ରଜନୀଗନ୍ଧା

ରଜନୀଗନ୍ଧା ମୁଁ
ସବୁଦିନ ସେଇମିତି ଅରମା ବଣରେ ଫୁଟେ,
ବୃନ୍ତଚ୍ୟୁତ ଧୂଳି ଧୁସରିତ ଭୂମୀସ୍ପର୍ଶି ହୋଇ
ସବୁରି ଦୃଷ୍ଟି ଅଗୋଚରେ ଅଜଣାରେ ମିଟେ ।
ପ୍ରତିଦିନ ସଂଜ ନଇଁବା ଆଗରୁ
ଅନୁଢା କିଶୋରୀଟିଏ
ସମୟର ବଳି ଚଢିଯାଏ ।
ଦୁନିଆର କର୍କଶ ହାତରେ
ହତାଦରେ ବୃନ୍ତଚ୍ୟୁତ ହୋଇ
ଆସୁରୀ କାମନାର ଭେଟି ଚଢିଯାଏ ।
ଯେବେ ମୋର ବାସ ମହକିଲା
ମହକାଇ ଦେଲା ନିର୍ଜନ କାନ୍ତାର,
କୋଇଲି ବି ଆନମନା ହୋଇ
କୁହୁ ଗାଇବାର ସ୍ୱର ଭୂଲିଗଲା ।
ମଳୟ ବି ନେଶି ହୋଇଗଲା
ସୁବାସିତ ତନୁରେ ମୋର
ଆଉ ମତୁଆଲା ଭ୍ରମର ପ୍ରେମିକ ଶାଜି
ଉପବନେ ମୋତେ ହିଁ ଖୋଜିଲା ।

ଭାଗ୍ୟରେ ମୋ ମନ୍ଦିର ନଥିଲା
ଦିଅଁ ପାଦସ୍ପର୍ଶ ପାଇବା ଆଗରୁ
ଦେହର ସୌଦାଗର ମନେ
କାମନାର ଅଗ୍ନି ଜାଳିଦେଲା,
ଏ ଦୁନିଆ, ମଥାରେ ମୋର
କଳଙ୍କର କାଳି ବୋଳିଦେଲା ।
ବେଦରଦୀ ଦୁନିଆ ଆଖି ବନ୍ଦକରି
ମହକ ମୋ ଲୁଟି ନେଇଗଲା
ଖୀନଭୀନ ବିଦାରୀ ଦେଲା
ସୁକୋମଳ ତନୁଲତା ମୋର
ପାଖୁଡା ପାଖୁଡା ଚିରି
କର୍କଶ ହାତେ ଦଳି ଫିଙ୍ଗିଦେଲା ।
ସଂଧ୍ୟାରେ ଫୁଟିଲି ଆଉ
ସାରା ରାତି ଲୁଟାଇଲି ବୁନ୍ଦା ବୁନ୍ଦା ଲୁହ,
ପ୍ରତିଟି ରକ୍ତକଣିକାରେ ଭରିଦେଇଗଲି
ମଧୂଶାଳାର ପିଆଲା ଯେତେକ
ସକାଳର ସୂର୍ଯ୍ୟ ସାଥେ ନିତି ଜଳିଗଲି ।

***15/11/2018***

Advertisements

ବଂଶୀ

ବଂଶୀ ପରି ଶୂନ୍ୟକର ମତେ
ପୁଣି ଭରିଦିଅ ତୁମ କରୁଣାର ସମୀରଣ
ମୁଁ ଯେ ବାଜି ଉଠିବି
ପୁଣିଥରେ ତୁମରି ସ୍ୱରରେ,
ତୁମ ଦିଆ ରାଗ ଆଉ ରାଗିଣୀରେ
ଜମୁନାରେ ତରଙ୍ଗ ଉଠିବ ଆଉ
କଦମ୍ବରେ ଲାଗିଯିବ ରୋମାଞ୍ଚର ମେଳା
ଆକାଶରେ ଲାଗିଯିବ ବାଦଲ ମେଖଳା ।

ଯେବେ ତୁମେ ମୋତେ
ଆଉ ମୁଁ ତୁମକୁ ଦେଖିଲି
କିଏ ଜାଣେ କି ମୋହିନୀ ଥିଲା
ତୁମର ସେ ହସ ହସ ଚାହାଣୀରେ,
ମୁଁ ତୁମ ପ୍ରେମରେ ପଡିଗଲି ।
ତୁମେ ଟିକେ ହସିଦେଲ
ସତେ ଅବା ତୁମେ ଜାଣିଥିଲ,
ଆମେ ପୁଣି ଅଲଗା ଅଲଗା ହୋଇଯିବା ।
କୁମ୍ଭମେଳାରେ ଯେମିତି
ପୁଅ ବାପା ହାତ ଛାଡିଦିଏ ଆଉ
ହଜିଯାଏ ଅଜଣା ଜନ ସମୁଦ୍ରରେ ।
ସମ୍ବନ୍ଧ ଥାଇବି କିଛି ସମ୍ପର୍କ ରହେନା
ତଥାପି ଅନ୍ତରେ ଅନ୍ତର ଯୋଡିଥାଏ
ଅଚିହ୍ନା ଅଚିହ୍ନା ଲାଗେ, କେବେ ପୁଣି ଚିହ୍ନା ଚିହ୍ନା
କେତେ ଯୁଗପାଇଁ ସବୁକିଛି ସ୍ମୃତି ବିସ୍ମୃତିରେ ହଜିଯାଏ ।

ବିଦାୟ ବେଳାରେ ତୁମେ ଥରେ ହସିଦେଲ
ସତେ ନିରବରେ କହିଦେଲ
ହଁ ସବୁକଥା ମୁଁ ଜାଣିଛି ।
ତଥାପି ଆଶ୍ୱାସନାର ତୁମ ଚାହାଣୀରେ
ନିରୁତା ପ୍ରେମ ଲୁଚିଥିଲା,
କହୁଥିଲା ଯେବେ ମନେ ପକେଇବ
ତୁମେ ମୋତେ ତୁମ ସାଥିରେ ପାଇବ ।

***07/01/2019

ଖୁସିର ବାହାନା

ଟିକିଏ ଖୁସିହେବା ପାଇଁ
ସାରା ଜୀବନ ଖୁସିର ବାହାନା ଖୋଜିଲି,
ଖୁସି ଖୋଜୁ ଖୋଜୁ ଅଜାଣତେ
କାମନାର ଅନ୍ଧଗଳିରେ, ନିଜେ ହଜିଗଲି ।
କେମିତି ମୁଁ ଭୂଲିଗଲି
ଯାହାକିଛି ମୋ ପାଖେ ଥିଲା
ସେତିକି ବି ନଥିଲା ଅନେକଙ୍କ ପାଶେ
ଖୁସି-ସିନ୍ଦୁକର ଚାବି ହାତେଧରି
ମିଛ ମରିଚିକା ପଛେ ନିତି ଧାଉଥିଲି
ଟିକିଏ ଖୁସି ପାଇବା ଆଶାରେ
ସାରା ଜୀବନ ଏମିତି ଦୁଃଖି ରହିଗଲି ।

ଟିକିଏ ହସିବା ପାଇଁ
ହସିବାର କାରଣ ଖୋଜୁଥିଲି,
ଭୂଲିଗଲି, ହସିବାର କେତେଯେ ମଉକା
ଜୀବନରେ ପ୍ରତି ମୁହୁର୍ତ୍ତରେ
ମୋ ଆଖି ସାମ୍ନାରେ ଥିଲା,
ହେଲେ ହସର ସବୁ ଖୋରାକକୁ
ଅଣଦେଖା କରିଦେଇ ମୁହଁ ମୋଡିଦେଲି
ଦୃଷ୍ଟି ମୋର ଅନ୍ଧ ହୋଇଗଲା,
କିଏ କହିଦେବ
ଓଠ ମୋର କାହିଁକି ହସ ଭୂଲିଗଲା ?

ଟିକିଏ ସପନ ପାଇଁ
ନିସ୍ତବ୍ଧ ରାତିର ଗଭୀର ନିଦ ଚାହୁଁଥିଲି,
ସପନର ମିଠା ମିଠା ବିଷୟ ଖୋଜୁଥିଲି
କେମିତି ମୁଁ ଭୂଲିଗଲି,
ସପନ ଲୋଡେନାହିଁ କେବେ
ନିଶବ୍ଦ ରାତିର ନିଦ
ଖୋଲା ଆଖିରେବି କେତେ ସପନ ବୁଣିହୁଏ
କଳ୍ପନାର ହାତୀ ସୁନାକଳଶ ମୁଣ୍ଡେ ଢାଳିଦିଏ
ସାତ ଦରୀଆ ଆରପାରି ରାଜକନ୍ୟା ସ୍ୱୟଂମ୍ବର
ସପନରେ ସତେ ଜିତିହୁଏ ।

ପ୍ରେମ କରିବା ପାଇଁ
ଜୀବନରେ ଭଲଝିଅ ଆସିବ ବୋଲି
ବାଟ ତାର ଚାହିଁ ରହିଗଲି
ଭଲଝିଅ ସତେ କାହାକୁ କହନ୍ତି
ସେକଥାତ ମୋତେ ଜଣାନଥିଲା ।
ନିଜେ ଭଲପୁଅଟିଏ ହେଲେ
ଦୁନିଆର ସବୁଝିଅ ଭଲଝିଅ,
ହେଲେ ସବୁଭୂଲି ପ୍ରତିକ୍ଷାରେ ଏଇମିତି
ବୟସ ବଢି ବଢି ଗଲା
ଅବଶେଷେ ଆରେଂଜ ମ୍ୟାରେଜରେ
ପ୍ରେମ କରିବାର ଶେଷଇଚ୍ଛା ବଳି ପଡିଗଲା ।

***25/12/2018***

ନୁଆବର୍ଷ-2019

ଖାଲି ତାରିଖ ବଦଳିଗଲା
ବରଷ ସାଥେ ବୟସ ବଦଳିଗଲା,
ହେଲେ କିଛି ବି ବଦଳିଲା ନାହିଁ
ତୁମର ଆମର ସମ୍ବନ୍ଧ,
ଆମ ପ୍ରେମ ଯେଉଁଠିଥିଲା
ଆଜିବି ସେଇଠି ସେମିତ ଅଟକି ରହିଛି ।
ଯେମିତି ଗାଡିର ପେଟ୍ରୋଲ ସରିଗଲା
ଅବା ବାଇକ୍ ପଞ୍ଚର ହୋଇଗଲା ।

ଏଇଠି ଖାଲି ବରଷ ବଦଳିଯାଏ
ପୁରୁଣା ଯାଏ ନୁଆ ବର୍ଷ ଆସେ
କିନ୍ତୁ ଆଉ କିଛିବି ବଦଳେନି ।
ଯେମିତି ସରକାର ବଦଳିଲେ
ଅଚ୍ଛେ ଦିନ୍ ଆସିଯାଏନା,
ପେଟ୍ରୋଲର ଦରଦାମ ତଳକୁ ଖସେନା,
ମଧ୍ୟବିତ ବାବୁଟିର ପକେଟ୍
ସବୁଦିନ ସେମିତି ଢିଲା ରହିଯାଏ,
ଇନକମ୍ ଟାକ୍ସରେ କିଛି ରିବେଟ୍ ମିଳେନା ।

