିବି ନାହିଁ
ହୁଁ, ହେଲେ ଏବେ, ଏମିତି, ଏଇଠି…? ନା’ ନା’ ଏମିତି ନୁହେଁ, ଯଦି କିଛି ନଭାବିବେ, ନିରୋଳାରେ ଦି’ଘଡି ଯଦି ବସି ପାରନ୍ତେ….ଏତିକ କହି ମୋ ଚୁପ୍ ହୋଇ ଗଲି
ସ୍ୱତୀ କିଛି ସମୟ ପାଇଁ ନିରବ ଏବଂ ଗମ୍ଭୀର ଭାବେ ଠିଆ ହୋଇରହିଲା, ଯେପରି ସେ ଭାମ୍ପି ନେବାକୁ ଚାହୁଁ ଥିଲା, କଣ ଏମିତି ସିକ୍ରେସି ଅଛି ମୋ ପାଖରେ ଯେ ମୋତେ ଦି ଘଡି ନିରୋଳା ସମୟ ଦରକାର ? କିଛି ସମୟ ଭାବି କହିଲା, ଠିକ୍ ଅଛି, କେବେ ସମୟ ସୁବିଧା ଦେଖି ଆସନ୍ତୁ ମୋ ବସା ଆଡକୁ
ମୋର ଆଉ ଧୈର୍ଯ୍ୟ ନଥିଲା ସମୟ ସୁବିଧାକୁ ଅପେକ୍ଷାକରିବା ପାଇଁ ସେଇ ଦିନ ସଂଧ୍ୟାରେ, ମୁଁ ସ୍ୱାତୀର ବସାରେ ପହଞ୍ଚି ଯାଇଥିଲି ସିଏ ବି ଥିଲା ତା ବସାରେ, ସତେ ଯେମିତି ମୋର ଅପେକ୍ଷା କରିଥିଲା, ତା ଓଠରେ ସେଇ ସ୍ମିତ ହସ ଏବେବି ସେମିତି ଥିଲା, ଯାହାର ମାନେ ମୁଁ ଆଜିଯାଏ ବୁଝିପାରୁ ନଥିଲି
ଏକ ସ୍ୱଭାବିକ୍ ଗମ୍ଭୀର ଝିଅର ରୁଚିକୁ ନେଇ ତା ଘରର ସାଜସଜ୍ଜା, ସିମ୍ପଲ ଏବଂ ସୁନ୍ଦର ସାଧାରଣ ଶିଷ୍ଟତା ଦେଖାଇ ଆମେ ସୋଫାରେ ବସିଗଲୁ ସାମ୍ନା ସାମ୍ନି ହୋଇ । ସାମାନ୍ୟ ଶିଷ୍ଟାଚାର ଚାହା ବିସ୍କୁଟ ସରିବା ପରେ ଏବଂ କିଛି ସମୟର ନିରବତାପରେ, ସ୍ୱାତୀ ଆରମ୍ଭ କଲା, କୁହନ୍ତୁ, ଆପଣ କଣ କହିବାକୁ ଚାହୁଁଥିଲେ !
ମୁଁ ପ୍ରଥମେ ନିଜକୁ ସଜାଡି ନେଲି, ମୋର ମନର ବିକ୍ଷିପ୍ତ ଭାବନା ମାନଙ୍କୁ ଶବ୍ଦରେ ସଜାଡି ଆକାର ଦେବାକୁ ବହୁତ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିଲି । କିଛି ସମୟ ଏମିତି ଚାଲିଗଲା, କଥାଟା କିପରି କେଉଁଠୁ ଆରମ୍ଭ କରିବି ବୋଲି ହେଲେ ମୁଁ ମୋ ଶବ୍ଦମାନଙ୍କୁ ଗୋଟିଏ ସୁତାରେ କ୍ରମାନୟରେ ସଜାଡି ପାରୁ ନଥିଲି ହଠାତ୍ ମୋ ମୁହଁରୁ ବାହାରି ପଡିଲା,
ସ୍ୱାତୀ, ତୁମେ ମୋତେ ବିବାହ କରିବ??
ସେତେ ବେଳକୁ ଭାବାବେଗରେ ମୋ ମୁଁହ ଲାଲ କି ସେଥା ପଡି ଯାଇଥିଲା ମୋତେ ଜଣା ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ମୋ କଥା ଶୁଣି ସ୍ୱାତୀର ମୁଁହ ଲାଲ ହୋଇଯାଇଥିଲା ସେ କିଛିସମୟ ହତବାକ୍ ହୋଇ ମୋ ମୁଁହକୁ ଅନେଇ ରହିଲା ଯେପରି ସେ ବୁଝି ପାରୁନଥିଲା, ମୁଁ କଣ କହିଦେଲି, ସେ ହୁଏତ ଭାବିଥିଲା, ପ୍ରଥମେ ମୁଁ ତାର ରୂପର ପ୍ରଶଂସା କରିବି, ମୁଁ ତାକୁ କେତେ ଭଲପାଏ ବଖାଣିହେବି ପୁଣି ଶେଷରେ ତାକୁ ପ୍ରଣୟ ନିବେଦନ କରିଦେବି । ଯାହାକୁ ସେ ଖୁବ୍ ସହଜରେ ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାନ କରି ଦେଇପାରିବ, କିନ୍ତୁ ମୁଁ ତ ତାକୁ ସିଧା ବିବାହ ପ୍ରସ୍ଥାବ ଦେଇ ଦେଇଥିଲି ଭଲପାଇବା ଏତେ ଗଭୀର ନ ହେଲେ କିଏ କଣ କାହାକୁ ସିଧା ବିବାହ ପ୍ରସ୍ଥାବ ଦେଇପାରେ ? ମୋ ପ୍ରସ୍ଥାବକୁ ସେ ନା କରିବ କି ହଁ, ଭାବିପାରୁ ନଥିଲା, ନା କରିବ ତ କିପରି ସେ ନା କିହବ, ହୁଏତ ତାର ବାଟ ଖୋଜୁ ଥିଲା ସ୍ୱାତୀ ! ଧୀରେ ଧୀରେ ସ୍ୱାତୀର ମୁଁହ ଗମ୍ଭୀର ହୋଇଆସୁଥିଲା, ସେଇ ଗମ୍ଭୀରତା ଭିତରେ ଦୁଇଟି କରୁଣ ଆଖି ମୋ ଉପରେ ଘୁରି ଯାଇ ଝରକାବାଟେ କାହିଁ କେତେଦୂରରେ କେଉଁ ଅତିତରେ ହଜିଗଲା ବୋଧହୁଏ
ମୁଁ ନୀରବତା ଭାଙ୍ଗି କହିଲି, ଦେଖ ସ୍ୱାତୀ, ବିବାହ ପାଇଁ ମୁଁ ତୁମକୁ ବାଧ୍ୟ ତ କରି ପାରିବିନି ! ମୁଁ ତୁମର ଉତ୍ତର ଏବେ ସାଙ୍ଗେ ସାଙ୍ଗେ ବି ମାଗୁନି । ତୁମେ କାହା ସହିତ କେବେ ବିବାହ କରିବ, ସେଇଟା ତୁମର ଇଚ୍ଛା ଉପରେ ନିର୍ଭର କରୁଛି କିନ୍ତୁ ମୁଁ ଏତିକି ଚାହୁଁଛି, ତୁମେ ଯେବେବି ବିବାହ କରିବାକୁ ସ୍ଥିର କରିବ, ଥରେ ମୋ ପ୍ରସ୍ଥାବ ଉପରେ ବିଚାର କରିବ ତୁମକୁ ମୁଁ ଜୀବନ ସାଥୀ ରୂପରେ ପାଇଲେ ବହୁତ ଖୁସି ହେବି । ମୋତେ ଲାଗିବ, ଯେପରି ମୋତେ ମୋର ସାତଜନମ ତପସ୍ୟାର ସଫଳତାର ଫଳ ମିଳିଗଲା ହୁଏତ ତୁମେ ମୋ ଜୀବନ ପାଇଁ ସ୍ରେଷ୍ଟ ଉପହାର ହେବ ଏବେ ମୁଁ ଆସୁଛି କହି, ଯିବା ପାଇଁ ଠିଆ ହୋଇ ପଡିଲି । ଏ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସ୍ୱାତୀ ନିରବରେ ତଳକୁ ମୁହଁ ପୋତି ମୋ କଥା ଶୁଣୁ ଥିଲାମୁଁ ଉଠିବାର ଦେଖି ସେ ବି ଠିଆ ହୋଇଗଲାହଠାତ୍ ଖପ୍ କରି ମୋ ହାତକୁ ଧରି ପକାଇଲା ଏବଂ ମୋ ମୁହଁକୁ ଥରେ କରୁଣ ଭାବେ ଚାହିଁ ପୁଣି ତଳକୁ ମୁଁହକରି କହିଲା, ବସନ୍ତୁ, ଆପଣ ତ ନିଜକଥା କହିଗଲେ, ମୋର ବି କିଛି କହିବାର ଅଛି, ଶୁଣି କି ଯାଆନ୍ତୁ । ସ୍ୱାତୀ ଆରମ୍ଭକଲା ତାର କାହାଣୀ ।
: ମଣିଷର ଅସରନ୍ତି ଆଶା, ଯଦିଓ ଆମେ ଜାଣୁ, ଆମର ଆଶା, ଇଚ୍ଛା, କାମନା ସବୁ ଆମର ଦୁଃଖର କାରଣ, ତଥାପି ମଣିଷ ମରୁଭୂମୀର ଓଟ ପରି ମୁହଁରେ କଣ୍ଟାର ଆଘାତ ବାରମ୍ବାର ପାଇ ମଧ୍ୟ କ୍ଷତାକ୍ତ ପାଟିରେ ପୁଣି ସେଇ କଣ୍ଟକିତ ସପ୍ତଫେଣି ଖଇବାର ପ୍ରୟାସ ଥରକୁ ଥର କରିଥାଏ ପତଙ୍ଗଟିଏ ପରି ଅଗ୍ନିଶିଖାର ଲୋଭ ଛାଡିପରେନା । ଜାଣିଶୁଣି ଅବା ଅଜାଣତରେ ସେଇ ଶିଖା ଆଡକୁ ଆକର୍ଷିତ ହୋଇଯାଏ, ଶେଷରେ ସେଇ ଅଗ୍ନିରେ ନିଜର ଡେଣା ଜଳେଇ ଛଟପଟ ହୋଇ ମରିଯାଏ ମୁଁ ବି ତ ମଣିଷ ଟିଏ, କେମିତି ବର୍ତ୍ତି ଯାଇଥାନ୍ତି କାମନାର ଅଗ୍ନିଶିଖାର ମୋହରୁ ? ମୋର ଆଶା ସରିନି, କିନ୍ତୁ ମୁଁ ଜାଣିଛି, ମୋର ପଥ ସରିଯାଇଛି । ଜୀବନର ଏହି ଦୋଛକିରୁ କିଛିବାଟ ପରେ ମୋ ଜୀବନର ରାସ୍ତା ସରିଯାଇଛି ସରିଯାଇଛି କଣ, ଗୋଟିଏ ଜାଗାରେ ସ୍ଥାଣୁ ପାଲଟି ଯାଇଛି ମୁଁ, ବୁଢା ବରଗଛଟିଏ ପରି । ବଞ୍ଚିରହିଛି ସେଇଟା ବଡ କଥା, ଜୀବନରେ କେଉଁ ଏକ ଦୁର୍ବଳ ମୁହୁର୍ତ୍ତରେ ଭୂତ ଦେଖି ଡରି ଯାଇଛି, ହାରି ଯାଇଛି ଜୀବନର ଯୁଦ୍ଧ, ହେଲେ ପଥଭାଙ୍ଗି ପଛଘୁଞ୍ଚା ଦେଇନି । ଜୀବନ ହାରିଦେଇନି । କଥା ମଝିରେ ହଠାତ୍ ଅଟକି ଯାଇ ସ୍ୱାତୀ ମୋ ମୁହଁକୁ ଚାହିଁଲା, ଯେପରି ମୋ ମୁହଁର ଭାବ ପଢିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିଲା ବିନା କିଛି ସଙ୍କୋଚରେ ହଠାତ ପଚାରିଲା ଆପଣ କେବେ ଚୁଇଙ୍ଗମ ଖାଇଛନ୍ତି ?