ନୁଆବର୍ଷ ଆସିଲା ବାଣ ଫୁଟିଲା
କେତେ ବଣଭୋଜି, ଷ୍ଟାର ହୋଟଲରେ
କେତେ କେତେ ପାର୍ଟି ହୋଇଗଲା ।
ଏକତ୍ରୀଶ ରାତି ବାରଟାରେ
ନୁଆବର୍ଷ ଆଗମନେ
କେତେଯେ ବୋତଲ ଖାଲି ହୋଇଗଲା ।
ନୁଆବର୍ଷର ପ୍ରଥମ ଦିନ ଦି’ପହରରେ
ଯେବେ ଆଖି ଖୋଲିଗଲା,
ଲେନଦାରଙ୍କ ଲମ୍ବା ଲାଇନ ଲାଗିଥିଲା ।
ପେପରବାଳା, ଦୁଧବାଲା,
ରାସନ ଦୋକାନୀ ଲାଲା
ଚିଠା ଧରି ଘର ଆଗେ କରନ୍ତି ଝାମେଲା ।
ବର୍ଷ ସିନା ବଦଳିଲା ହେଲେ ଜୀବନର ଗାଡି
ଯେଉଁଠି ଯେମିତି ଥିଲା
ଆଜିବି ସେଇଠି ସେମିତି ଅଛି
ଧକ୍କା ମାରିବାକୁ ସତେ ହାତଠାରି ଡାକୁଛି ।

***29/12/2018***

କ୍ଷୁଦ୍ରଗଳ୍ପ-କରଜ

ଗାଆଁ ହାଇସ୍କୁଲରେ ଆଜି ପରେଶବାବୁଙ୍କର ଶେଷଦିନ ଥିଲା । ଦୀର୍ଘ ବତିଶ ବର୍ଷର ଶିକ୍ଷକତା ଜୀବନର ଅନ୍ତିମ ଦିନ । ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟକାଳ ଶେଷ ଦିନଟିରେ ଗାଆଁର କିଛି ପୁରୁଖାଲୋକ ସ୍କୁଲର ଶିକ୍ଷକ ଏବଂ ଛାତ୍ରମାନେ ସମସ୍ତେ ମିଶି ତାଙ୍କ ବିଦାୟ ସମ୍ବର୍ଦ୍ଧନାପାଇଁ ସଭାଟିଏ କରିଥିଲେ । ସଭା ସରିଗଲା ପରେ ସମସ୍ତେ ଯିଏ ଜୁଆଡେ ଚାଲିଗଲେ । ସମସ୍ତଙ୍କଠାରୁ ବିଦାୟନେଇ ପରେଶବାବୁ ଘରମୁହାଁ ହେଲେ ତାଙ୍କର ସେହି ଚିରାଚରିତ ରାସ୍ତାରେ ।

ଆଜିବି ମନେପଡେ ସେଇ ପୁରୁଣା ଦିନର ସବୁ କଥା । ସେଦିନ ଯେତେବେଳେ ତାଙ୍କର ବି.ଏ ପାଶ୍ ଖବରଟା ତାଙ୍କର ଛୋଟିଆ ଗାଆଁଟିରେ ବଡଖବର ହୋଇ ପ୍ରଚାରିତ ହୋଇଗଲା, ସେତେବେଳେ ପରେଶବାବୁଙ୍କ ବାପା ଛାତିଫୁଲାଇ ଗର୍ବରେ ମୁଣ୍ଡ ଉଚ୍ଚାକରି ପରେଶ ବାବୁଙ୍କର ପିଠି ଥାପୁଡେଇ ଦେଇଥିଲେ । କହିଲେ, ପୁରୁ (ପରେଶକୁ ଘରଲୋକେ ପୁରୁ ବୋଲି ଡାକନ୍ତି) ତୁ ଏଇ ବଂଶର ନାଆଁ ଉଚ୍ଚାକରିଦେଲୁ । କୁଳର ମୂଖ ଉଜ୍ଜଳ କରିଦେଲୁ । ସାତ ପୁରୁଷରୁ ଏଇ ଘରୁ, ଆରେ ଏଇ ଘରୁ କଣ, ଏଇ ଗାଆଁରୁବି କେହି କଲେଜ ଯାଇ ନଥିଲା, ହେଲେ ତୁ କଲେଜ ଗଲୁ ଆଉ ବିଏ ବି ପାଶକଲୁ । ଗର୍ବରେ ମୋ ଛାତି କୁଣ୍ଢମୋଟ ହୋଇଯାଉଛି । ସ୍ୱର୍ଗରେ ଥାଇ ଆମ ପୂର୍ବ ପୁରୁଷମାନେ କେତେ ଖୁସି ହେଉଥିବେ ଆଜି ।

ସେତେବେଳେ ଗାଆଁର ହାଇସ୍କୁଲ ନଥାଏ, ପିଲାଏ ପାଞ୍ଚ, ସାତ ମାଇଲ ଦୂରରେଥିବା ରାସୋଳ ହାଇସ୍କୁଲକୁ ପାଠ ପଢିବାକୁ ଯାଉଥିଲେ, ଯିବାଆସିବା ପାଇଁ ସେପରି ସୁବିଧା ବି ନଥିଲା ସେ ସମୟରେ । ପିଲାମାନେ ଘରୁ ଡାଲି ଚାଉଳ ନେଇ ହାଇସ୍କୁଲ ହଷ୍ଟେଲରେ ରହି ପାଠ ପଢୁଥିଲେ । ଯେତେ ପିଲା ଗାଆଁ ମାଇନର ସ୍କୁଲରୁ ପାଶ କରୁଥିଲେ, ତାର ଦଶଭାଗରୁ ଭାଗେ ପିଲା ହାଇସ୍କୁଲ ଯାଇ ପାରୁଥିଲେ । ସମସ୍ତଙ୍କର ଆର୍ଥିକ ସୁବିଧା ଏତେ ଭଲ ନଥିଲା, ସେଇଠି ପିଲାଙ୍କୁ ହଷ୍ଟେଲରେ ରଖେଇ ପାଠ ପଢେଇବାକୁ । ଆଉ କଲେଜ ପାଠତ ବହୁତ ଦୂରର କଥା ଥିଲା । ସେ ସମୟରେ ପରେଶବାବୁ ତାଙ୍କ ଗାଆଁର ପ୍ରଥମ ଏବଂ ଏକମାତ୍ର ଗ୍ରାଜୁଏଟ ଥିଲେ ।

ଏହି ସମୟରେ ପରେଶ ବାବୁଙ୍କ ଗାଆଁର କିଛି ଜଣାଶୁଣା ବୁଢାବୁଢା ଲୋକ ମିଶି ଗାଆଁରେ ଶିକ୍ଷାସୁବିଧା ପାଇଁ ହାଇସ୍କୁଲଟିଏ କରିବାକୁ ଯୋଜନା କରୁଥିଲେ । ଗାଆଁଲୋକେ ମଧ୍ୟ ନିଜର ସାଧ୍ୟ ଅନୁସାରେ ଯିଏ ଯାହା ପାରିଲେ ଆର୍ଥିକ ଏବଂ ଶ୍ରମ ସହାୟତା କରିବାକୁ ଆଗେଇ ଆସିଲେ ଏବଂ ଏଇ ବର୍ଷ ସ୍କୁଲ ଆରମ୍ଭ କରିବାପାଇଁ ସ୍ଥିର ହୋଇଥିଲା । ସ୍କୁଲପାଇଁ ଗାଆମୁଣ୍ଡରେ ଥିବା ମୁଣ୍ଡିଆ (ଛୋଟ ପାହାଡ) ତଳେ 10 ଏକର ସରକାରୀ ଜମିକୁ କଲେକ୍ଟରଙ୍କୁ କହି ସ୍କୁଲପାଇଁ ନିଆଯାଇଥିଲା । ହେଲେ ଏତେଶିଘ୍ର ଏତେଟଙ୍କା କେଉଁଠାରୁ ଆସିବ ଯେ ସ୍କୁଲପାଇଁ କୋଠାଘର ତିଆରି ହୋଇପାରିବ । ତେଣୁ ଗାଆଁବାଲା ସମସ୍ତେ ମିଶି କାଠଖୁଣ୍ଟ ପୋତି, ଚାରି ବଖରା ଚାଳଘର ଯେମିତି ସେମିତି କରି ତିଆରି କରିଦେଲେ, ମଝିରେ ଝାଟି ଲଗେଇ ପାର୍ଟିସନ କାନ୍ଥ ମଧ୍ୟ ହୋଇଗଲା । ପରେ ସୁବିଧା ଦେଖି ଧୀରେଧୀରେ ଝାଟିଉପରେ ମାଟିବୋଳି କାନ୍ଥ କରିଦିଆଯିବାର ପ୍ରସ୍ଥାବ ହେଲା । ଯେପରି ହେଉ ଏଇବର୍ଷଠାରୁ କ୍ଲାସ ଆରମ୍ଭ କରିବାର ଯୋଜନା ପକ୍କା କରିଦିଆ ଯାଇଥିଲା । ପରେଶ ବାବୁଙ୍କର ଗ୍ରାଜୁଏଟ ହେବା ଖବରଟା ପାଇ ଗାଆଁର ସମସ୍ତେ ବହୁତ ଖୁସି ହୋଇଯାଇଥିଲେ । ସେଦିନ ସଂଧ୍ୟାରେ ନୁଆସ୍କୁଲର ମ୍ୟାନେଜିଂ କମିଟିର ପ୍ରାୟ ଦଶ ପନ୍ଦରଜଣ ସଭ୍ୟ ପରେଶବାବୁଙ୍କ ଘରକୁ ଆସି ହାଜର । ସମସ୍ତେମିଶି ପରେଶବାବୁଙ୍କ ପାଖରେ ବସି ପରେଶକୁ ସ୍କୁଲର ପ୍ରଥମ ପ୍ରଧାନଶିକ୍ଷକ ହେବାପାଇଁ ଅନୁରୋଧ କରିଥିଲେ କିନ୍ତୁ ପରେଶବାବୁ ବଡ ବିନମ୍ରତାର ସହିତ ପ୍ରଧାନଶିକ୍ଷକ ହେବାକୁ ମନା କରିଦେଇ କହିଲେ, ଆଜ୍ଞା, ମୁଁ ଏବେ ଏବେ କଲେଜରୁ ବାହାରିଲି, ସ୍କୁଲ ଚଳେଇବା ପାଇଁ ଯତିକି ଜ୍ଞାନ ଆଉ ଅଭିଜ୍ଞତା ଲୋଡା ସେପରି କିଛି କାଣିଚାଏ ବି ମୋର ନାହିଁ । ମୁଁ ପ୍ରଧାନଶିକ୍ଷକ ହେବାପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ, କିନ୍ତୁ ସ୍କୁଲରେ ଶିକ୍ଷକଟିଏ ହୋଇ ପାରିଲେ ମୁଁ ନିଜକୁ ବଡ ଭାଗ୍ୟବାନ ମଣିବି । ଶେଷରେ ସ୍ଥିରକରାଗଲା ଯେ ଜଣେ ରିଟାୟର୍ଡ ଶିକ୍ଷକଙ୍କୁ ପ୍ରଧାନଶିକ୍ଷକ ପଦରେ ବର୍ଷକ ପାଇଁ ନିଯୁକ୍ତି ଦିଆଯିବ ଏବଂ ପରେଶବାବୁ ଆସିଷ୍ଟାଣ୍ଟ ହେଡମାଷ୍ଟ୍ରହୋଇ ବର୍ଷକ ଭିତରେ ସବୁ କାମ ଶିଖିଯିବେ ଏବଂ ଆରବର୍ଷଠାରୁ ନିଜେ ହେଡମାଷ୍ଟ୍ର କାମ ସମ୍ଭାଳି ନେବେ ।

ଆଜିବି ମନେପଡେ ପରେଶବାବୁଙ୍କର, ସେଇଦିନ ଆଉ ଆଜି ଭିତରେ କେତେ ଫରକ ଆସି ଯାଇଛି ସତେ । ଦୀର୍ଘ ବତିଶବର୍ଷ ଭିତରେ କେତେଯେ ପାଣି ବୋହିଯାଇଛି ନଈରେ, କେତେ ମେଘ ଭାଷିଯାଇଛନ୍ତି ଆକାଶରେ କେତେ ପୁରୁଣା ଲୋକ ଗୋଟିଗୋଟି ଗୋଟି ହୋଇ ଚାଲିଗଲେ କେତେ ଶିଶୁ ଏଇଗାଆଁରେ ଜନ୍ମନେଲେ । ଏଇସ୍କୁଲରେ ପାଠପଢି ଜୀବନରେ ଆଗକୁ ମାଡି ଚାଲିଗଲେ । କିଛି ତ ଫେରନ୍ତି ଗାଆଁକୁ, ମଝିରେ ମଝିରେ ଦେଖାହୋଇଯାଏ, ଆଉ କେତେ ପିଲା ପାଠଶାଠ ପଢି ବଡ ମଣିଷ ହୋଇଗଲେ, ଆଉ ଗାଆଁର ମାଟିକାଦୁଅ ଭରା ରାସ୍ତାକୁ ଫେରିବାକୁ ମନ ବଳାନ୍ତି ନାହିଁ । ପରେଶବାବୁ ଭାବନ୍ତି ସତରେ ତାଙ୍କ ପାଠ ପଢାରେ, ମାଆ ବାପାଙ୍କର ପାଳନ ପୋଷଣରେ ଅବା ନିଜ ଘର, ନିଜ ଗାଆଁ ପ୍ରତି ମମତା ଆଉ ସ୍ନେହ ବିଷୟରେ ଶିଖାଇବାରେ କେଉଁଠି କିଛି ଦୋଷ ରହିଗଲା ? ନା ଗାଆଁ ମାଟି, ପାଣି ପବନରେ କିଛି କିଛି ତୃଟି ରହିଗଲା ଯେ ପିଲାଏ ଏଇ ଗାଆଁ, ନିଜ ବାପାମାଆ, ନିଜ ଭିଟାମାଟିକୁ ଏତେ ସହଜରେ ଭୂଲିଗଲେ ?

ସ୍କୁଲଠାରୁ ଘର ଫେରିବା ରାସ୍ତାରେ ଆମ୍ବ ତୋଟାଟିଏ ପଡେ, ବହୁତ ବଡ ଆମ୍ବ ତୋଟାଟି, ବାଆଁ ପାଖରେ ଥିବା ମୁଣ୍ଡିଆ (ଛୋଟ ପାହାଡ) ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଲାଗିଛି । ଆଜିବି ମନେଅଛି, ବର୍ଷ ପୂର୍ବରୁ ଏ ମୁଣ୍ଡିଆଟି ବର୍ଷସାରା ସବୁଜିମାରେ ଭରିରହୁଥିଲା । ଅନେକ ଗୁଡିଏ ବଡ ବଡ କରଞ୍ଜ, ଜାମୁ ଆମ୍ବ ଗଛ ଆଉ କେତେଜାତି ଜଙ୍ଗଲୀ ଗୁଳ୍ମଲତାରେ ଭରିରହି ଅତି ସୁନ୍ଦର ଦିଶୁଥିଲା । ହେଲେ ଆଜି ହତଶୀରି, ଟାଙ୍ଗରା ଶୁଷ୍କ ହୋଇ, ହଡାବଳଦପରି ତାର ଅସ୍ତି କଙ୍କାଳସାର କଙ୍କରିତ ପିଠି ଦେଖେଇ ପଡିରହିଛି । ନାଲି ଗୋଡିପଥର ମିଶା ଏଇ ମୁଣ୍ଡିଆଟି ତାର ସବୁଜ ଚାଦର ହଜେଇ ଆଜି ରୁକ୍ଷ ମୁମୁର୍ଷୁ ମୁହଁକୁ ଦେଖେଇ ପଡିରହିଛି । ଅନେକ ଜାଗାରୁ ଲୋକେ, ମାଟି, ପଥର ଆଦି ଖୋଳିନେଇ ଖାଲଖମା ବି କରିସାରିଲେଣି । ସତରେ ଆମେ ମଣିଷ କେତେ ନିର୍ଦ୍ଦୟ ! ଯେଉଁ ପ୍ରକୃତିମାଆ ଆମକୁ ଜୀବନ ଦେବାପାଇଁ ନିଜକୁ ସପୁର୍ଣ୍ଣରୂପେ ସମର୍ପିତ କରିଦେଇଛି, ଆମେ ତାର ବଦାନ୍ୟତାକୁ କେବେ ସମ୍ମାନ ଦେଇନୁ, ବରଂ ନିର୍ଦ୍ଦୟ ଭାବରେ ତାର ପ୍ରାଣ ଲୁଟିନେବାକୁ କେବେ କୁଣ୍ଠା ପ୍ରକାଶ କରୁନୁ । ପ୍ରକୃତିଠାରୁ ସବୁକିଛି ଛଡାଇ ନେବାକୁ ଆମେ କେତେ ବ୍ୟଗ୍ର, ସତେ ଯେପରି ପ୍ରକୃତି ଏତେ ସମ୍ପତ୍ତି ତା ନିଜପାଇଁ ସାଇତି ରଖିଛି । ଆମେ କେମିତି ଭୂଲିଯାଉଛୁ, ପ୍ରକୃତି ଯାହାବି ରଖିଛି ସବୁ କିଛି ଆମରି ପାଇଁ ସାଇତି ରଖିଛି । ତାର ପ୍ରତିଟି ବୁନ୍ଦା ପାଣି ସମଗ୍ର ଜୀବ ଜଗତର ତୃଷା ମେଣ୍ଟେଇବା ପାଇଁ, ପ୍ରତିଟି ଗଛର ପ୍ରତିଟି ପତ୍ର ସମଗ୍ର ଜୀବଜଗତର ପ୍ରାଣବାୟୁକୁ ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳରୁ ଅକ୍ସିଜେନରେ ବଦଳେଇବା ପାଇଁ ରଖିଛି । ଆମେ ପ୍ରକୃତିକୁ ଧ୍ୱଂସକରି ପରୋକ୍ଷଭାବରେ ଆମ ଜୀବ ଜଗତକୁ ବିନାଶର ଖାଇ ଭିତରକୁ ଧକା ଦେଉନୁତ? ପରେଶବାବୁଙ୍କର ଆଖି ଛଳଛଳ ହୋଇ ଆସୁଥିଲା ।

ସାଇକେଲରୁ ଓହ୍ଲେପଡି ବସିଗଲେ ଗୋଟାଏ ଗଛମୂଳରେ । ସଂଧ୍ୟା ପୂର୍ବର ସୂର୍ଯ୍ୟର କଅଁଳିଆ ନାଲି କିରଣ ବିଛାଡି ପଡିଥିଲା ଚାରିଦିଗରେ । ସୁଲୁସୁଲୁ ଥଣ୍ଡା ପବନରେ ତାଙ୍କର ଅଧା ଧଳା ଅଧା କଳା ବାଳସବୁ ଫୁରୁଫୁରୁ ଉଡୁଥାଏ, ସତେଅବା ପ୍ରକୃତି ମାଆ ବଡ ଶରଧାରେ ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡକୁ ସାଉଁଳି ଦେଉଛି । ଆଜି ମଣିଷ, ମଣିଷ ଭିତରେ ଦେବତ୍ୱ ଖୋଜୁଛି କିନ୍ତୁ ନିଜଭିତରର ମଣିଷଟିକୁତ ମାରି ସାରିଛି । ମଲାମଣିଷ ଭିତରେ ଦେବତ୍ୱ ଆସିବ କେଉଁଠୁ ? ସମସ୍ତେ କେବଳ ନିଜ କଥା ହିଁ ଭାବୁଛନ୍ତି । ନିଜେ ବଞ୍ଚିବା ବଢିବା ପାଇଁ ସଂଘର୍ଷ କରୁଛନ୍ତି । ଅନ୍ୟକଥା ଭାବିବାକୁ ସମୟ କାଇଁ । ମଣିଷ କେତେ ଆତ୍ମକୈନ୍ଦ୍ରୀକ ହୋଇଯାଇଛି ସତେ ! ମଣିଷ ଭୂଲିଯାଉଛି ତାର ଏ ଜୀବନ ତା ପାଇଁ ଏକ କରଜ । ତାର ପ୍ରତିଟି ଦିନ, ପ୍ରତିଟି ନିଶ୍ୱାସ ତା ପାଇଁ ଗୋଟିଏ ଗୋଟିଏ କରଜ । ଜୀବନଟା ତ ମାଗଣାରେ ମିଳିନି । ମାଆ ବାପ ଏଇ ଶରୀର ଏଇ ଜୀବନ ଦେଇଦେଲେ । ଏଇଟା କଣ ସନ୍ତାନପାଇଁ ସେମାନଙ୍କର ଦାନ ଥିଲା ? ଜନ୍ମରୁ ବଡ ହେବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଖାଇବାକୁ ପିଇବାକୁ ଦେଇ ପାଠ ପଢାଇ ମଣିଷ କଲେ ସେଇଟା କଣ ସେମାନଙ୍କର ଦାନଥିଲା ନା ସେମାନେ ସନ୍ତାନକୁ ପୁରୁଣା କରଜ ଶୁଝୁଥିଲେ ? ମଣିଷ କାହିଁକି ଭାବି ପାରେନା ସେଇଟା ମାଆ ବାପାଙ୍କ ଠାରୁ ନିଆଯାଇଥିବା ଏକ କରଜ ବୋଲି। ଯାହା ସନ୍ତାନମାନଙ୍କୁ ସୁଧମୂଳ ସହିତ ମାଆବାପାଙ୍କୁ ଫେରାଇଦେବାକୁ ଚେଷ୍ଟାକରିବା ଉଚିତ୍ । ହଁ, ଯେ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କରଜ ପଇଠ ପାଇଁ ନୋଟିସ ନ ଆସିଛି ସେ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କରଜଟା କରଜ ପରି ଲାଗେନା । ହେଲେ, ନା ବାପାମାଆ, ନା ପ୍ରକୃତି ଦେଉଥିବା ଏଇ କରଜକୁ କରଜପରି ଭାବନ୍ତି, ନା କେବେ କରଜ ପଇଠ କରିବା ପାଇଁ ତାଗିଦା ନୋଟିସ ପଠାନ୍ତି ? କିନ୍ତୁ ରୁଣ ଗ୍ରହିତାମାନେ କିପରି ବଡ ନିର୍ଲଜଭାବରେ ନିଜଉପରେ ଥିବା କରଜକୁ ଭୂଲି ଯାଆନ୍ତି ?