ଚୁଇଙ୍ଗମ ?? ହଠାତ୍ ଏପରି ଗୋଟିଏ ପ୍ରଶ୍ନ ଶୁଣି ମୋ ମୁହଁର ଭାବ ବଦଳିଗଲା, ଭାବି ପାରୁ ନଥିଲି ଏପରି ଏକ ସିରିୟସ କଥାବାର୍ତ୍ତା ଭିତରେ ହଠାତ୍ ଏତେ ହାଲକା ଫୁଲକା ପ୍ରଶ୍ନ ? ତଥାପି ଉତ୍ତର ଦେଲି ହଁ, ପିଲା ଦିନେ ବହୁତ ଚୁଇଙ୍ଗମ ଖାଇଛି, କିନ୍ତୁ ହଠାତ୍ ଏପରି ପ୍ରଶ୍ନ କାହିକି? ମୋର ପ୍ରଶ୍ନକୁ ଅଣଶୁଣା କରି ସ୍ୱାତୀ ପୁଣି ପଚାରିଲା ଚୁଇଙ୍ଗମ କେମିତି ଖାଆନ୍ତି? ପିଲାଦିନର ଚୁଇଁଗମ କଥା ମନେ ପକାଇ ହସ ତ ବହୁତ ଲାଗୁଥିଲା, କିପରି ଚୁଇଁଗମ ଖାଇ ପାଖବାଲା ସିଟ୍ ରେ ଚିପକେଇଦେଇ ସାଙ୍ଗମାନଙ୍କୁ ହଇରାଣ କରିବା, କେବେ କାହା ବାଳରେ ଚୁଇଁଗମ ଲଗେଇ ତୋ ମୁଣ୍ଡରେ କାଉ ହଗିଦେଲା କହି ମଜା କରୁଥିଲୁ । କିନ୍ତୁ ନିଜ ହସକୁ ମନରେ ରଖି କହିଲି, ଚୁଇଁଗମ ପାଟିରେ ପକାଇ ଚୋବେଇ ଚାଲ, କିଛି ସମୟ ପରେ ତାର ମିଠା ସରିଯାଏ, ତଥାପି ଚୋବାଇ ଚାଲ, ଯେତେବେଳେ ବୋର ହୋଇଯିବ ଥୁ କରି ଫୋପାଡି ଦେବ । ହୁଁ, ଖୁବ୍ ଛୋଟିଆ ଥିଲା ଏ ଶବ୍ଦଟି ! ଗୋଟିଏ ଅକ୍ଷରର ଏଇ ଶବ୍ଦ କେତେ ଗମ୍ଭୀର ସତେ । ସତେ ଅବା ମହାଶୁନ୍ୟର ନିଥର ମଣ୍ଡଳର ସେଇ ଶବ୍ଦ । ସେ କହେ, କେବଳ ସେଇ ନିଜେ ହିଁ ଶୁଣେ, ଆଉ କେହି ଶୁଣି ପାରେନା, କିନ୍ତୁ ଯିଏ ଶୁଣେ ସେ ବୁଝି ବି, ବୁଝି ପାରେନା ସେଇ ଶବ୍ଦର ଅର୍ଥ । ମୁଁ ବି ଅବୁଝା ଶିଷୁଟିଏ ପରି ଚାହି ରହିଥାଲି ସ୍ୱାତି ମୁହଁକୁ ତାର ପରବର୍ତ୍ତି ଶବ୍ଦ ଗୁଡିକ ପାଇଁ । ମୋର ଅବୁଝାପଣ ଦେଖି ସ୍ୱାତି ମୁହଁ ଖୋଲିଲା । କହିଲା ଫୋପଡା ଯାଇଥିବା ଚୁଆଁଗମ ଉଠାଇ କେହି କଣ କେବେ ଖାଏ??
ସ୍ୱାତୀର ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତରରେ ମୁଁ କହିଲି, ନା, ସେଇ ଚୁଇଁଗମରେ କଣ ବାକିଥାଏ ଯେ? ପବନ ବାଜି ସେ ଟାଣ ବି ହୋଇଯାଏ ।
ଫିକ୍ କିନା ହସିଦେଲା ସ୍ୱାତୀ, ବଡ ନିରାଶାର ସୁଖିଲା ହସଟିଏ । ପୁଣି କହିଲା, ବୋଧହୁଏ ଆପଣ ଆପଣଙ୍କ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ପାଇଗଲେ ।
: ମାନେ? ଆପଣଙ୍କ କଥା ବୁଝି ପାରିଲିନି । ମୁଁ ଚୁଇଁଗମ, ଆଉ ମୋର ପ୍ରଶ୍ନ ଏବଂ ତାର ଉତ୍ତର, ଏ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଗୋଟିଏ ସୁତାରେ ବାନ୍ଧିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିଲି । ଜ୍ୟାମୀତିର କେଉଁ ଉପପାଦ୍ୟର ସୁତ୍ର ଖୋଜୁଥିଲି, ସେମାନଙ୍କୁ ଗୋଟିଏ ସରଳରେଖାରେ ଜୋଡି ହୋଇ ପାରିବ କି ନାହିଁ ! ମୋ ଅବୁଝାପଣ ଦେଖି ସ୍ୱାତୀ କହିଲା, ସେଇ ଚୁଇଁଗମ ଆଉ ମୁଁ ଆମେ ଗୋଟିଏ ଜିନିଷ । ମୁଁ ସେଇମିତି ଫୋପଡା ଯାଇଥିବା ଚୁଇଁଗମଟିଏ, ଆପଣଙ୍କ ପାଇଁ ମୁଁ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ । ଆପଣ ଆଉ ମୋ ଅତୀତ କଥା ପଚାରି ମୋତେ ବ୍ୟଥିତ କରିବେନି ବୋଲି ଆଶା । ଆପଣ ଏବେ ଆସିପାରନ୍ତି ବୋଲି କହି ସ୍ୱାତୀ ତା ଜାଗା ଛାଡି ଠିଆ ହୋଇଗଲା ।
ମୁଁ କିନ୍ତୁ ବସିରହିିି ସ୍ୱାତୀର ମୁହଁକୁ ଚାହିଁ ରହିଥିଲି । ସେଇ ଦରମଉଳା ଫୁଲରେ ରଙ୍ଗ ଖୋଜୁଥିଲି, ଉଡି ଯାଇଥିବା ମହକ ଖୋଜୁଥିଲି । ମୋତେ କାହିଁକି ଲାଗୁଥିଲା, ଏଇଟା ଦରମଉଳା ଫୁଲର କାହାଣୀ ନୁହେଁ, ଏଇଟା ତ ଶରତ ଆକାଶର ପୁର୍ଣ୍ଣମୀ ଚାନ୍ଦର କାହାଣୀ । ଅଦିନିଆ ବାଦଲ ଢିଙ୍କିଛି, ସଫେଦ ପତଳା ବାଦଲ ତଳେ ଲୁଚି ଯାଇଛି ପୁନେଇର ଚାନ୍ଦ । ଦି’ମିନିଟ ପରେ ବାଦଲ ହଟିଯିବ, ପୁଣି ହସି ଉଠିବ ଜହ୍ନ । ତାର ତୋଫା ମୁଁହ ଦେଖେଇଦେବ, ଚାନ୍ଦିନୀ ବିଛାଡି ଦେବ ଚାରିଦିଗରେ । ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଠିଆ ହୋଇ ପଡିଲି, ସ୍ୱାତୀର ଠିକ୍ ସାମ୍ନାସାମ୍ନି । ଟିକେ ଗଳା ସଫାକରି ପଚାରିଲି, ସ୍ୱାତୀ, ତୁମେ କେବେ ଆଇସ କାଣ୍ଡି ଖାଇଛ ? ହଠାତ୍ ସ୍ୱାତୀର ଭୂକୁଞ୍ଚିତ ହୋଇଗଲା । ସତେ ଯେମିତି ପଛ ବେଞ୍ଚର ପିଲାଟିକୁ ସାର୍ ସାଇକୋଲୋଜୀର ସ୍ପେଲିଂ ପଚାରିଦେଲେ । ସ୍ୱାତୀ ଠିକ୍ ବୁିଝ ପାରୁନଥିଲା, ତାର ଚୁଇଙ୍ଗମ ଥିଓରୀର ଜବାବରେ ମୋର ଏଇ ଆଇସକାଣ୍ଡିର ଥିଓରୀ, ଏବଂ ତା’ପଛରେଥିବା ମୋ ଲଜିକଟା । ସେ ବୁଝି ପାରୁନଥିଲା ମୁଁ କଣ ପ୍ରମାଣ କରିଆକୁ ଚାହୁଁଥିଲି । ତାର ଏ କନଫ୍ୟୁଜନକୁ ଦେଖି ମୁଁ ତାକୁ କହିଲି, ଛାଡ ସେସବୁ, କଥାଟାକୁ ମୁଁ ସିଧାସିଧା କହୁଛି । ଆମେ ଆଇସ୍ କାଣ୍ଡିକୁ ବଡ ଜତ୍ନରେ ଖାଉ, ଗୋଟିଏ ଟୋପାଏ ରସ ତରଳି ଯେପରି ତଳେ ପଡି ନଯାଏ, ସେଥିପାଇଁ ବଡ ସାବଧାନ ରହୁ । ଯେତେବେଳେ ଆଇସ କାଣ୍ଡିଟି ପୁରା ସରିଯାଏ, ତେବେବି ଆଇସ୍ କାଣ୍ଡିର କାଠଟିକୁ ଶେଷଥର ପାଇଁ ଥରେ ମୁହଁରେ ପୁରାଇ ଚୁଷିନେଉ । କାଳେ ଟୋପାଏ ଲାଗି ରହି ଯାଇଥିବ ସେଥିରେ । ସେମିତି ମଣିଷର ଜୀବନ ଆଉ ଜୀବନର ସବୁ ସଂପର୍କ । ମଣିଷ ଜୀବନର ସଂପର୍କର ବନ୍ଧନ ମଧ୍ୟ ସେମିତି ଥାଏ । ଜଣେ ଆଉ ଜଣଙ୍କ ସହିତି ଜୀବନର ଶେଷମୁହୁର୍ତ୍ତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହେ । ଯେବେ ଜୀବନ ସରିଯାଏ ସେତେବେଳେ ଖାଲି ନିର୍ଜୀବ ଦେହଟି ଆଇସ୍ କାଣ୍ଡିର କାଠିଟିଏ ପରି ହୋଇଯାଏ । ଦେଖ ସ୍ୱତୀ, ମଣିଷର ଜୀବନ କିଛି ଚୁଇଙ୍ଗମ କିମ୍ବା ଆଇସ୍ କାଣ୍ଡି ନୁହେଁ । ମଣିଷ ଜୀବନର ତୁଳନା ଏକ ଧଳା ଲୁଗାସହିତ ମଧ୍ୟ କରାଯାଇ ପାରେ । ଲୁଗାତ କେବେ ନା କେବେ ଆସନା ହେବ, ତା ବୋଲି ତାକୁ କେହି ଫୋପାଡି ଦିଏନା । ଅସନା ଲୁଗାକୁ ଧୋଇଧାଇ ପରିଷ୍କାର କରିଦିଅ, ପୁଣି ବ୍ୟବହାର କର ।
ଆମେ ମଣିଷ, ଆମେ ଜୀବନରେ ଠିକ୍ ବି କରୁ, ଜାଣ ଅଜାଣତରେ କିମ୍ବା ଭାବାବେଗରେ ଭୂଲ ବି କରୁ । କିନ୍ତୁ ତାର ଅର୍ଥନୁହେଁ ଗୋଟିଏ ଭୂଲର ବୋଝ ସାରାଜୀବନ ମୁଣ୍ଡରେ ବୋହି ବାକିଥିବା ଜୀବନକୁ ସମାପ୍ତ କରିଦେବୁ । ତୁମର ଅତୀତ ସହିତ ମୋର କିଛି ଯା ଆସ ନାହିଁ । ସେ ତୁମର ଅତୀତ ଥିଲା । ମୁଁ ସେ ବିଷୟରେ କିଛି ଜାଣିବାକୁ ଚାହୁଁନି, କେବେ ବି ଜାଣିବାକୁ ଚାହିଁବିନାହିଁ । ମୁଁ ଭବିଷ୍ୟତ ବିଷୟରେ ଭାବୁଛି । ତୁମେ ଯଦି ଚାହିଁବ ଆମେ ଆମର ଭବିଷ୍ୟତ ଜୀବନକୁ ସାଥିହୋଇ ଜିଇଁବା । ତୁମେ ସବୁକିଛି ଭୂଲି ମୋ ସହିତ ଏକ ନୁଆ ଜୀବନ ଆରମ୍ଭ କରି ପାରିବ? ତୁମେ ମୋତେ ବିବାହ କରି ପାରିବ ସ୍ୱାତୀ?
ସ୍ୱାତୀର ଆଖି ଛଳଛଳ ହୋଇ ଆସୁଥିଲା, କଣ୍ଠ ରୋଧୀହୋଇ ଆସୁଥିଲା । ସେ କିଛି କହିପାରୁ ନଥିଲା, ଧାଇଁ ଆସିଲା ମୋ ପାଖକୁ, ମୋ ଛାତିରେ ମୁହଁ ଗୁଞ୍ଜି କଇଁ କଇଁ ହୋଇ କାନ୍ଦି ଉଠିଲା ।
****28/03/2018***

କ୍ଷୁଦ୍ରଗଳ୍ପ-ଶାକମ୍ବରୀ

ଆଖିବୁଜି ଶୋଇରହି ଅନ୍ଧାର ହେଇଛି, ଅନ୍ଧାର ହେଇଛି କହିହେଲେ ତ, ସକାଳ କେବେ ବି ଆସିବନି । ସକାଳ ସୂର୍ଯ୍ୟର ସୁନେଲି କିରଣ ହେଉ ବା ଦିବାସୂର୍ଯ୍ୟର ପ୍ରଚଣ୍ଡ ଆଲୋକ, ସବୁକିଛି ଆଖି ଖୋଲିଲା ପରେ ହିଁ ଦୃଷ୍ଟିକୁ ଆସିବ । କେତେ ଦିନ ଏମିତି ଆଖି ବୁଜି ବୁଜି ଶୋଇବାର ବାହାନା କରିବ ଆଉ ଚୁପ୍ ଚାପ ସବୁ ସହୁଥିବ । ଏତିକି କହି ସଦାନନ୍ଦ ଟିକେ ଚୁପ୍ ରହି ନାତୁଣି ମୁହଁକୁ ଚାହିଲେ । ଶାକମ୍ବରୀ ସେମିତି କାଠଟା ପରି ଠିଆ ହୋଇ ଜେଜେଙ୍କ ଭାଷଣ ଶୁଣୁଥାଏ, ତା ମୁହଁରେ ଡର ଏବେବି ସ୍ପଷ୍ଟ ଦିଶୁଥାଏ, ଡର ଜେଜେଙ୍କ ଭାଷଣ ଶୁଣି ନୁହେଁ ବରଂ ଆଜି କଲେଜରୁ ଫେରିବା ବେଳେ ରାସ୍ତାରେ ଯାହା ଘଟିଲା ସେଇ କଥା ମନେ ପକେଇ ଏବେବି ତା ଦେହ ଶିତେଇ ପଡୁଛି । ସଦାନନ୍ଦ ଶାକମ୍ବରୀର ଏ ଅବସ୍ଥା ଦେଖି ଟିକେ ନରମି ଗଲେ, ସ୍ୱରକୁ ନରମ କରିି କହିଲେ ଆରେ ଠିଆ ହେଇଚୁ କଣ ଆ ମୋ ପାଖରେ ବସ୍, ଶାକମ୍ବରୀ ଆସି ସୋଫାରେ ଜେଜେଙ୍କ ପାଖରେ ବସିଗଲା । ସଦାନନ୍ଦ ତାକୁ ପାଖକୁ ଆଉଜାଇ ନେଇ ତାର ମୁଣ୍ଡ ସାଉଳି ଦେଇ କହିଲେ ।

: ତୁ ଜାଣିଚୁ, ତୋ ନାଆ ଶାକମ୍ବରୀ କିଏ ଦେଲା ? ତୋ ଜେଜେମା ତୋ ନାଆଁ ରଖିଛି । ତୁ ଯେତେ ବେଳେ ଜନ୍ମ ହେଲୁ ତୋତେ ଦେଖି ତୋ ଜେଜେମା କେତେ ଖୁସି ହୋଇଥିଲା, କହିଲା ମୋ ଘରକୁ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଆସିଲେ, ତୋ ମୁହଁକୁ ଦେଖି କହିଲା, ଦେଖ କି ତେଜ ଅଛି ଝିଅଟାର ମୁହଁରେ, ମାଆ ଦୂର୍ଗାଙ୍କର ତେଜ, ୟାର ନାଆ ଦୂର୍ଗା ରଖିବା, ହେଲେ କଣ ଭାବିଲା କେଜାଣି, କହିଲା, ନାହିଁ ଦୂର୍ଗା ପୁରୁଣାକାଳିଆ ଲାଗୁଚି ତା ନାଆ ଶାକମ୍ବରୀ ରଖିବା । ଜାଣିଛୁ ଶାକମ୍ବରୀ କାହା ନାଆ ? ଶାକମ୍ବରୀ ମୁଣ୍ଡ ହଲେଇ ହଁ କହିଲା, କହିଲା ସେଇଟା ପରା ଦୁର୍ଗାଙ୍କର ଆଉ ଗୋଟିଏ ନାଆଁ । ସଦାନନ୍ଦ ଟିକେ ମୁରୁକି ହସିଲେ ଆଉ ଶାକମ୍ବରୀ ବି ଟିକେ ହସିଦେଲା । ତା ମୁହଁ ଉପରୁ ଡରର ବାଦଲ ଧୀରେ ଧୀରେ ଯେପରି ପତଳା ହୋଇ ଆସୁଥିଲା । ଜେଜେଙ୍କ ପାଖରେ ବସିଲେ ଏମିତି ହୁଏ । ସତରେ ଜେଜେଙ୍କ ପାଖରେ ଯେପରି ଅଭୟଛତ୍ର ଅଛି । ସେଇ ଛତା ତଳେ ନା ଖରାକୁ ଡର ନା ବର୍ଷାକୁ । ଜେଜେ ପରା ବାପାଙ୍କର ବି ବାପା ।

ଶାକମ୍ବରୀ, ଚୁଲବୁଲି ସାଧାରଣ ଝିଅଟିଏ । ମାଆବାପାଙ୍କର ଗେହ୍ଲାଝିଅ, ଜେଜେ ଆଉ ଜେଜେ ମାଆଙ୍କର ସତେ ଆଖିର ଡୋଳା । ପିଲାଟି ଦିନରୁ ତାକୁ ପରଘର ପାଇଁ ନୁହେଁ, ସମାଜ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ହେବା ପାଇଁ ଶିଖା ଯାଉଥିଲା । ଏକ ନିର୍ଭୀକ ସ୍ୱାବଲମ୍ବି ଏବଂ ସ୍ୱାଭିମାନୀ ନାଗରିକ ହେବ ସିଏ । ଭଲ ଝିଅଟିଏ ହେବ, ଆଦର୍ଶ ଛାତ୍ରୀ, ଯୋଗ୍ୟ ଅଧିକାରୀ ହେବ ସମାଜ ପାଇଁ । ଭଲ ପତ୍ନୀଟିଏ ହେବ, ସୁଗୃହିଣୀ, ଆଦର୍ଶ ବୋହୁ ହେବ । ଝିଅ ବୋଲି କେବେ ବି ତା ମନରେ ଏ ଭାବନା ନଆସୁ କି ସେ ପୁଅ ମାନଙ୍କ ଠାରୁ କୌଣସି ଗୁଣରେ କମ୍, ସେଥିପାଇଁ ସମସ୍ତେ ତାର ମନୋବଳକୁ ବଢାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିଲେ ।