କେହି କେବେ ହିସାବ କରିଛି ? ଆମେ ଆମର ପ୍ରତିଟି ନିଶ୍ୱାସରେ ନେଉଥିବା ପବନର ମୂଲ୍ୟ କେତେ? ନିଶ୍ୱାସର ଏଇ ଦୂର୍ମୂଲ୍ୟ ପବନ ଟିକକ କଣ ମାଗଣା ? ଦାନ ?? ନା’ କରଜ ??? ଯେଉଁ ପାଣି ଟୋପାକ ଆମେ ପିଉଛେ ତାର ମୂଲ୍ୟ କେତେ ? କଣ, ମ୍ୟୁନିସପାଲିଟିର ଯେଉଁ ପାଣିବିଲ ଆସେ କେବଳ ସେତିକି ? ଆରେ, ସେଇଟାତ ପାଣି ସଂଗ୍ରହ କରି ଘରେ ପହଞ୍ଚାଇବାର ଖର୍ଚ୍ଚ, କିନ୍ତୁ ଧରିତ୍ରୀ ମାଆର ଏଇ ସମ୍ପଦର ମୂଲ୍ୟ କିଏ କେମିତ ପୈଠ କରିବ ? କେବେ କେହି ଭାବିଛି ?? ମଣିଷ ଯେଉଁ ଭାତମୁଠାକ କି ରୁଟି ପଟକ ଖାଏ, ତାର ମୂଲ୍ୟ କେତେ । ଯେତିକି ଚାଷୀ, ବେପାରୀ, ଦୋକାନୀ ଖର୍ଚ୍ଚ କରେ, ଅଥବା କେବଳ ଆମର କିଣାମୂଲ୍ୟ ? କିନ୍ତୁ ଗୋଟିଏ ଧାନ କି ଗହମ କି ଗୋଟିଏ କଖାରୁ ମଞ୍ଜିରୁ ମୁଠାଏ ଧାନ ଗହମ କିମ୍ବା ଆଠଦଶଟା କଖାରୁ ଫଳେଇବା ପାଇଁ ଧରିତ୍ରୀ ମାଆର ଯେଉଁ ଶ୍ରମ ତାର ମୂଲ୍ୟ କିଏ ଦେବ? ତାର ମୂଲ୍ୟ କେତେ? ବିନା ମାଟିରେ କଣ ଚାଷ କରିହୁଏ ?

ମଣିଷ ଜନ୍ମର ପ୍ରଥମ ମୁହୁର୍ତ୍ତରୁ କେତେଯେ କରଜର ବୋଝତଳେ ଦବିଯାଏ, କେହି କେବେ ଭାବିଛି ସେକଥା? ମାଆର ଅମୃତ ତୁଲ୍ୟ ଦୁଧ ଟୋପାକ, ବାପାର ଶ୍ରମ, ପ୍ରକୃତି, ପଞ୍ଚଭୂତର ଅବଦାନ, ଟୋପାଏ ପାଣି, ପ୍ରତିଟି ନିଶ୍ୱାସର ପବନ ଏସବୁର କରଜ କଥା କେହି କେବେ ଭାବେ? ନା’ ଆମେ କେବେବି ଭାବୁନା । କିନ୍ତୁ ନିର୍ଲଜପରି ଟିକିଏ ହସିଦେଇ ଆମର କରଜଦାତାଙ୍କୁ ମହାନ ଦାନୀ ଆସନରେ ବସାଇ ଆମେ ଭୁଲିଯାଉ ସେମାନଙ୍କର ମହାନତା । ମାଆ ବାପାଙ୍କୁ ହତାଦର କରି ତିଳତିଳ ଜଳି ମରିଯିବାକୁ ଛାଡିଦେଉ । ଆମକୁ ଆମ ନିଶ୍ୱାସର ପବନ, ଆମର ଖାଦ୍ୟ, ଆମର ବାସଗୃହ ଦେଉଥିବା ବୃକ୍ଷ କାଟି ପକାଉ । କାରଣ ମାଆ ବାପା ପ୍ରକୃତି ସେମାନେ କେବେ କରଜ ଶୁଝିବାକୁ ତାଗିଦା କରି ନୋଟିସ ପଠାନ୍ତିନି । ପ୍ରକୃତି, ପଞ୍ଚଭୂତ ନିରବରେ ସବୁକିଛି ସହିଯାଏ କେବେ କିଛି କହେନି । ତେଣୁ ସେମାନଙ୍କର କରଜକଥା ଆମେ ଭୂଲିଯାଉ । ସତରେ କେତେ ମହାନ ଆମର ଏଇ କରଜଦାତାମାନେ ! ଆମର ଏତେ ଅତ୍ୟାଚାର ପରେ ବି ସେମାନେ ସେମାନଙ୍କର ସେବା ଦେବା ବନ୍ଦ କରି ନାହାନ୍ତି ।

ମାଆ ବାପା ଜୀବନର ଶେଷ ନିଶ୍ୱାସ ଛାଡିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପିଲାମାନଙ୍କର ମଙ୍ଗଳ କାମନା କରୁଥାଆନ୍ତି । ପ୍ରକୃତି ପାଣି ପବନ ଖରା ବର୍ଷା ଆଦି ତାର ସବୁ କିଛି ଦାନକରିବା ନିରବଚ୍ଛିନ୍ନ ଭାବେ ଜାରି ରଖିଥାଏ । କିନ୍ତୁ କେତେଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏ ସପ୍ଲାଇ ଏମିତି ନିଧଡକ ଚାଲି ପାରିବ ? ଆଜି ନହେଲେ କାଲି, ଏବେ ନହେଲେ ଶହେ କି ହଜାର ବର୍ଷ ପରେ ସବୁକିଛି ଆପେ ଆପେ ବନ୍ଦ ହୋଇଯିବ । ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡରେ କିଛିବିତ ଅସିମିତ ନୁହେଁ । କୋଇଲା, ପେଟ୍ରୋଲ ପରି ପାଣି, ପବନର ଅକ୍ସିଜେନ ସବୁକିଛି ସମାପ୍ତ ହୋଇଯିବ । ଯଦି ଆମେ ସେମାନଙ୍କର ଜତ୍ନ ନନେଉ, ପ୍ରକୃତିର ସନ୍ତୁଳନ ବିଗିଡିଯିବ । ରିସାଇକ୍ଳିଙ୍ଗ ବାଧାପ୍ରାପ୍ତ ହେବ ଏବଂ ତା ସହିତ ଏ ସମସ୍ତ ଜୀବଜଗତ ବିନାଶ ହୋଇଯିବ ।

‘ଆଜି’ ସରିଗଲା ପରେ ‘କାଲି’ ତ ନିଶ୍ଚୟ ଆସିବ, ଆଜିର ଦିନଟି କାଲି ହୋଇବା ଆଗରୁ,
ପରେଶ ବାବୁ ତାଙ୍କର ବହି ଖାତା ମେଲେଇ ବସିଗଲେ ହିସାବ ଯୋଡିବା ପାଇଁ । ଆଜିର ଲାଭ କ୍ଷତିର ତର୍ଜମା ପାଇଁ । କେତେ କଣ ପାଇଲେ, ଆଉ କେତେ ପାଇବାର ଆଶା, ହେଲେ ତାଙ୍କ ହିସାବ ଖାତାରେ, ଦେବାର ଘରଗୁଡିକ ଏମିତି ଖାଲି ଖାଲି କାହିଁକି ଦିଶୁଚି । ମୁଣ୍ଡ ବାଳରେ ଆଙ୍ଗୁଠି ବୁଲଉ ବୁଲଉ ଭାବିବାକୁ ଲାଗିଲେ । ଜୀବନରେ ତାଙ୍କୁ ଯାହାବି ମିଳିଛି ସେସବୁ ତାଙ୍କୁ କେହିନା କେହି ତ ଦେଇଛିି, ହେଲେ ପ୍ରତି ବଦଳରେ ସେମାନଙ୍କୁ ସେ କଣ ଦେଇଛନ୍ତି ? ପ୍ରତି ନିଶ୍ୱାସରେ ନେଇଥିବା ବାୟୁ, ସୂର୍ଯ୍ୟର ଆଲୋକ, ଝରଣାର ଜଳ, କୋଇଲିର ମଧୂର ସଙ୍ଗୀତ, ଫୁଲର ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ଆଉ ସେମାନଙ୍କର ମହ ମହ ବାସ୍ନା, ମାତା ପିତାଙ୍କର ଅବଦାନ, ସ୍ନେହ ଆଶ୍ୱାସନ, ବାତ୍ସଲ୍ୟ, ପତ୍ନୀର ଅନାବିଳ ପ୍ରେମ, ସନ୍ତାନର ସେ ହସର ଆନନ୍ଦ । ପ୍ରତିବଦଳରେ କଣ ଦେଇପାରିଛନ୍ତି ସେମାନଙ୍କୁ ? ସେମାନଙ୍କର ଦାନ ତୁଳନାରେ କିଛିବିତ ଦେଇପାରି ନାହାନ୍ତି । ସେମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ନିଜର କିଛି କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ବି ଠିକ୍ ଭାବେ ପୁରା କରିପାରିନାହାନ୍ତି । ସେମାନଙ୍କୁ ଧନ୍ୟବାଦ କେବେବି କହି ନାହାନ୍ତି ।

କେଉଁ ବିଶାଦିତ ମୁଖରେ ଟିକିଏ ହସ, କେଉଁ ହତାଶ ମନରେ ଟିକିଏ ଆଶା, କେଉଁ ଦୁଃଖି ଜୀବନରେ କାଣିଚାଏ ସୁଖ ସେ କଣ କେବେ ଦେଇ ପାରିଛନ୍ତି ? ନିଜକୁ ନିଜେ ପ୍ରଶ୍ନକଲେ ପରେଶବାବୁ । ସତରେ, ତାଙ୍କ ମନ ଆଜି ଏସବୁ ଭାବିବାକୁ କାହିଁକି ବିବଶ ହୋଇଯାଉଛି ! ନିଜକୁ ବଡ ହସହାୟ ଅନୁଭବ କରୁଥିଲେ ସେ, ଆତ୍ମା ତାଙ୍କରର ଲଜ୍ୟାରେ ମୁହଁ ତଳକୁ କରିନେଉଥାଏ । ସବୁ କିଛି ଥାଇ ବି ନିଜକୁ କଙ୍ଗାଳପରି ଅନୁଭବ କରୁଥିଲେ ପରେଶବାବୁ ? ମନ, ହୃଦୟ, ଶରୀର ନିଜର ବିବେକ ଆଖିରେ ଅପରାଧୀଟିଏ ପରି କଠଗଡାରେ ଠିଆ ହୋଇଛି । ମନରେ ତାଙ୍କର ଅପରାଧ ବୋଧ ତାଙ୍କୁ ଧିକ୍କାର କରୁଛି । ଆଜି କେତେ ନିଶ୍ୱ ହୋଇଯାଇଛନ୍ତି ସିଏ ?