ପିଲାଟି ଦିନରୁ ଜେଜେ ନାତୁଣୀଙ୍କର କେମିଷ୍ଟ୍ରୀ ଖୁବ୍ ଜମେ । ସଦାନନ୍ଦ ବାବୁ ଆଉ ଶାକମ୍ବରୀ ଦି’ଜଣଙ୍କ ରାଶି କୁଆଡେ ଗୋଟିଏ ରାଶି, ମେଷ ରାଶି । ସଦାନନ୍ଦ କହନ୍ତି ‘ମେଣ୍ଢା ମୁଣ୍ଡ ଭାରି ଟାଣ’ ଆଉ ଶାକମ୍ବରୀ ବାକିଟା ପୁରଣ କରିଦିଏ, ‘ତା ମୁଣ୍ଡକୁ ସାବଧାନ’ ଦିହେ ପୁଣି ସାଙ୍ଗ ହୋଇ ହୋ ହୋ ହୋଇ ବଡ ପାଟିରେ ହସି ଘର ଫଟେଇ ଦିଅନ୍ତି। ଜେଜେମା ପାଟିଟାଏ କରି କହନ୍ତି, ବୁଢାଟିଏ ହେଲଣି ଆସି, ନାତୁଣିକୁ ଏଇଆ ଶିଖାଅ, ଅଣ୍ଡିରା ଚଣ୍ଡିଟାଏ ହେବ ଯେ ଦେଖିବ ! ଜେଜେ ହସି ହସି କହନ୍ତି ତା ନାଆଁ ଶାକମ୍ବରୀ ରଖିଛଟି । ପୁଣି ଡରୁଛ କାହିକି ? ମୋ ନାତୁଣି ଦୂର୍ଗା, ରାଣୀ ଦୂର୍ଗାବତୀ ହେବ, ବିରାଙ୍ଗନା । ଡରି ଡରି ଜିଇଁବନି, ଡରେଇବ ସିଏ, ଯିଏ ଅନ୍ୟାୟ କରିବ । ସେଇ ହିସାବରେ ସଦାନନ୍ଦ ନାତୁଣିକୁ ପ୍ରତି ପଦକ୍ଷେପରେ ନିର୍ଭୀକ ହେବାକୁ ଶିଖେଇ ଆସନ୍ତି । କହନ୍ତି ଡର ତ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଲାଗେ, କୁକୁର ଭୂକିଲେ ସାମ୍ନାରେ ଠିଆ ଲୋକଟା ଡରେ, କିନ୍ତୁ କୁକୁର ଭୂକେ କାହିଁକି ? କାରଣ କୁକୁରକୁ ବି ଡର ଲାଗେ, ହେଲେ ସେ ନିଜ ଡରକୁ ଲୁଚାଇ ମଣିଷକୁ ଡରାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟାକରେ । ଉଭୟଙ୍କୁ ଡରଲାଗେ କିନ୍ତୁ ଉଭୟ ନିଜ ଡରକୁ ଲୁଚାଇ ଅନ୍ୟକୁ ଡରାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟାକରନ୍ତି । ଶେଷରେ ଯିଏ ନିଜ ଡରକୁ ଲୁଚାଇବାରେ ସଫଳ ହେଲା ସିଏ ଜିତିଲା । ତେଣୁ ନିଜ ଡର ଉପରେ ବିଜୟଲାଭ କରି ପାରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ହିଁ ସାହସୀ ।

ହେଲେ, ଆଜି ଶାକମ୍ବରୀ ଡରିଗଲା ଦିଟା ଲଫଙ୍ଗା ପିଲାଙ୍କର କମେଣ୍ଟ ଶୁଣି । ସେ ପିଲା ଦିଟା ଶାକମ୍ବରୀ ପଛେ ପଛେ ସାଇକେଲରେ କେତେବାଟ ଯାଏ କମେଣ୍ଟ କରି କରି ଡାକୁ ଗୋଡେଇଲେ ଆଉ ସେ ପ୍ରାଣ ବଞ୍ଚାଇ ଡରି ଡରି ଘରକୁ ଆସି ଜେଜେଙ୍କୁ ସବୁ କହିଲା ।

ସଦାନନ୍ଦ ବାବୁ ଶାକମ୍ବରୀ ମୁଁହକୁ ଚାହିଲେ । ପଚାରିଲେ, ଆଜି ତ ତୁ ଆସିଗଲୁ, କାଲି ପୁଣି କଲେଜ ଯିବୁ । ସେ ପିଲା ଦିଟା ପୁଣି ଆସିବେ, ପୁଣି କମେଣ୍ଟ କରିବେ, କଣ କରିବୁ ତୁ?

: ଶାକମ୍ବରୀ ଡରି ଡରି କହିଲା ସେ ପିଲା ଦିଟା ବଦମାସ ପରି ଦିଶୁଥିଲେ, ମୁଁ ଲଢେଇ ଚାହୁଁ ନଥିଲି ।

ସଦିନନ୍ଦ କହିଲେ, ଲଢିବାକୁ କିଏ କହୁଛି ? ଲଢେଇ ତ ସବୁ ଜିନିଷର ଶେଷପନ୍ଥା ନୁହେଁ ! ତୁ କଣ ଜାଣିନୁ, ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀ ବିନା ଲଢେଇରେ ଏତେବଡ ଦେଶଟାକୁ ସ୍ୱାଧୀନ କରିଥିଲେ । ବାର୍ତ୍ତା ହେଉଛି ଉତ୍ତମ ପନ୍ଥା । ଜାଣିଛୁ, ଭାରତ ପାକିସ୍ଥାନ ପରସ୍ପରର ସବୁଠାରୁ ବଡ ଶତ୍ରୁ, ଦି’ଜଣ ନିଜ ସେନାକୁ ସବୁବେଳେ ତିଆରି କରିରଖିଛନ୍ତି ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ । କିନ୍ତୁ ଯୁଦ୍ଧ ହେଉନି, ଜାଣିଛୁ କଣ ପାଇଁ ? ଶାକମ୍ବରୀ ପ୍ରଶ୍ନିଳ ଆଖିରେ ଜେଜେଙ୍କ ମୁହଁକୁ ଚାହିଁରହିଥାଏ । ଜେଜେ ଥରେ ଶାକମ୍ବରୀ ମୁହଁକୁ ଚାହିଁ ପୁଣି କହିବା ଆରମ୍ଭ କଲେ, ବାର୍ତ୍ତା, ଦିଜଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସବୁବେଳେ ଦ୍ୱିପକ୍ଷୀୟ ବାର୍ତ୍ତା ବିନିମୟ ଚାଲିଛି । ଯେଉଁଦିନ ଏହି ବାର୍ତ୍ତା ବିନିମୟ ବନ୍ଦ, ଜାଣ ସେହି କ୍ଷଣରେ ସୀମାନ୍ତରେ ଘମାଶାନ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଯିବ । ତୁ ସାହସୀ ଝିଅ, କରାଟେରେ ବ୍ଲାକବେଲ୍ଟ ଚମ୍ପିୟନ, କିନ୍ତୁ ତାର ଅର୍ଥ ନୁହେଁ ସବୁବେଳେ ନିଜର ଶକ୍ତି ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିବା କିମ୍ବା ଅନ୍ୟକୁ ଡରେଇବା । ଶକ୍ତି ଅନ୍ୟର ରକ୍ଷାପାଇଁ ବ୍ୟବହାର କରିବା ବୀରତ୍ୱର ଗୁଣ ଏବଂ ନିଜ ଆତ୍ମରକ୍ଷା ପାଇଁ ତ ନିଶ୍ଚୟ । କଛି ଲୋକ କଥାରେ ବୁଝି ଯାଆନ୍ତି, ଆଉ କିଛି ‘ଲାତ୍ କା ଭୂତ’ ଥାଆନ୍ତି । ତାଙ୍କୁ କଥାରେ ନୁହେଁ ହାତରେ ବୁଝାଇବାକୁ ପଡେ । ତୁ ତ ଦୁଇଟି ବିଦ୍ୟାରେ ନିପୁଣ, ଡରିବାର କିଛି ନାହିଁ । ବୁଝିଲୁନା ? ଶାକମ୍ବରୀ ଟିକେ ହସିଦେଲା । ସଦାନନ୍ଦ ତାକୁ ସ୍ନେହରେ କୋଳେଇ ନେଲେ ।

ପରଦିନ ସକାଳେ, ସବୁଦିନ ପରି କଲେଜ ଯିବା ପାଇ ବାହାରି ପଡିଲା ଶାକମ୍ବରୀ । ସଦାନନ୍ଦ ସକାଳୁ ତାକୁ ଅବଜର୍ଭ କରୁଥାଆନ୍ତି । ତା ମୁହଁରେ ଏକ କନଫିଡେନ୍ସର ତେଜ ଝଲକୁଥାଏ । କାଲିର ଡର ତା ବ୍ୟବହାରରେ କେଉଁଠି ବି ଦିଶୁନି । ହେଲେ ସଦାନନ୍ଦଙ୍କ ମନରେ ଟିକେ ଡରଥାଏ । ଯେତେ ହେଲେ, ଝିଅଟାଏ । ଯଦି କିଛି ଏପରି ହୁଏ, ଆଉ ସେ ହାଣ୍ଡଲ କରି ନପାରେ ? ହୁଏତ ସଦାନନ୍ଦଙ୍କର ଏହି ଡର, ନାତୁଣୀପ୍ରତି ନିଜର ଅତ୍ୟଧିକ ସ୍ନହ ବା ପ୍ରୋଟେକ୍ଟିଭ ମନୋବୃତି ଯୋଗୁ ହେଉ କିମ୍ବା ଆମ ସମାଜର ସେହି ପୁରୁଣା ମନୋବୃତି ଝିଅଙ୍କୁ ଦୁର୍ବଳ ଭାବିବା ଏବଂ ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିକୁ କମ୍ କରି ଅଙ୍କିବାର ମନୋଭାବ ଯୋଗୁ ହେଉ । ଯେତେ ହେଲେ ସଦାନନ୍ଦ ତ ଏଇ ସମାଜର ମଣିଷଟିଏ । ସଦାନନ୍ଦ ସ୍ଥିର କଲେ ସେ ଶାକମ୍ବରୀର ପଛେପଛେ ଟିକେ ଦୂରତା ରଖି ଯିବେ । ସେ ଠିକ୍ ଠାକ୍ ନିରାପଦରେ କଲେଜରେ ପହଞ୍ଚିଲା ପରେ ଘରକୁ ଫେରିସପଝଙଫବେ । ଏବଂ କଲେଜ ଛୁଟି ସମୟରେ ମଧ୍ୟ । କିଛିଦିନ ଏପରି କରିବାକୁ ସେ ସ୍ଥିର କରିନେଲେ । ଯେତେହେଲେ ଶାକମ୍ବରୀ ତାଙ୍କର ହୃଦୟଠାରୁ ଅଧିକ ନିଜର ।