ଅବସର ପରେ ଏକ ନୂତନ ଜୀବନ ଏକ ନୂତନ ଦିବସର ଆରମ୍ଭ କରିବା ସହିତ ପରେଶ ବାବୁ ଏକ ନୂତନ ସଂକଳ୍ପ ଏକ ନୂତନ ଶପଥ ନେଲେ । ହେ ପ୍ରଭୁ ! ମୋର ମନରେ ଦୟା, କ୍ଷମା, ସ୍ନେହ, ପର ଦୁଃଖରେ ଦୁଃଖି ହେବାର ଭାବ ଟିକେ ଦିଅ । ଶରୀର, ମନ ବଚନରେ ସାହସ ଓ ଶକ୍ତି ଟିକେ ଦିଅ । ଏ ସଂସାରରୁ ଫେରିବା ଆଗରୁ କଡା ଗଣ୍ଡା ହିସାବରେ ମୋର କରଜ ମୁଁ ଶୁଝି ନ ପାରିଲେ ନାହିଁ, ଅତି କମରେ ସୁଧ ଗଣ୍ଡାକ ଯେପରି ଫେରାଇଦେଇ ପାରିବି, ସେତିକି ଶକ୍ତି ଓ ସାମର୍ଥ୍ୟ ମୋତେ ଦିଅ । ଏକ ନୂତନ ଭାବନା ମନରେ ସଂଯୋଗୀ ସାଇକେଲରେ ବସିଗଲେ ।

ସଂଜ ଗଡି ଯାଇଥାଏ ସେତେବେଳକୁ । ଚଉପାଢି ପାଖରେ ଗାଆଁର ବୁଢା ଟୋକାହୋଇ କିଛି ଗାଆଁଲୋକ ଜମା ହୋଇଥାଆନ୍ତି । କେତେଜଣ ଦୁଃଖସୁଖ, ଏଣୁତେଣୁ ଗୁଡାଏ ଗପିବାରେ ବ୍ୟସ୍ତ, ଆଉକେତେ ଭଜନ କୀର୍ତ୍ତନ ପାଇଁ ଖୋଳ ଖଜଣି ଟୁଙ୍ଗଟାଙ୍ଗ କରିବା ଆରମ୍ଭ କରି ଦେଲେଣି । ସେ ସମୟରେ ପରେଶ ବାବୁ ସେଠାରେ ପହଞ୍ଚି ସାଇକେଲଟାକୁ ଷ୍ଟାଣ୍ଡରେ ଲଗାଇ ଚଉପାଢି ଆଡକୁ ବଢିଲେ । ଏଇ ଅସମୟରେ ତାଙ୍କୁ ଚଉପାଢିରେ ଦେଖି ସମସ୍ତେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୋଇଯାଇଥିଲେ । ପ୍ରାଇମେରୀ ଶିକ୍ଷକତାରୁ କିଛିଦିନ ଆଗରୁ ରିଟାୟର୍ଡ ହୋଇଥିବା ଅଜୟ ବାବୁ ପଚାରିଲେ ସାର ଆପଣ ଏଠାରେ, ସବୁକିଛି ଠିକ୍ ଠାକ୍ ତ । ଖବର ପଠେଇଥିଲେ ଆମେସବୁ ଘରଯାଏ ଆସିଯାଇଥାନ୍ତୁ । ପରେଶବାବୁ କହିଲେ, ନାହିଁ ନାହିଁ, ସେମିତି କିଛି ଚିନ୍ତାର ବିଷୟ ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ମୋ ମନରେ ଏକ ଗୁରୁତର ଚିନ୍ତା ମୋତେ ବ୍ୟତିବ୍ୟସ୍ତ କରୁଛି, ସେଥାପାଇଁ ଭାବିଲି ସେ ବିଷୟରେ ଆପଣମାନଙ୍କ ସହିତ ପରାମର୍ଶ କଲେ ହୁଏତ ସମାଧାନର କିଛି ରାସ୍ତା ବାହାର ହୋଇପାରିବ । ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଏଇଠାକୁ ଡାକନ୍ତୁ ସେବିଷୟରେ ବିଚାର ଆଲୋଚନା କରିବା । ପରେଶବାବୁ କଣ ଗୁରୁତର ଚିନ୍ତାରେ ପଡିଛନ୍ତି ଜାଣିବାକୁ ସମସ୍ତେ ଏକାଠି ହୋଇଗଲେ ।

ପରେଶବାବୁଙ୍କ ମନରେଥିବା ଆଜିର ପରିବାର, ସମାଜ, ପରିବେଶ ଏବଂ ପ୍ରକୃତି ବିଷୟରେ ଯାହାକିଛି ତାଙ୍କ ମନକୁ ଉଦବେଳିତ କରୁଥିଲା, ସେକଥା ସମସ୍ତଙ୍କ ଆଗରେ ଏକା ନିଶ୍ୱାସରେ ସବୁ କହିଗଲେ । କଥାମଝିରେ ଅଜୟବାବୁ କହିଲେ, ସାର, ଆମେ ସବୁତ ବୁଢା ହୋଇଗଲେଣି, ଆମେ ଆଉ କଣ କରିପାରିବା? ଗାଆଁର ପାଠପଢୁଆ, ପାରିବାର ଯୁବକ ଯେତେକ ସମସ୍ତେ ପ୍ରାୟ ଗାଆଁଛାଡି ସହରମୁହା ହୋଇଗଲେଣି । ଗାଆଁରେ ଆଉ କିଏ ଅଛି, ଗାଆଁକଥା ବୁଝିବାକୁ କି ସମାଜରେ ସଂସ୍କାର ଆଣିବାକୁ ? ତାଛଡା ଏସବୁ କାମ ଯେପରି, ବୃକ୍ଷରୋପଣ, ଗ୍ରାମ ଉନ୍ନୟନ, ପରିଚ୍ଛନତା ଆଦି ସରକାରଙ୍କ କାମ, ସରକାର ଏସବୁ କଥା ଚିନ୍ତାକରିବେ ଯେବେ ସୁବିଧା ହେବ ସେମାନେ କରିବେ ଏଥିରେ ଆମେ ମୁଣ୍ଡ ଖେଳେଇ କଣ କରି ପାରିବା ? ପରେଶବାବୁ ସବୁଶୁଣି ଟିକିଏ ହସିଲେ, କହିଲେ, ଆପଣ ଠିକ୍ କହିଲେ, ଏସବୁ ସରକାରଙ୍କ କାମ, ସରକାର ଚିନ୍ତା କରିବେ, ଆମେ କାହିଁକି କରିବା ? କିନ୍ତୁ ଆପଣତ ପିଲାଙ୍କୁ ପାଠ ପଢାଉଥିଲେ । କଟକ ଚିନ୍ତା ବାଇମୁଣ୍ଡିକୁ କବିତା ବି ପିଲାଙ୍କୁ ପଢାଇଥିବେ । କହିଲେ ଦେଖି, ବାଇମୁଣ୍ଡି ଯଦି ଭାବିଥାନ୍ତା, ମହାନଦୀ ବନ୍ୟାରୁ କଟକକୁ ବଞ୍ଚେଇବା କେବଳ ରାଜାଙ୍କ ଚିନ୍ତା, ରାଜା ସେକଥା ଭାବିବେ, ଯାହା ଠିକ୍ ମଣିବେ ସେୟା କରିବେ । ତେବେ ଆଜି ଏ କଟକ ସହର, ଧବଳ ଟଗର ବଞ୍ଚିକି ଥାଆନ୍ତାଟି ? ବାଇମୁଣ୍ଠିକୁ କଣ ପଡିଥିଲା ରାତିରାତି ନଶୋଇ କଟକକୁ ବନ୍ୟାରୁ କିପରି ରକ୍ଷାକରାଯିବ ସେକଥା ଭାବିବାକୁ? କିନ୍ତୁ ନାହିଁ, ବିଚରା ବାଇମୁଣ୍ଡି ଭାବୁଥିଲା କଟକ କଥା । କଟକ ତାର ଜନ୍ମମାଟି, ତାର ମାଆ, ତାର ଘର ତାର ସହର । ସେଇଥିପାଇଁ ସେ ଭାବିଲା କଟକ କଥା ଆଉ ରାଜାଙ୍କୁ ସମାଧାନର ରାସ୍ତା ବି ବତେଇଦେଲା ।

ଆମେ କଣ ଆମ ଘରକଥା ଗାଆଁକଥା ଭାବି, ଗାଆଁର ଭଲ ପାଇଁ କିଛି କରିପାରିବାନି ? ଆମ ଗାଆଁ କଥା ଯଦି ଆମେ ନଭାବିବା, ଆମକଥା ଆଉ କିଏ ଭାବିବ ବୋଲି କିପରି ଆଶାକରିବା ? ଆଉ ଗୋଟିଏ କଥା, ଏକଥାସତ ଯେ ଆମେ ବୁଢା ହୋଇଗଲେଣି । ଆମ ଦେହରେ କାମକଲାଭଲି ସେତେ ଶକ୍ତି ଆଉ ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ଆମ ପାଖରେ ଅନେକ ବର୍ଷର କର୍ମର ଅଭିଜ୍ଞତା, ଜୀବନର ଅଭିଜ୍ଞତା ଅଛି, ଯେଉଁଟା ଏଇ ଯୁବକମାନଙ୍କ ପାଖରେ ନାହିଁ । ଆମ ଅଭିଜ୍ଞତା ଆଉ ସେମାନଙ୍କର ଶ୍ରମ ଯଦି ଏକାଠି ହୋଇଯାଏ ତେବେ କୁହନ୍ତୁତ ଦେଖି, ଦୁନିଆର କେଉଁକାମ ଆମପାଇଁ ଅସମ୍ଭବ ହୋଇଯିବ? ତାଛଡା ଛୁଟି ଦିନମାନଙ୍କରେ ଆମ ଗାଆଁରେ ଥିବା ସ୍କୁଲ ଛାତ୍ରମାନେ ବି ଆମସହିତ ଯୋଗଦେଇ ଗାଆଁ ପରିମଳ ହେଉ କି ବୃକ୍ଷରୋପଣ ହେଉ ସବୁ କାମ କରିପାରିବା । ଥରେ ଚେଷ୍ଟାକରିବାରେ କ୍ଷତି କଣ ? ଉପସ୍ଥିତ ଥିବା ସମସ୍ତେ ଏକାସ୍ୱରରେ କହିଉଠିଲେ, ସାର ଆମେ ଆପଣଙ୍କ ସାଥିରେ ଅଛୁ, ଆମେ କରିବୁ ଆମ ଗାଆଁ ପାଇଁ କାମ । ଆପଣ ଖାଲି ଆମକୁ କୁହନ୍ତୁ କଣ କେମିତି କରିବାକୁ ହେବ ।

ପରେଶବାବୁ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ବୁଝାଇ କହିଲେ ଭଲକାମସବୁ ନିଜଘରଠାରୁ ହିଁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥାଏ । ଆମେ ନିଜେ ବଦଳିଲେ, ଆମ ସହିତ ଦୁନିଆ ବି ବଦଳିଯିବ । ଆମେ ନିତିଦିନ ଆମ ଘର ଝାଡୁକରୁଛେ ଆଉ ଆମଘରର ସବୁ ଅଳିଆ ରାସ୍ତା ଉପରେ ପକାଇ ଦେଉଛେ । ଆମଘର ସିନା ପରିଷ୍କାର ହୋଇଗଲା, କିନ୍ତୁ ଆମ ଘରସାମ୍ନାର ରାସ୍ତା ଅଳିଆ ହୋଇଗଲା । ଆମେ ପ୍ରତି ସାହିରେ ଗୋଟିଏ ଅଳିଆ ଜାଗା ରଖିବା ଏବଂ ସମସ୍ତେ ପଣନେବା କାଲିଠାରୁ ଆମେ ଆମ ଘର ଝାଡୁ କରିବା ସହିତ ଆମ ଘରସାମ୍ନାର ରାସ୍ତାକୁ ବି ଝାଡୁ କରିବା ଏବଂ ଅଳିଆ ସବୁ ଆଣି ଗୋଟିଏ ଜାଗାରେ ଜମାକରିବା । ମଝିରେ ମଝିରେ ସେଗୁଡିକ ଜାଳିଦେବା । ଦେଖିବେ, ଆମ ଘର ସାଥିରେ ଆମ ଗାଆଁ ରାସ୍ତାବି ପରିଷ୍କାର ଆଉ ସୁନ୍ଦର ଦିଶିବ । ଆରମାସ ଆଡକୁ ଆମ୍ବ, ଜାମୁକୋଳି ଆଦି କେତେ ପ୍ରକାରର ଫଳ ପାଚିଯିବ । ଆମେ ଯେତେ ଫଳଖାଇବା ସେଗୁଡିକର ମଞ୍ଜି ନଫୋପାଡି ଏକାଠି ସଂଗ୍ରହ କରିବା । ବର୍ଷାଦିନ ଆସିବା ଆଗରୁ ସେଗୁଡିକ ଗାଆଁ ପାଖରେ ଥିବା ଖାଲି ଜାଗାରେ ବିଞ୍ଚିଦେବା ବର୍ଷାପଡିଲେ ସେଗୁଡିକରୁ ଗଜାବାହାରି ନିଜେ ନିଜେ ବଢିପାରିବେ ତାଛଡା ଆଉକିଛି ମଞ୍ଜିରୁ ଚାରା ତିଆରିକରି ଆମେ ଆମ ଗାଆଁ ରାସ୍ତା କଡରେ, ପୋଖରୀ ହୁଡାରେ ବୃକ୍ଷରୋପଣ କରିବା ଏବଂ ଆମେ ସମସ୍ତେ ପ୍ରତି ବ୍ୟକ୍ତି ଦଶୋଟି ଲେଖାଏଁ ଗଛର ଦାୟିତ୍ୱନେବା । ଦେଖିବେ ପାଞ୍ଚ ବର୍ଷରେ ଆମ ଗାଆଁରେ କେତେ ଗଛ ଆଉ କେତେ ଫଳଗଛର ଜଙ୍ଗଲ ତିଆରି ହୋଇଯିବ ।

ମାସ ଗୋଟାକରେ ଗାଆଁର ନକ୍ସା ବଦଳିଗଲା । ଲୋକେ କହନ୍ତି ଗାଆଁ ଏତେ ପରିଷ୍କାରଯେ ରାସ୍ତା ଉପରେ ଭାତଥାଳି ରଖି ଖାଇବାକୁ ମନହେବ । ବର୍ଷ ଦୁଇଟାରେ ପରେଶବାବୁଙ୍କ ଗାଆଁର ଦୃଶ୍ୟ ସମ୍ପୁର୍ଣ୍ଣ ବଦଳି ଯାଇଥିଲା । ଗାଆଁ ଚାରିଦିଗ ସବୁଜିମାରେ ଭରିଗଲା, ଗାଆଁ ପାଖର ସେଇ ଟାଙ୍ଗରା ମୁଣ୍ଡିଆଟାକୁ ସତେ ଯେପରି କିଏ ସବୁଜ ଚାଦରରେ ଢାଙ୍କି ଦେଇଛି । ଗାଆଁର ସବୁ ରାସ୍ତା କଡରେ ଗଛଗୁଡିକ ଯିବା ଆସିବା ଲୋକର ସ୍ୱାଗତ ପାଇଁ ଯେପରି ମୁଣ୍ଡଟେକି ଠିଆ ହୋଇଛନ୍ତି । ଆଉ ବର୍ଷ କେତେଟାରେ ସେମାନେ ପଥିକକୁ ଛାୟାପ୍ରଦାନ କରିବା ସହିତ ମିଠାଫଳଦେଇ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଖୁସିକରିଦେବେ ।

ପରେଶବାବୁଙ୍କ ଭାବନା କେବଳ ତାଙ୍କ ନିଜ ଗାଆଁରେ ସୀମିତ ରହିଲାନି, ଦେଖାଦେଖି ଏବଂ ପରେଶବାବୁଙ୍କ ଆଦର୍ଶରେ ଅନୁପ୍ରାଣିତ ହୋଇ ଆଖପାଖର ପ୍ରାୟ ପଚାଶ ଗାଆଁର ଦୃଶ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଧୀରେ ଧୀରେ ବଦଳିବାରେ ଲାଗିଛି । ଆପଣ ଯଦି କେବେ ପରେଶବାବୁଙ୍କ ଗାଆଁ ଆଡେ ଯିବେ, ତେବେ ଏକ ସବୁଜସ୍ୱର୍ଗର ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟରେ ଅଭିଭୂତ ହୋଇଯିବେ । ଏତେସବୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଦେଖିପାରିବେ । ଭାବିଲେ ଦେଖି ସବୁଗାଆଁରେ ଜଣେ ଜଣେ ପରେଶବାବୁ କଣ ଜନ୍ମ ନେଇ ପାରିବେନି?

****15/12/2018****

ରୋମିଓ ବେକାର

ମନ ଖୋଲି କହିଦେବାକୁ
କେଜାଣି କାହିଁକି ମୁଁ ଡରିଯାଇଥିଲି ।
ତଥାପି ଛାତିରେ ହାତରଖି ସାହସ ବାନ୍ଧିଲି
ରାଣଖାଇ ଶପଥ କରିଲି
ଆଉ ଡରିଲିନି, ଏଇଥର କହିଦେଲି
ବଡ ପାଟିରେ ସଭିଙ୍କୁ ଶୁଣେଇ ଶୁଣେଇ
ଘରେ ବାପାବୋଉ, ଭାଉଜ ଆଉ ଭାଇ
ବାହାରେ ଯେତେକ ସାଙ୍ଗସାଥୀ
ଜଣା ଅଜଣା ଯେତେକ ବାଟୋଇ ।
ମୁଁ ତାକୁ ଭଲପାଏ,
ତା ସାଥେ ସଂସାର ଗଢିବି,
ଦୁନିଆ ଓଲଟି ଯାଉ ପଛେ
ସିଏ ନମିଳିଲେ ପ୍ରାଣ ହାରିଦେବି ।
ହଠାତ ସବୁକିଛି ଶୁନ୍ୟ ହୋଇଗଲା
ଝଡ ପୂର୍ବର ଶାନ୍ତି ଛାଇଗଲା
ପ୍ରଚଣ୍ଡ ଧମାକା ପରେ ସ୍ଧବ୍ଧ ମୂହୁର୍ତ୍ତ ପରି
ଚାରିଦିଗ ଶୁନଶାନ୍ ହୋଇଗଲା ।

ବାପା ଗର୍ଜନକରି ମାଡି ଆସିଲେ
ବଡପାଟିରେ ଚିତ୍କାର କରିଲେ
ଶଳା, ପ୍ରେମ କରୁଛି, ଅଲାଜୁକ ପ୍ରେମ
ଶଳା ବାହାର ମୋ ଘରୁ କହିଦେଲେ ।
ଭାଇମାନେ ନାକରେ ଆଙ୍ଗୁଠି ପୁରାଇ
ଲୁଚାଇ ମୁଚୁକି ହସଲେ,
ଭାଉଜମାନେ ମିଛ ସରାଗ ଦେଖାଇ
କଟା ଘାଆରେ ଲହୁଣି ବୋଳିଲେ ।
ବାହାରେ ସାଙ୍ଗ ସାଥୀ
ଚିହ୍ନା ଅଚିହ୍ନା ବାଟୋଇ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ
ଆଙ୍ଗୁଠି ଦେଖାଇ କହିଲେ,
ହେଇ ଦେଖ ବିଚରା ରୋମିଓ ଯାଉଛି
ନିଜ ରୁଟିର ଠିକଣା ନାହିଁ
ଜୁଲିଏଟ୍ କୁ ଟଫି ଯାଚୁଛି ।

***21/03/1991***

କ୍ଷୁଦ୍ରଗଳ୍ପ-ଭୀଷ୍ମ

ସଂଧ୍ୟା ନଇଁଆସିଲା ବେଳକୁ, ସକାଳ କଥା ଖୁବ୍ ବେଶି ମନେପଡେ । ସକାଳଟା ସତେ କେତେ ସୁନ୍ଦର ଥିଲା ! ସିନ୍ଦୁରା ଫଟେଇ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଇଁଥିଲା । ସୂର୍ଯ୍ୟର ନାଲିଆ କିରଣରେ ସବୁକିଛି ଲାଲ ହୋଇ ଯାଇଥିଲା । ସତେ ଯେମିତି ଫଗୁଣରେ କିଏ ଫଗୁ ଖେଳିଗଲା ଆକାଶର ଖୋଲା ପଡିଆରେ । ନାଲିଆ ଅବିରସବୁ ବିଛାଡିଦେଇଗଲା ଆକାଶର ନିଳାଭ ଅଗଣାରେ । ସେଇ ଅବିରର ରଙ୍ଗରେ ସବୁକିଛି ଲାଲ ହୋଇଯାଇଥିଲା । ଏ ଆକାଶ, ଗଛର ପତ୍ର, ନଇର ଜଳ, ସବୁଜ କ୍ଷେତ ସବୁକିଛି ଲାଲ ହୋଇଯାଇଥିଲା । ସତେ ଯେମିତି କୁଆଁରୀ ଝିଅଟିଏ, ତାର ଅଜାଣତରେ ତାକୁ କିଏ ଛୁଇଁ ଦେଇଗଲା । ଜୀବନର ପ୍ରଥମ ପ୍ରଣୟ ଛୁଆଁରେ ସେ ଲାଜେଇ ଲାଲ ହୋଇ ଯାଇଛି ସତେ, ଆଉ ଲାଲ ହୋଇଯାଇଛି ତାର ଦୁଧଅଳତା ରଙ୍ଗର ଗୋରୀ ମୁହଁଟା । ସୂର୍ଯ୍ୟର ନାଲିଆ ବିନ୍ଦିଟିଏ ଝଟକୁଛି ତାର ଖୋଲା ମଥାଟାରେ । କଅଁଳ ସୂର୍ଯ୍ୟ କିରଣ ବିଛେଇ ହୋଇଯାଇଗଲା ଚଉଦିଗରେ । କାଉ ଆସିଲା, ସକାଳ ହେଲା ବୋଲି ସଭିଙ୍କୁ ନିଦରୁ ଉଠେଇଦେଇ ଚାଲିଗଲା । ପୁଣି ଚଳ ଚଞ୍ଚଳ ହୋଇଉଠିଲା ଶୁପ୍ତ ପୃଥିବୀ । ହେଲେ ସକାଳକୁ ଧରି ରଖି ହେଲାନି । ଦିପହରକୁ ବି, ଅପରାହ୍ନକୁ ବି, ସଂଧ୍ୟାକୁ ବି ଅଟକେଇ ହେଲାନି । ସମସ୍ତେ ଆସିଲେ, ଦିଘଡି ସାଙ୍ଗରେ ରହିଲେ, ପୁଣି ଆପଣା ଆପଣା ସମୟରେ ନିଜ ବାଟରେ ବାହୁଡିଗଲେ ।