ଶାକମ୍ବରୀ ଆଗେ ଆଗେ ତାର ସାଇକେଲରେ ଚାଲୁଥାଏ ସଦାନନ୍ଦ କିଛି ଦୂରରେ ତା ପଛେ ପଛେ ସାଇକେଲରେ । କିଛିବାଟ ଗଲାପରେ କଲୋନୀର ଶେଷରେ ଗୋଟାଏ ଛକ, ଡାହାଣ ପଟକୁ ଗଲେ କଲେଜ ବାଆଁ ପଟକୁ ବଜାର ଆଡକୁ ରାସ୍ତା । କଲେଜପଟକୁ ରାସ୍ତା ଟିକେ ନିଛାଟିଆ, ବେଶି ଭିଡଭାଡ ହୁଏନା । ଶାକମ୍ବରୀ କଲେଜ ରାସ୍ତାର କିଛି ଦୂର ଯିବାପରେ ସେ ପିଲା ଦୁଇଟି ଯେପରି ତାର ଅପେକ୍ଷା କରିଥିଲେ ସେଇଠି । ତା ପଛେ ଚାଲିବା ଆରମ୍ଭ କରିଦେଲେ ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ କମେଣ୍ଟ ବି । କିଛିବାଟ ଯାଇ ଶାକମ୍ବରୀ ସାଇକେଲରୁ ଓହ୍ଲାଇ ପଡିଲା । ଏବଂ ପିଲା ଦୁଇଟି ତା ପାଖରେ ପହଞ୍ଚି ଗଲେ । ଶାକମ୍ବରୀ ତାଙ୍କୁ କହିଲା, ଭାଇ, ମୁଁ ଯଦି ତୁମର ଭଉଣୀ ହୋଇଥାନ୍ତି ତେବେ ବି କଣ ମୋ ସହିତ ଏପରି ବ୍ୟବହାର କରି ଥାଆନ୍ତ ? ତୁମର କଣ କେହି ଭଉଣୀ ନାହାନ୍ତି । ତାର ଏଇକଥା ଶୁଣି ସେ ପିଲାଙ୍କ ଭିତରୁ ଜଣେ କହିଲା ସରି ସିଷ୍ଟର ଭୂଲ ହୋଇଗଲା । ଆର ପିଲାଟି ଆଡକୁ ଚାହିଁ କହିଲା, ଚାଲ, ତାକୁ ଯିବାକୁ ଦେ । କିନ୍ତୁ ଅନ୍ୟ ପିଲାଟି ଟିକେ ଅଲଗା ପ୍ରକାରର ଥିଲା । ସେ ଶାକମ୍ବରୀ ଚାହିଁ କହିଲା, ହେ ମିସ୍, ସବୁ ସୁନ୍ଦରୀ ଝିଅଙ୍କୁ ଯଦି ସିଷ୍ଟର କହିବୁ ତେବେ ରୋମାନ୍ସ କାହା ସାଙ୍ଗେ କରିବୁ ?

ଶାକମ୍ବରୀ ସେ ପିଲାଟିକୁ ଟିକେ ଭଲ କରି ଦେଖିଲା, ପୁଣି କହିଲା, ସରି, ଏଇଟା ମୋର ଭୂଲ, ସବୁ ପୁଅଙ୍କୁ ରାମ ଭାବି ପୂଜା କଲେ ରାବଣ ମାନେ କୁଆଡେ ଯିବେ ? ତାଙ୍କୁ ପୁଣି ଦଣ୍ଡ କିଏ ଦେବ ? ପିଲାଟି ସାଙ୍ଗେ ସାଙ୍ଗେ ବଡପାଟିରେ ହସିଦେଇ କହିଲା, ରାବଣ କହିଲଣି ଯେତେବେଳେ, ତାହା ହେଲେ ସୀତା ହରଣଟା ବି ହୋଇଯାଉ, କହି ସେ ଶାକମ୍ବରୀର ହାତକୁ ଧରି ପକାଇଲା । ବିଚରା ସେଇଠି ତା ଜୀବନର ମସ୍ତବଡ ଭୂଲଟାଏ କରିଦେଲା । ସେ ହୁଏତ ଠିକଭାବେ ବୁଝିପାରି ନଥିଲା ଶାକମ୍ବରୀକୁ । ଶାକମ୍ବରୀ ତାର ଆଣ୍ଠୁ ଉଠାଇ ମାରିଲା ସିଧା ଆଣ୍ଠୁଆଟାଏ ସେ ପିଲାର କୋଳସନ୍ଦାକୁ । ହଠାତ୍ ଯେପରି ହଜାର ଭୋଲ୍ଟର କରେଣ୍ଟ ଲାଗିଗଲା ପିଲାଟା ଦେହରେ, ସେ ନିଜର ଅଣ୍ଡକୋଷକୁ ଜାବୁଡିଧରି ସେଇଠି ନଇଁ ପଡିଲା । ଏଇ ସମୟରେ ଶାକମ୍ବରୀ ଯୋରଲଗାଇ ମାରିଲା କହୁଣୀଟାଏ ତା ପିଠିରେ । ବିଚରା ସମ୍ଭାଳି ପାରିଲା ନାହିଁ ଏହି ଅତର୍କିତ ପ୍ରହାର, ଗଡିଗଲା ସେଇ ରାସ୍ତାଟାରେ । କିଛି ଲୋକ ବି ସେତେବେଳକୁ ଜମା ହୋଇ ଯାଇଥିଲେ । କିଏ ଜଣେ ପୋଲିସକୁ ବି ଫୋନ କରିଦେଲା । ସଦାନନ୍ଦ ଭିଡରେ ଠିଆ ହୋଇ ସବୁ ଦେଖୁଥାନ୍ତି । ସେ ସମୟରେ ପୋଲିସ ଗାଡି ଆସି ପିଲାଟିକୁ ସାଙ୍ଗରେ ନେଇଗଲେ ।

ଜେଜେ ଶାକମ୍ବରୀ ପାଖରେ ପହଞ୍ଚି ତାକୁ କହିଲେ ତୁ ମୋତେ ନିରାଶ କଲୁ । ଶାକମ୍ବରୀ କିନ୍ତୁ ବୁଝି ପାରୁନଥାଏ ଜେଜେ କଣ କହିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି । ଜେଜେ ହସି ହସି କହିଲେ ଆଜି କିଛି କରାଟେ ଦେଖିବାକୁ ଇଚ୍ଛା ଥିଲା ହେଲେ…., ଶାକମ୍ବରୀ ଟିକେ ହସିଦେଲା, ହସି ହସି କହିଲା, ସେ ପିଲାଟିକୁ ଦେଖିଲନି, ଏଇ ଦେଶି ମେଡିସିନରେ ସେ ଚିତ୍ ହୋଇଗଲା, କରାଟେ ତା ପାଇଁ ଓଭରଡୋଜ ହୋଇ ଯାଇଥାଆନ୍ତା । ଦିହେ ହସି ଉଠିଲେ ।

***37/03/2018***

କ୍ଷୁଦ୍ରଗଳ୍ପ-ଧାନକଟା ଛୁଟି (ଶୀତ ସକାଳ-ବାସିପଖାଳ-1)