: ସମୟକୁ କହିଲି, ଆରେ ସମୟ, ରହି ଯାଆରେ ଆଉ ଟିକିଏ । ଆଉ ଘଡିଏ କି ଦି ଘଡି ମୋ ସାଥିରେ ରହିଯାଆ ! କେତେଯେ କାମ କରିବାକୁ ବାକି ରହିଗଲା । ପରୀକ୍ଷାବେଳର ଶେଷଘଣ୍ଟି ବାଜିସାରିବା ପରେ ପରୀକ୍ଷକ ଖାତା ଛଡେଇନେଲା ପରି ସମୟବି ହାତଛଡା ହୋଇଯାଏ । ଆଉ ଦିଧାଡି ବାକି ରହିଗଲା ଶେଷ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତରଟା ପୁରାକରିବାକୁ । ହେଲେ ପରୀକ୍ଷକ ଶୁଣେନା ସେଇ ବୀନତି । କିଏ ପାଶ ହେଲେ କି ଫେଲ ହେଲେ ପରୀକ୍ଷକର ବା କଣ ଯାଏ ଆସେ ? ସେମିତି ଏଇ ନିର୍ଦ୍ଦୟ ସମୟ, କାହାର ସୁଖ ଦୁଃଖ ସାଙ୍ଗରେ ତାର କିଛି ସମ୍ପର୍କ ନଥାଏ, ତାକୁ କିଛି ଫରକ ପଡେନା କାହାର ହସ ଲୁହ ଦେଖି ।

ସମୟ ରହିଲାନି, ସେ ଚାଲିଗଲା , ଗଲାବେଳେ ଖାଲି ମୁହଁ ମୋଡିଦେଇ କହିଲା, “ବୁଝିଲୁ ମୁଁ କାହା ପାଇଁ କେବେ ଅପେକ୍ଷା କରେନି ! ମୁଁ କାହା ସାଥିରେ ଚାଲେନା । ତୁମ ଅନୁସାରେ ମୁଁ ଆସେନା କି ଯାଏନା । ପାରିବତ ତୁମେ ମୋ ସାଥିରେ ଚାଲିବାକୁ ଚେଷ୍ଟାକର” । ସମୟକୁ ଅଟକେଇ ହୁଏନା । ଘଡିର ଟିକ୍ ଟିକ୍ ଶବ୍ଦ ସାଥିରେ ପାଦ ମିଳେଇ ସତେ ଅବା ସମୟ ଦଉଡି ପଳେଇ ଯାଏ । ଦିନ ସରିଆସିଲା ବେଳକୁ ମନେପଡେ, ସତରେ କେତେ ଯେ କାମ ବାକି ରହିଗଲା କରିବାକୁ, କିନ୍ତୁ କାମ ସରିବା ଆଗରୁ ସମୟ ସରିଗଲା । ମନହୁଏ ସମୟକୁ ଆଉ ଟିକିଏ ଅଟକେଇ ନବାକୁ । କିନ୍ତୁ ସମୟ ତ ସମୟ, କାହାପାଇଁ କେବେ ଅପେକ୍ଷା କରିଛି ଭଲା । ସେ ମନକୁ ମନ ଆସେ, ମନକୁ ମନ ଚାଲିଯାଏ, ସତେ ଅବା ମହାନଦୀର ଜଳଧାରା । ଯିଏ ବୋହିଗଲା ସିଏ ଗଲା, ପଛକୁ ଦେଖେନା, ସେ ଆଉ କେବେ ଫେରେନା । ମଣିଷ ଆଖିମଳି ସେମିତି ଚାହିରହିଁଥାଏ । ବିତିଗଲା ସମୟ କଥା ଭାବି ମନ ବାହୁନିହୁଏ, କିନ୍ତୁ ଅତିତ ଫେରେନା । ଜୀବନ ନାଟକର ପ୍ରତିଟି ଦୃଶ୍ୟ ଏମିତି ବିନା ରିହଲସାଲ ବିନା ରି-ଟେକରେ ହୁଏ । ଠିକ୍ ଭାବେ ନାଚିପାରିଲ ତ ଠିକ୍, ନହେଲେ ବ୍ୟର୍ଥଗଲା ସେହି ମୁହୁର୍ତ୍ତଟି । ଯେତେ ଝୁରିହେଲେବି ସେଇ ଭୂଲଟିର ଆଉ ସଂଶୋଧନ ହୋଇପାରେନା ।

: କାମ ସରିଲା ପରେ ଆସିବୁରେ ସଂଧ୍ୟା, ଆଉ ଟିକିଏ ଅପେକ୍ଷା କରିଯାଆ । ବାସ୍ କାମ ସରିଆସିଲାଣି । ଖାଲି ଫାଇନାଲ ଟଚ୍ ଟା ବାକିଅଛି । ହେଲେ ଅବୁଝା ଅମାନିଆ ପିଲାଟିଏ ଏଇ ସମୟ, ସିଏ କଣ ଶୁଣିବ କାହାର ଅନୁରୋଧ, ବୁଝିବ କାହାର ହୃଦୟର ବେଦନା ? ଓଲଟି ପଚାରିବ, ଏତେ ବେଳ ଯାଏ କଣ କରୁଥିଲ ? ଦିନ ସରିଲା ବେଳକୁ ମନେ ପଡୁଛି କାମ ବାକି ରହିଗଲା ବୋଲି ? ଦିନ ସାରା ତ ବଡ ଆରାମରେ କଟେଇ ଦେଲ, ନା’ ଗଲା କାଲି କଥା ମନେ ପଡିଲା ନା’ ଆସନ୍ତା କାଲିର କଥା ଭାବିଲ ? ମୁଁ ଆସିଲେ ଅନ୍ଧାର ଆସିବ, ଏ କଥା କଣ ଜାଣି ନଥିଲ ? ଲଣ୍ଠନରେ କିରୋସିନ ରଖିବନି, ହାତରେ ଦିଆସିଲି ନାହିଁ, ଆଉ କଣନା ବାହାରିଛ ଅନ୍ଧାରକୁ ଅଟକେଇଦେବ ବୋଲି । ଅନ୍ଧାରକୁ କହିବ, ଅଟକି ଯାଆରେ ଟିକେ, ଅନ୍ଧାର କାହିଁକି ଶୁଣିବ ଯେ ତୁମର ଅନୁରୋଧ ?

ସମୟର କଥା ଶୁଣି ଚମକି ପଡିଲି ଟିକିଏ । ପୁଣି ମନକୁ ମନ କହିଲି, ନାହିଁରେ ଅନ୍ଧାର, ସବୁ କଥା ଭାବିଛି ମୁଁ, ଗଲା କାଲିର କଥା, ଆସନ୍ତା କାଲିର କଥା ବି । ହେଲେ କଣ ବା କରିପାରି ଥାଆନ୍ତି କହ ? ସବୁବେଳେ ବର୍ତ୍ତମାନଟା ହିଁ ମୋ ପାଇଁ ସବୁଠାରୁ ମୁଲ୍ୟବାନ ଥିଲା, କିନ୍ତୁ ସେଇ ବର୍ତ୍ତମାନଟା କେବେବି ସରିଲାନି । ତୁ ତ ସବୁ ଦେଖିଛୁ, ଆଉ ଦେଖୁଛୁ, ତୋତେ କଣବା ଅଛପା ଯେ ? ଦେଖୁନୁ ମୁଁ ସବୁବେଳେ କିପରି ସେଇ ବର୍ତ୍ତମାନର ପାତ୍ରଟିକୁ ଭରିବାରେ ଲାଗି ପଡିଛି ! ବର୍ତ୍ତମାନର ପାତ୍ର ଭରୁ ଭରୁ ଦିନ ସରିଯାଉଛି ସିନା, ହେଲେ ବର୍ତ୍ତମାନଟା ଏମିତି ଗୋଟିଏ ଫଟା ମାଠିଆ ଯେ, ଯେତେ ଭରିଲେ ବି ପୁରା ହେବାର ନାଆଁ ନେଉନି । ପାଟି ମେଲେଇ ଆଁ କରି ଅନେଇ ବସିଛି । ଆହୁରି ଦିଅ, ଆହୁରି ଦିଅ, ସର୍ବଗିଳା ବର୍ତ୍ତମାନ । ସବୁ ଖାଇ ହଜମ କରି ଦେଉଛି, ତଥାପି ସବୁବେଳେ ଭୋକିଲା ରହିଯାଉଛି । କିଛି ବଳିଲେ ସିନା ଗଲା କାଲି କଥା ଭାବିବି କି ଆସନ୍ତା କାଲି ପାଇଁ କିଛି କରିବି ।

ସମୟକୁ କହିଲି, ତୁ କଣ ଜାଣିନୁ, ଚାର୍ବାକଙ୍କ ସେଇ ଗଳ୍ପଟି, ପିଲା ଦିନେ ସ୍କୁଲରେ ପଢିଥିଲେ । ତାଙ୍କର ସେଇ ତିନୋଟି ଉପଦେଶ, ତିନୋଟି ମୁଲ୍ୟବାନ ନୀତି । ‘ସବୁଠାରୁ ମୂଲ୍ୟବାନ ସମୟ କେଉଁଟା, ସବୁଠାରୁ ମହତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ବ୍ୟକ୍ତି କିଏ ଏବଂ ସବୁଠାରୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କାର୍ଯ୍ୟ କଣ’ ! ମନେ ନାହିଁ ଯଦି, ଆଉଥରେ ମନେ ପକେଇ ଦେଉଛି ଶୁଣ ।