(1970 ଦଶକର ଏ କଥା- ବିଶେଷ କରି ମାଇନର ସ୍କୁଲରେ ପଢିବା ସମୟର । ମାଇନର କହିଲେ, ଚତୁର୍ଥ ଶ୍ରେଣୀରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ସପ୍ତମ ଶ୍ରେଣୀ ଯାଏ । ସିଏ ଗୋଟିଏ ବୟସ ସମସ୍ତେ କହନ୍ତି ଛୋଟପିଲା, ଛୋଟପିଲା । ହାଇସ୍କୁଲ ହୋଇଗଲେ କୁଆଡେ ବଡପିଲା ହୋଇଯାଆନ୍ତି ! ସେ ବୟସରେ ସ୍କୁଲ ଛୁଟିକୁ ସବୁବେଳେ ଅପେକ୍ଷା ଥାଏ । ଛୁଟି ହେଲେ ବଡ ଖୁସି ଲାଗେ । ଡିସେମ୍ବର ମାସ ଶେଷ ଆଡକୁ ଠିକ୍ ଏକ୍ସ ମାସ ସମୟର ଏଇ ଛୁଟିଟା । ଆଜିକାଲିର ଏକ୍ସମାସ ଛୁଟି ଆଉ ଆମ ବେଳର ଧାନକଟା ଛୁଟି ଗୋଟିଏ । ବୋଧହୁଏ ସେତେବେଳେ ଶିକ୍ଷକମାନେ ନିଜ ଜମିରେ ଧାନ ଅମଳ କରନ୍ତି, ସେଥିପାଇଁ ହୁଏ ଏଇ ଛୁଟିଟା) ।
ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଇଁବା ଆଗରୁ, ବାପା ଆସି ଉଠେଇ ଦିଅନ୍ତି, ଆରେ ଦି’ଭାଇଯାକ ଉଠରେ, ଆଜି ଧାନକଟା ହେବ ପରା । ହଳଧର ଆସି ସାରିଲିଣି (ହଳଧର ଆମର ହଳିଆର ନାଆଁ ଥିଲା)। ସେ ବଳଦଙ୍କୁ ଖାଇବାକୁ ଦେଉଚି, ଜଲ୍ଦି ଉଠିପଡ ଦାନ୍ତ ଘଷି ପକାଆ । ମୋ ବଡଭାଇ ଆଉ ମୁଁ ଆମେ ଗୋଟିଏ ବଖରାରେ ଶୋଉ । ସଂଧ୍ୟାବେଳେ ମୁଁ ତ ବାପାଙ୍କ ଖଟରେ ଶୋଇଯାଏ, କିନ୍ତୁ ବଡ ଭାଇର ହାଇସ୍କୁଲ, ସେ ପଢାପଢି ସାରି ଡେରିର ଶୁଏ, ପଢା ସରିଲା ପରେ ରାତିରେ କେତେବେଳେ ଆସି ବାପାଙ୍କ ଖଟରୁ ମୋତେ ଉଠେଇ ନେଇଯାଏ । କେବେ କେବେ କାଖେଇକି, କେବେ ଚଲେଇ ଚଲେଇକି । ରାତିରେ କାଳେ ତାକୁ ଏକୁଟିଆ ଶୋଇବାକୁ ଡର ଲାଗେ । ସେ ସମୟରେ ବିଜୁଳି ନଥିଲା । ଲଣ୍ଠନ ଆଲୁଅରେ ସବୁ କାମ । ଶୋଇଲା ପୂର୍ବରୁ ଲଣ୍ଠନ ଲିଭାଇ ଦିଆଯାଏ । ମୁଣ୍ଡ ପାଖରେ ଟର୍ଚ୍ଚ ଆଉ ଦିଆସିଲ ରଖାଯାଏ, ରାତିରେ ଏମରଜେନ୍ସି ପାଇଁ ।
ବାପା ଉଠେଇଦେଇ ଚାଲି ଯାଆନ୍ତି, ମୋ ନିଦ ଭାଙ୍ଗିଯାଏ, ମୁଁ ବଡ ଭାଇକୁ ଉଠାଏ । ଉଠ, ବାପା ଡାକିଲେଣି, ଧାନକଟେଇବାକୁ ଯିବା ପରା ! ବଡ ଭାଇ ଟିକେ ପରଫେକ୍ସନିଷ୍ଟ, ମାନେ ସବୁ କାମ ଧିରେ ସୁସ୍ଥେ ଆରାମରେ କରନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ରେଜଲ୍ଟଟା ପରଫେକ୍ଟ ଥାଏ । ନିଦରେ ବି ସେମିତି, ଓଲଟି ମୋତେ କହିଲେ ଶୋଇପଡ । ସକାଳ ହେଇନି । ଡେରି ହେଲେ ବାପା ଆମକୁ ଆଉ ପଠେଇବେନି । ଛୁଟି ଅଛି ଘରେ କ୍ୟାରାମ ଖେଳିବା । ମୁଁ କିନ୍ତୁ ଉଠି ପଡିଲି, ବଡ ଭାଇକୁ ଜାଣିଶୁଣି ଆଉ ଉଠାଇଲିନି । ସଇତାନର ଦିମାଗ ! ମନେମନେ ଭାବିଲି, ବଡ ଭାଇ ବୋଲି ସବୁ ବେଳେ ସବୁ କାମରେ ଦାଦାଗୀରି ଦେଖାନ୍ତି । ତୁ ଛୋଟ ପିଲା, ଏମିତି କରନା ସେମିତି କରନା । ବାପାଙ୍କ ସାଇକେଲ ବି ଛୁଇଁବାକୁ ଦିଏନି, ନିଜେ ଶିଖିବା ପାଇଁ ନେଇ ପଳାଏ । କହିବ ତୁ ଛୋଟପିଲା ତୋ ଉପରେ ସାଇକେଲ ଖସି ପଡିବ, ତୁ ସମାଳି ପାରିବୁନି, ଖସି ପଡିଲେ ଖୋଡ ହାତ ଖଣ୍ଡିଖାବରା ହୋଇଯିବ । କେବେ କେବେତ ଏମିତି ମଉକା ମିଳେ ବାପାଙ୍କ ଠାରୁ ତାକୁ ଗାଳି ଶୁଣେଇବାକୁ । ମୁଁ ଦାନ୍ତ ଘଷି ରେଡି ହୋଇ ବାପାଙ୍କ ପାଖରେ ପହଞ୍ଚି ଯାଏ । ବାପାଖୁସି ହୋଇ ଯାଆନ୍ତି, କହନ୍ତି ଗୁଡ ବୟ, ପଚାରନ୍ତି ଭାଇ କୁଆଡେ ଗଲା ? ମୁଁ କହେ ତାକୁ ଉଠାଇଲି ସେ ଉଠିଲାନି । ବାପା ନିଜେ ଯାଇ ତାକୁ ଆଉଥରେ ଉଠାନ୍ତି ଏବଂ କହନ୍ତି ହଳଧରକୁ ଡେରି ହେଉଛି, ମୂଲିଆ ଆସି ବିଲ ମୁଣ୍ଡରେ ପହଞ୍ଚି ସାରବେଣି । ତୁ ଦାନ୍ତକାଠି ନେଇଯା, ସେଇଠି ଘଷି ପକେଇବୁ । ମାଆ ଗୋଟାଏ ମୁଣିରେ ତିନିଚାରି ମାଣ ମୁଡି ବାଦାମ ପିଆଜ ରଖି ଆଣି କହେ ଏଇନିଅ, ରାସ୍ତାରେ ଦି’ଜଣ ଖାଇଖାଇ ଯିବ । ଭଲ କି ଖରାଆସିଲେ ପଖାଳ ଆଳୁଭଜା ଆଉ ସୁକୁଆ ଭଜା ଦେଇଛି, ବିଲରେ ଦି’ଭାଇ ବସି ଖାଇବ, ଝଗଡା କରିବନି । ଦି ପହର ଖାଇବା ମୁଁ ସେବତୀ ହାତରେ ପଠେଇ ଦେବି (ସେବତୀ ହଳଧର ଦାଦାଙ୍କ ଝିଅ, ସେ ବି ଆମ ଘରେ କାମରେ ମାଆକୁ ସାହାଯ୍ୟ କରେ)। ବଡ ଭାଇ ଆଡକୁ ଚାହିଁ କହିଲେ, ତୁ ସାଙ୍ଗରେ ଯାଉଚୁ ସାନର ଖୟାଲ ରଖିବୁ, ଜାଣିଚୁ ସେ କେତେ ଦୁଷ୍ଟ । ଏଇଟା କହି ମୋ ଆଡକୁ ଇସାରା କରିଦିଅନ୍ତି । ମୁଁ ଫିକ୍ କିନା ହସିଦିଏ, ବଡଭାଇ ନିଦ ଆଉ ରାଗରେ ମୋ ମୁହଁକୁ ଚାହିଁ କହନ୍ତି, ତୁ ମୋତେ କାହିଁକି ଉଠେଇଲୁନି । ବାପା ମୋତେ ରାଗିଲେ, ଅଳୁସୁଆ କହିଲେ । ମୁଁ ଖୁସିରେ ଟିକେ ହସିଦେଇ କହେ ମୁଁ ତ ଉଠେଇଥିଲି ତୁ ଉଠିଲୁନି ମୁଁ କଣ କରିଥାଆନ୍ତି । ଏଇ ସମୟରେ ହଳଧର ଡାକେ, ଚାଲ ସାନ ବାବୁ ମାନେ, ଶଗଡ ଜୋଚି ସାରିଲିଣି । ଶଗଡରେ ବସୁବସୁ ମୁଁ ମୁଢି ବାଦାମ ଖାଇବା ଆରମ୍ଭ କରିଦିଏ, ବଡଭାଇ କହେ, ଆରେ ପେଟୁ, ସବୁ ଖାଇବୁନି, ମୋ ପାଇଁ ରଖିବୁ । ଶଗଡଗାଡି ଧକଡ କଚଡ ହୋଇ ଆଗକୁ ମାଡିଚାଲେ ।
ଆଜି ଭାବିଲେ ବାପାଙ୍କ ଦୂରଦୃଷ୍ଟି କଥା ମନକୁ ଆସେ । ପିଲାଦିନେ ଲାଗୁଥିଲା ଧାନ କଟା ସମୟରେ ହଳିଆ ମୂଲିଆ କାଳେ ଧାନ ଚୋରି କରିନେବ, ସେଥିପାଇଁ ତାଙ୍କ ଉପରେ ଦୃଷ୍ଟି ରଖିବାକୁ ପଠାଉ ଥିଲେ । କିନ୍ତୁ ଆଜି ଠିକ୍ ଠିକ୍ ବୁଝିହୁଏ ତାଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ । ପିଲାଟି ଦିନରୁ ମାଟି ସହିତ ଜୋଡିହୋଇ ରହିବାର ଟ୍ରେନିଂ ଥିଲା ସେସବୁ । ପିଲାଏ ଜାଣନ୍ତୁ, ଆମର ଜମି କେଉଁଠି କେଉଁଠି । ମଣିଷ ମାଟି ସହିତ ମାଟି ହୋଇ କେତେ ପରିଶ୍ରମ କଲେ ଖାଇବା ଗଣ୍ଡାକ ଘରକୁ ଆସେ । ଥାଳିଏ ଭାତ ପଛରେ କେତେ ଲୋକଙ୍କର ପରିଶ୍ରମ ଲାଗିଛି ! ତେବେ ଯାଇ ସିନା ମଣିଷ ଭାତ ମୁଠାକର ମହତ୍ୱ ବୁଝିପାରିବ । ଆଜି ଟଙ୍କାଦେଇ ସପିଙ୍ଗ ମଲରୁ ଚାଉଳ କି ଡାଲି କି ପନିପରିବା କିଣିବା ବେଳେ କିଏ କଣ ଭାବେ, ଏ ଚାଉଳ, ଡାଲି ଗଣ୍ଡାକ ପଛରେ କାହାର, କାହାର କେତେ ଝାଳ ବୋହିଛି ! ଖାଲି ହିସାବ ହୁଏ ଅମୁକ କମ୍ପାନୀର ଚାଉଳ ଏତେ ସରୁ ଏତେ ଲମ୍ବା ଆଉ ଏତେ ବେଶି ବାସ୍ନା । ଚାଷି ତ କେବେ ମନେ ପଡେନା । ତାଛଡା ଆମ ଦି ଭାଇଙ୍କୁ ଏକାଠି ପଠାଇବା ପଛରେ କଣ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଥାଏ ? ଯେମିତି ଆଗରୁ କହିଛି, ବଡ ଭାଇ ଟିକେ ଧୀର ସ୍ଥିର ମୁଁ କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କର ଓଲଟା, ପୁରା ଦୁଷ୍ଟ, ଚାଲିଗଲା ଶଗଡ ଚକରେ ହାତ ମାରିବା ପିଲା । ଆମେ ଦିଜଣ ସାଥିରେ ରହିଲେ ସେ ମୋ ଚଞ୍ଚଳତାକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବେ, ଆଉ ମୁଁ ତାଙ୍କର ଅଳସୁଆ ପଣକୁ ଚଞ୍ଚଳତାରେ ପରିବର୍ତ୍ତିତ କରିବି, ମାନେ ମୁଁ ଦୁଷ୍ଟ ହେଲେ ଗୋଡେ ଗୋଡେ ମୋତେ ଜଗିବେ ଆଉ ନଜର ରଖି ମୋ ପଛେ ପଛେ ଗୋଡଉ ଥିବେ । ତା ଛଡା ଭାଇ ଭାଇର ସମ୍ପର୍କ ଆହୁରି ନିବିଡ ହେବ ।
ଘର ପାଖରୁ ଆମ ଜମି ପ୍ରାୟ ତିନି ଚାରି କିଲୋମିଟର ଦୂର । ଆମ ଜମି ଜଙ୍ଗଲ ପାଖା ପାଖି । ଆଉ ସେଠାକୁ ଯିବାପାଇଁ ପକ୍କା ସଡକ ନଥାଏ । ଦୁଇ କିଲୋମିଟର ଦୂର କଚ୍ଚା ରାସ୍ତାରେ ଗଲା ପରେ ଜମି ସବୁ ଆରମ୍ଭ, ଆଉ ରାସ୍ତା ନଥାଏ ଆମ ଜମି ପାଖକୁ ଯିବା ପାଇଁ । ସେଇଥି ଲାଗି ଯେଉଁ ଯେଉଁ ଜମିର ଧାନ କଟା ସରି ଯାଇଥାଏ, ସେଇ ସବୁ ଜମି ଭିତରେ ଶଗଡକୁ ବୁଲେଇ ବୁଲେଇ ନେବାକୁ ହୁଏ । ବର୍ଷା ଦିନେ ଜମିର ହୁଡା ଏକ ମାତ୍ର ରାସ୍ତା, ତେଣୁ ଆମ ଜମିର ଦୂରତା ଏଇ ହିସାବରେ କମ୍ ବେଶି ହୋଇଥାଏ । ମୁଢି ଖାଇ ଶୋଷ ଲାଗିଲା, ପାଣି ବୋତଲଟା ଉଠେଇଲା ବେଳେ ଭାଇ କହିଲେ ଏବେ ପାଣି ପିଇନା, ମାଆ କହେନି, &ଖାଆ ମୁଢି ପିଇ ପାଣି, ବାପା ଯାଇଛି ବଇଦ ଆଣି&। ମୁଢି ଖାଇ ପାଣି ପିଇଲେ ଜ୍ୱର ହେବ । ମୁଁ କିନ୍ତୁ ବୋତଲଟା ଛଡେଇବା ଆରମ୍ଭ କରିଦିଏ, ଭାଇ କହନ୍ତି, ଆରେ ରହ ଦେଉଚି, କିନ୍ତୁ ଅଳ୍ପ, ମାନେ ଢୋକେ ପିଇବୁ । ତୁ ଯେମିତି ଛଡଉଚୁ, ଖସି ପଡିଲେ କାଚ ବୋତଲଟା ଭାଙ୍ଗିଯିବନି ? ଆଉ ମିଳିବନି ପାଣି ପିଇବାକୁ ଜାଣିଚୁନା ।
ସେତେବେଳେ ଆଜିର ୱାଟର ବଟଲ ନଥିଲା । ଯାହା ବି ବୋତଲ ଥିଲା ସବୁ କାଚର । ସବୁ ପାଣିଆ ଜିନିଷ କାଚ ବୋତଲରେ ମିଳୁଥିଲା । ସେ ଶୋରିଷ ତେଲ ହେଉ ବା ଟନିକ୍ । ସେତେବେଳେ କାଗଜ ଠୁଙ୍ଗା ଆଉ କାଚ ବୋତଲ । ମୁଢି କିଣିବାକୁ ଗଲେ ବ୍ୟାଗ ନେଇଯାଅ ନହେଲେ କାନି ପତାଇ ଦିଅ । ତେଲ କି ଘିଅ କିଣିବାର ଅଛି ତ ଘରୁ ଜାଗା ନେଇକରି ଯାଅ । କିନ୍ତୁ ଆଜି ତ ଖାଲି ହାତରେ ବଜାର ଯାଅ, ପଲିଥିନରେ ସବୁ ବୋହିଆଣ । ପାଣି ବି ପାଉଚ, ଖିର ବି, ଦହି ବି । ବଜାରରୁ ବରା ଘୁଗୁନି ଆଣିଲେ ପଲିଥିନ୍ ରେ ପ୍ୟାକ କରି ଦେଉଛନ୍ତି, ଜଣା ନାହିଁ ସେ ପରିଷ୍କାର ଅଛି କି ନାହିଁ । ତାଛଡା ପଲିଥିନ ସାଇତିବା ବି ଦରକାର ନାହିଁ । ଏଠି ସେଠି ଯେଉଁଠି ଇଚ୍ଛା ଫୋପାଡି ଦିଅ । ତେଣିକି ଗାଈ ଖାଇକି ମରୁ କି ନାଳି ଜାମ ହୋଇଯାଉ କାହାର ବା କଣ ଯାଉଛି । ଏସବୁ ଚିନ୍ତା କରିବା କଣ ଆମର କାମ ? କାହା ପାଖରେ ଏତେ ସମୟ ଅଛି ଏସବୁ ଭାବିବାକୁ । ସେସବୁ ସରକାରଙ୍କ କାମ । ଖାଲି କହିବା ଶୁଣିବା ଆଉ ପଢିବା ପାଇଁ ଅଛି ‘ପରିମଳ ପରିବେଶ’ର କଥା ।
ଶେଷରେ ଘଣ୍ଟାଏ କାଳ ଶଗଡରେ ଧକଡ କଚଡ ହୋଇ ପହଞ୍ଚି ଗଲୁ ଜମି ପାଖରେ । ଶଗଡରୁ ଓହ୍ଲାଇ ଟିକେ ଅଣ୍ଟା ସଳଖ କରିନେଲୁ । ଜମି ମାଲିକ ପଣିଆରେ ଆଖି ବୁଲେଇ ଆଣିଲି ଚାରିପଟରେ । କହିଲି ହଳଧର ଦାଦା, ସେ ଉପର ପୋଖରୀରେ କେତେ ପାଣି ଅଛି ଏବର୍ଷ ? (ମାଆ ସବୁବେଳେ ଶିଖାଏ ସମସ୍ତଙ୍କ ସହିତ ସମ୍ମାନର ସହିତ ବ୍ୟବହାର କରିବାକୁ, ହଳଧର ଆମ ହଳିଆ ହେଲେ କଣ ହେବ, ସେ ବୟସରେ ଆମଠାରୁ ବହୁତ ବଡ, ତାଛଡା ସେ ଆମ ଘରର ବହୁତ ପୁରୁଣା ଚାକର, ଆମକୁ କୋଳେଇ କାଖେଇ ମଣିଷ କରିଛି, ବହୁତ ଜତ୍ନ କରେ ଆମର, ତେଣୁ ତାଙ୍କୁ ଦାଦା ଡାକୁ) । ଆମ ଜମି ଉପରେ ଗୋଟିଏ ଛୋଟ ପୋଖରୀ, ଜେଜେ ଖୋଳେଇ ଥିଲେ । ଇନ୍ଦ୍ରଦେବତାଙ୍କ ଉପରେ ତାଙ୍କର ଭରଷା ନଥିଲା । ତେଣୁ ବର୍ଷା ପାଣିକୁ ସଞ୍ଚୟ କରି ଦରକାର ବେଳେ ବ୍ୟବହାର କରିବାକୁ ଏଇଟା ତାଙ୍କର ଯୋଜନା ଥିଲା । ଯେଉଁ ବର୍ଷ ଅଧିକ ବର୍ଷା ହୁଏ ଏଥିରେ ପାଣି ବର୍ଷସାରା ରହେ । ଆଗରୁ ଜଙ୍ଗଲରୁ ହରିଣ କୁଟୁରା ବାଘ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏଠିକୁ ପାଣି ପିଇବାକୁ ଆସୁଥିଲେ । ଜେଜେ ଏଇ ପୋଖରୀ ହୁଡାରେ ବସି କେତେ ହରିଣ ଶିକାର କରିଛନ୍ତି ବୋଲି ବାପା କହନ୍ତି । ଥରେ ତ ବାଘ ହାବୁଡରେ ପଡିଯାଇଥିଲେ ଏଇ ପୋଖରୀ ହୁଡାରେ, ସେ ଲମ୍ବା କାହାଣୀ ପରେ କେବେ କହିବି, ଶୁଣିବେ । ଏବେ ଆଉ ସେ ଜଙ୍ଗଲ ନାହିଁ, ଏଇ ଠାରୁ ପାଞ୍ଚ, ସାତ କିଲୋମିଟର ପଛକୁ ଘୁଞ୍ଚି ଗଲାଣି ଜଙ୍ଗଲ । ହେଲେ ଆଜି ଆଉ ସେ ଜଙ୍ଗଲ କାଇଁ, ନାଆଁ ଖାଲି ଜଙ୍ଗଲ । ସେଇ ଶାଳ ପିଆଶାଳ କି ବାଉଁଶ ଜଙ୍ଗଲ ସବୁ କେବେଠାରୁ କଟା ସରିଲାଣି । ସରକାରୀ ରେକର୍ଡରେ ଖାଲି ଜଙ୍ଗଲ । ଦେଶର ସବୁଆଡର ଜଙ୍ଗଲ ସବୁ ନଷ୍ଟ, ସେଇଥି ପାଇଁ ତ ଆଜି ଏତେ ଖରା ଆଉ ଗରମ ହେଉଛି, ବର୍ଷାର ତ ଠିକଣା ନାହିଁ ଏମିତି ଜଙ୍ଗଲ ନଷ୍ଟ ହୋଇ ଚାଲିଲେ ସବୁ କିଛି ଜଳିଯିବ ଶେଷରେ, ଟୋପିଏ ପାଇବା ପାଣି ପାଇଁ ହା’ହା କାର ପଡିଯିବ ସାରା ସଂସାରରେ

ଳଧରଦାଦା କହିଲେ ସାନବାବୁ, ଏବର୍ଷ କାଇଁ ବର୍ଷା ହେଇଚି ଭଲକି ! ଯାହା ପାଣି ଥିଲା ଧାନ ପାଚିବା ସମୟରେ ମଡେଇ ଦେଇଥିଲି, ଏବେ ସୁଖି ଆସିଲାଣି । କୋଉଠି କୋଉଠି ପଙ୍କ କାଦୁଅ ଥିବ ଯଦି ଥିବ । ମୋର ମନେ ପଡିଗଲା ଗତ ବର୍ଷ କଥା । ସେତେବେଳେ ବି ସୁଖି ଯାଇଥିଲା ପୋଖରୀଟା, ହେଲେ ସେ ପଙ୍କରେ କେତେ ଗଡିଶା ମାଛ ସାଲୁବାଲୁ ହେଉଥିଲେ ! କଦୁଅରେ ପଶି ମୁଁ କିଲୋକରୁ ଅଧିକ ମାଛ ଧରିଥିଲି । ମାଆତ ବହୁତ ଖୁସି ହୋଇଯାଇଥିଲେ, ରାତିରେ ସମସ୍ତେ ମଜାରେ ଖାଇଲେ, ହେଲେ ବାପା ଭୀଷଣ ରାଗିଥିଲେ ମୋ ଉପରେ । କହିଲେ କାଦୁଅରେ କାହିଁକି ପଶିଲୁ ? ଯଦି ସାପ କି ଆଉ କଣ ଥାଆନ୍ତା କଣ ହୋଇଥାନ୍ତା ? ଆଗେ ସେମେତି କେବେ କରିବୁନି । ହେଲେ ମୁଁ ବାପାଙ୍କ ରାଗକୁ ମନେ ପକାଇବାକୁ ଚାହୁଁ ନଥିଲି । ମୋତେ ଲାଗୁଥିଲା ଯେପରି ପୋଖରୀ ପଙ୍କରେ ଗଡିଶା ମାନେ ମୋତେ ଡାକୁଛନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ ସେଠାରୁ ଉଦ୍ଧାର କରି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପଠାଇବାର ବନ୍ଦୋବସ୍ତ କରିବାକୁ ।
ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଇଁ ସାରେଲାଣି କେତେବେଳୁ । ହେଲେ ଘରପାଖ ସୁର୍ଯ୍ୟ ଆଉ ଜମି ପାଖ ସୂର୍ଯ୍ୟ କେତେ ଅଲଗା ସତରେ । ଘରପାଖ ସୂର୍ଯ୍ୟ ବୀର ସୈନିକଟିଏ, ହେଲେ ଶତ୍ରୁପକ୍ଷର ବନ୍ଦିଶାଳାରେ ବନ୍ଦି ହୋଇ ଯାଇଛି । ଚାରି ପାଖରେ ଉଞ୍ଚା ଉଞ୍ଚା ପାଚେରୀରେ ଘେରା ବନ୍ଦିଶାଳା, କିନ୍ତୁ ଜମି ପାଖର ସୂର୍ଯ୍ୟ ସତେ ଅବା ଚଗଲା ପିଲାଟିଏ, ଉନ୍ମୁକ୍ତ ବିସ୍ତିର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରାନ୍ତର, ଦିଗନ୍ତ ବିସ୍ତାରୀ ଖୋଲା ଆକାଶ, କେଉଁ ଶାଳଗଛ ଆଢୁଆଳରୁ ଉଙ୍କି ମାରି କହୁଛି ମୋତେ ଖୋଜ, ମୁଁ କେଉଁଠି ଲୁଚିଛି ଦେଖ, ସତେବା ଲୁଚକାଳି ଖେଳର ମଜ୍ଜା ନେଉଛି ସୂର୍ଯ୍ୟ । ମନ ପୁଲ୍ଲକିତ ହୋଇ ଉଠିଲା, ଶିତ ସକାଳର କଅଁଳ ଖରା, ସୁଲୁ ସୁଲୁ ଶୀତଳ ପବନ, ଲାଗୁଥିଲା ଯେମିତି ମୁଁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସାଥେ ସାଥେ ମୁକ୍ତ ଆକାଶରେ ଉଡୁଛି । ଜମି ହୁଡାରେ, ପାଚିଲା ଧାନର ହଳଦିଆ ପଡି ଆସିଥିବା ପତ୍ରରେ ଜମା ହୋଇଥିବା କାକର ବିନ୍ଦୁ ଉପରେ ସକାଳ ସୂର୍ଯ୍ୟର ନାଲିଆ କିରଣ, ସତେବା ମୁକ୍ତା ବିଛାଡି ହୋଇ ଯାଇଛି ପୃଥିବୀ ସାରା । ଏ ଅନୁଭୂତିକୁ ଶବ୍ଦରେ ଗୁନ୍ଥିଦେବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ । ଏ ଦୃଶ୍ୟକୁ ଗପରେ ପଢି ଅଥବା କଳ୍ପନାରେ ଉପଭୋଗ କରି ହୁଏନା । ସେ ସମୟରେ ସେହି ସ୍ଥାନରେ ଥାଇ ଏସବୁ ଅନୁଭବ କରିହୁଏ, ତାର ଆନନ୍ଦ ନେଇ ହୁଏ ।
ବଡଭାଇ ଛଣ ଛପର କୁଡିଆ ସାମ୍ନାର ବସି ମୁଢି ବାଦାମର ମଜା ନେଉଥିଲେ । ଏଇ କୁଡିଆଟି ଜମିପାଖ ପଡିଆଟାରେ ରାତିରେ ଖେତ ଜଗିବା ପାଇଁ ତିଆରି ହୋଇଥାଏ । ଏଇ ପଡିଆଟାକୁ କେନ୍ଦୁ ପଡିଆ କହନ୍ତି । କେନ୍ଦୁ ପଡିଆର ଶେଷ ସନ୍ତକ ଥୁଣ୍ଟା କେନ୍ଦୁ ଗଛଟିଏ ଠିଆ ହୋଇଛି । ଏଇ ପଡିଆ କେନ୍ଦୁଗଛରେ ଭରା ଜଙ୍ଗଲଟିଏ ଥିଲା ବୋଲି କହିବାକୁ ଶେଷ ସାକ୍ଷୀ ଭାବରେ ବଞ୍ଚି ରହିଛି, ଆଉ ତାଆରି ତଳେ ଏଇ କୁଡିଆଟା । ଗୋଟାଏ କଡକୁ ଜମା ହୋଇଛି କୁଢେ ଅଙ୍ଗାର, ପାଉଁଶ ଆଉ ଅଧାଜଳା କାଠ ଗଡଟାଏ । ରାତିରେ କୁଟୁରା, ହରିଣ, ସମ୍ବର ଆସି ଖେତ ଉଜାଡି ଯାଆନ୍ତି, କେବେ କେବେ ହାତୀ ପଲ ବି ଆସନ୍ତି । ବିଚରା ଜଙ୍ଗଲି ପଶୁ ଯିବେ କୁଆଡେ ? ମଣିଷ ତ ସବୁ ସ୍ଥାନରେ ନିଜର ଆସ୍ଥାନ ଜମେଇବାରେ ବ୍ୟସ୍ତ । ଏମିତିକି ଜଙ୍ଗଲି ପଶୁ ମାନଙ୍କର ଘରକୁ ବି ଜବର ଦଖଲ କରି ସାରିଲାଣି । ଖେତ ଉଜାଡି ରହିବାକୁ ଘର ତିଆରି କଲାଣି । ମଣିଷ ଭୂଲି ଯାଇଛି, ଭଗବାନ ମଣିଷକୁ ପେଟଟିଏ ଦେଇଛି ବୋଲି । ଆଉ ପେଟ ଭରିବାକୁ ଆହାରର ଆବଶ୍ୟକ । ମଣିଷ ଭାବୁଛି ପଇସା ଅଛି, ସବୁ କିଛି ବଜାର ରେ ମିଳିଯିବ କିଣିବାକୁ । କିନ୍ତୁ କେମିତି ? ଚାଷ ହେବନି ତ ଧାନ ଗହମ ଡାଲି ପନି ପରିବା ଆସିବ କେଉଁଠୁ?
ମୋ ପେଟର ମୁଢି ବାଦାମ କେତେବେଳୁ ହଜମ ହୋଇ ସାରିଲାଣି କିନ୍ତୁ ବଡଭାଇ ଏଯାଏ ମୁଢି ଖାଇବା ସାରି ନାହାନ୍ତି । ପଖାଳ ଖାଇବାକୁ କହିଲେ, କହିବେ ପେଟୁ, ଧାନକଟା ଦେଖିବାକୁ ଆସିଛୁ ନା ଖାଇବାକୁ ? ଆଉ କିଛି ଚାରା ନାହିଁ । ତାଙ୍କର ମୁଢି ହଜମ ହେବା ଯାଏ ଅପେକ୍ଷା କରିବାକୁ ହେବ । ହେଲେ କାଲିରାତିର ବେସର ମସଲା ଦିଆ ଖାରପାଣିଆ ଆଉ ଚୁଙ୍ଗୁଡି ସୁଖୁଆର ସ୍ୱାଦ ମନେ ପଡି ଯାଉଛି । ଆଉ ଲୋଭ ସମ୍ଭାଳି ହେଉନି । ଚୁପ୍ ଚାପ କୁଡିଆ ଭିତରକୁ ଯାଇ ପଖାଳ ଥିବା ଟିଫିନ ଖୋଲିଲି । ସବା ଉପରଥାକରେ ଅଛି ଖାରପାଣିଆ ଆଉ ଚୁଙ୍ଗୁଡି ସୁଖୁଆ ଭଜା । ଚୁପକରି ଖାରପାଣିଆ ସୁକୁଆର ଲାଞ୍ଜ ଆଡୁ ଭାଙ୍ଗି ପାଟିରେ ପକେଇ ଟିଫିନ ବନ୍ଦ କରି ବାହାରକୁ ଆସିଲି । ସମ୍ନାରେ ବଡଭାଇ ଠିଆ, କଣ କରୁଥିଲୁ ଟିଫିନ ଖୋଲି? ପେଟୁ, ଟିକେ ଅପେକ୍ଷା କରି ପାରୁନୁ? ଟିକେ ରହି ଯାଆ, ଅଧଘଣ୍ଟା ପରେ ଖାଇବା । ମନ ମୋର ପଖାଳ ଟିଫିନ୍ ପାଖରେ ଅଟକି ରହିଥାଏ । ଖାଇ ସାରିଲେ କିପରି ଯାଇ ପୋଖରୀ ପଙ୍କରୁ ଗଡିଶା ଧରିବି ସେଥିପାଇଁ ମନ ଉଚ୍ଛନ୍ନ । ମନେ ମନେ ଭାବୁଥାଏ ଗତ ବର୍ଷ ଅପେକ୍ଷା ଅଧିକ ଗଡିଶା ନେଇକରି ଯିବି ଘରକୁ ଆଜି । ବାପାଙ୍କ ଠାରୁ ଗାଳି ଶୁଣିବାକୁ ପଡିବ । ହେଲେ ନିଜ ପୋଖରୀ ଆଉ ନିଜେ ଧରିଥିବା ତାଜା ଗଡିଶାର ସୁଆଦ ଆଗରେ ଏ ଗାଳିର ସୁଆଦ ଫିକା ପଡିଯାଏ ।
***22/03/2018***