: ବହୁତ ପୁରୁଣା ଦିନର କଥା, ଅଗନା ଅଗନୀ ବନସ୍ତରେ ଆଶ୍ରମଟିଏ ଥିଲା, ସେଠାରେ ଜଣେ ରୁଷି ତାଙ୍କର ଶିଷ୍ୟମାନଙ୍କୁ ସହିତ ରହୁଥିଲେ । ଖୁବ୍ ସୁନ୍ଦର ଆଶ୍ରମଟିଏ, କହନ୍ତି ସେ ଆଶ୍ରମରେ ସବୁ ରୁତୁରେ ବସନ୍ତର ବାସ ଥାଏ । ବର୍ଷସାରା ଆଶ୍ରମଟି ଫଳଫୁଲରେ ଭରିରହୁଥିଲା । ସମସ୍ତ ଆଶ୍ରମବାସୀ ବହୁତ ଖୁସିରେ ଥିଲେ । ରୁଷିଙ୍କର ଖ୍ୟାତି ଚାରିଦିଗରେ ବ୍ୟାପିଥିଲା । ସମସ୍ତେ ବଡ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ସମ୍ମାନ କରୁଥିଲେ ରୁଷିଙ୍କୁ । ଏକଦା ସେ ଦେଶର ରାଜା ରୁଷିଙ୍କର ଦର୍ଶନ ପାଇଁ ଆଶ୍ରମରେ ଆସି ପହଞ୍ଚିଲେ । ରାଜା ଆସିବା ଖବର ଶୁଣି ତାଙ୍କର ସ୍ୱାଗତ ପାଇଁ ରୁଷି ଆଶ୍ରମରୁ ବାହାରି ଆସିଲେ, କିନ୍ତୁ ସେ ରାଜାଙ୍କ ପାଖରେ ପହଞ୍ଚିବା ସମୟରେ ହଠାତ୍ କେଉଁଠାରୁ ଗୋଟିଏ ଶିକାରୀ କ୍ଷତ ବିକ୍ଷତ ଅବସ୍ଥାରେ ଆସି ଅକସ୍ମାତ ରୁଷିଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଅଚେତ ହୋଇ ଖସିପଡିଲା । ହଠାତ୍ ଏପରି ଏକ ଅଭାବନୀୟ ପରିସ୍ଥିତିରେ ରୁଷି ଟିକିଏ ବିତଳିତ ହୋଇଗଲେ ଏବଂ ଶିକାରୀଟିର ଗୁରୁତର ଅବସ୍ଥା ଦେଖି ସେ ରାଜାଙ୍କର ସ୍ୱାଗତ କରିବା କଥା ଭୁଲିଗଲେ ଏବଂ ଶିଷ୍ୟ ମାନଙ୍କ ସହିତ ଅଚେତ ଶିକାରୀକୁ ଆଶ୍ରମ ଭିତରକୁ ନେଇଗଲେ । ସେଠାରେ ତାର ସେବା ସୁଶୃଷା କରିବାରେ ଲାଗି ପଡିଲେ ଏବଂ କିଛି ସମୟ ପରେ ଶିକାରୀଟିର ଚେତା ଫେରିଲା, ତାପରେ ରୁଷି ଶିକାରୀକୁ ଶିଷ୍ୟଙ୍କ ଦାୟିତ୍ୱରେ ଛାଡି ରାଜାଙ୍କର ସ୍ୱାଗତ କରିବା ପାଇଁ ରାଜାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ ।

ଏସବୁ ଘଟଣା ଦେଖି ରାଜା କିଛି ବୁଝି ପାରୁ ନଥାନ୍ତି, ରୁଷି ଏପରି କାହିଁକି କଲେ ! ସିଏ ଏ ଦେଶର ରାଜା, କିନ୍ତୁ ରୁଷି ପ୍ରଥମେ ତାଙ୍କର ସ୍ୱାଗତ ନକରି ଜଣେ ସାମାନ୍ୟ ଶିକାରୀର ସେବାରେ ଲାଗିଗଲେ ? ରାଜା ତାଙ୍କର ଜିଜ୍ଞାସାକୁ ବେଶି ସମୟ ମନରେ ଚାପିରଖି ପାରିଲେ ନାହିଁ । କିଛି ସମୟ ପରେ ତାଙ୍କର ସନ୍ଦେହ ଦୁର କରିବା ପାଇଁ ରାଜା ରୁଷିଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ, ହେ ଗୁରୁଦେବ ! ଆପଣଙ୍କ ବ୍ୟବହାର ଦେଖି ମୋ ମନରେ ଗୋଟିଏ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠୁଛି । ଦୟାକରି ମୋର ସନ୍ଦେହ ମୋଚନ କରନ୍ତୁ । ରୁଷି କହିଲେ, ହେ ରାଜନ, ନିସଙ୍କୋଚ ଆପଣ ନିଜର ଜିଜ୍ଞାସା ମୋତେ ଖୋଲିକରି କୁହନ୍ତୁ । ରାଜା ଆସ୍ୱସ୍ଥ ହୋଇ ରୁଷିଙ୍କୁ କହିଲେ, ମହାଭାଗ, ମୁଁ ଏ ଦେଶର ରାଜା ଏବଂ ଆପଣଙ୍କର ଅତିଥି, କିନ୍ତୁ ଆପଣ ମୋର ସ୍ୱାଗତ କରିବାକୁ ଗୁରୁତ୍ୱ ନଦେଇ ଜଣେ ଅନାମଧେୟ ସାମାନ୍ୟ ଶିକାରୀର ସେବା କରିବାକୁ ଅଧିକ ମହତ୍ୱ ଦେଲେ, ଏପରି କରିବାର କାରଣ ମୋ ମନକୁ ଆନ୍ଦୋଳିତ କରୁଛି ? ରୁଷି କିଛି ସମୟ ନୀରବ ରହି ଟିକିଏ ମୁରୁକି ହସିଲେ, ପୁଣି କହିଲେ ‘ହେ ରାଜନ୍, ସଂସାରରେ ତିନୋଟି ମୂଲ୍ୟବାନ ନୀତି ସର୍ବଦା ମନେ ରଖିବ । ପ୍ରଥମଟି ମୂଲ୍ୟବାନ ସମୟ କେଉଁଟି, ଦ୍ଵିତୀୟଟି ମହତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ବ୍ୟକ୍ତି କିଏ, ତୃତୀୟଟି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କାର୍ଯ୍ୟ କଣ !

ରୁଷି କହିଲେ, “ବର୍ତ୍ତମାନ” ହିଁ ମନୁଷ୍ୟ ପାଇଁ ସବୁଠାରୁ ମୂଲ୍ୟବାନ ସମୟ, ଏହି ସମୟରେ ଆପଣଙ୍କ ସହିତ ଯିଏସବୁ ଅଛନ୍ତି ସେମାନେ ହିଁ ଆପଣଙ୍କପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମହତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ବ୍ୟକ୍ତି ଏବଂ ସେହି ବ୍ୟକ୍ତିମାନଙ୍କପାଇଁ ଆପଣ ଯାହାକିଛି କରି ପାରିବେ ତାହା ହିଁ ହେଉଛି ଆପଣଙ୍କପାଇଁ ଅଧିକ ଗୁତ୍ୱତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କାର୍ଯ୍ୟ । ଯେତେବେଳେ ଆପଣ ଏଠାକୁ ଆସିଲେ ଠିକ୍ ସମୟରେ ଶିକାରୀଟି ମଧ୍ୟ ଆହତ ଅବସ୍ଥାରେ ଆସି ପହଞ୍ଚିଥିଲା । ସେ ସମୟରେ ଆପଣଙ୍କ ସ୍ୱାଗତ ତୁଳନାରେ ଜଣେ ଆହତ ବ୍ୟକ୍ତିର ଜୀବନ ରକ୍ଷା ମୋ ପାଇଁ ଅଧିକ ମହତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା । ଯଦି ସେ ସମୟରେ ମୁଁ ଆହତ ଶିକାରୀକୁ ଛାଡି ମହାରାଜାଙ୍କର ସ୍ୱାଗତ କରି ଥାଆନ୍ତି, ତେବେ ହୁଏତ ଶିକାରୀଟିର ପ୍ରାଣ ଚାଲି ଯାଇଥାଆନ୍ତା । ଆଶା କରୁଛି ରାଜନ୍ ମୋର ପରିସ୍ଥିତିକୁ ବୁଝି ପାରିବେ ।”

ଚାର୍ବାକଙ୍କର ସେହି ଉକ୍ତି ଏହି “ବର୍ତ୍ତମାନ” ଉପରେ ହିଁ ମୁଁ ମୋର ସମସ୍ତ ଧ୍ୟାନ କେନ୍ଦ୍ରିତ କରି ରଖିଛି । ମୋର ବର୍ତ୍ତମାନରେ ‘ମୋର ସ୍ତ୍ରୀ, ସନ୍ତାନ ପରିବାର’ ମୋପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମହତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ । ମୋର ସମସ୍ତ ଚେଷ୍ଟା ସେମାନଙ୍କର ଆବଶ୍ୟକତାକୁ ପୁର୍ଣ୍ଣ କରିବାରେ ଚାଲି ଯାଉଛି, କିଛି ବଳିଲେ ସିନା ଗତକାଲି, ମାନେ ମୋର ବୃଦ୍ଧ ମାତା ପିତାଙ୍କ ପାଇଁ କିଛି କରିବି ଅବା ମୋର ଭବିଷ୍ୟତ ପାଇଁ କିଛି ସଞ୍ଚୟ କରିବି । କିନ୍ତୁ ବିଡମ୍ବନା ଦେଖ, ମୋର ବର୍ତ୍ତମାନ ଏପରି ଏକ ଫଟା ମାଠିଆ ପରି ହୋଇଯାଇଛି ଯେ ମୁଁ ଯେତେ ଚେଷ୍ଟା କଲେବି, ଯେତେ ଭରିଲେ ବି ସେଇ ଫଟା ମାଟିଆଟି ପୁରା ହୋଇ ପାରୁନି !

ମୁଁ ଜାଣିଛି ତାର କଣ ପରିଣାମ କଣ ହେବ ? ଦିନ ଆସିବ, ମୁଁ ବି ମୋର ପିତାମାତାଙ୍କ ପରି ବାର୍ଦ୍ଧକ୍ୟ ଅବସ୍ଥାରେ ପହଞ୍ଚିଯିବି । ସେତେବେଳେ ଭାବିବି, ମୁଁ ମୋର ଯୌବନରେ ପତ୍ନୀ ପୁତ୍ର ପ୍ରେମରେ କେତେ ଅନ୍ଧ ହୋଇଯାଇଥିଲି ସତେ । ମୋର ପରିବାକୁ କେବଳ ମୋର ପତ୍ନୀ ଏବଂ ନଜ ସନ୍ତାନ ଭିତରେ ସୀମିତ କରିଦେଇଥିଲି । ମୁଁ କିପରି ଭୂଲିଗଲି ମୋର ଜନ୍ମଦାତା ପିତାମାତାଙ୍କୁ, ଯେଉଁମାନେ ମୋତେ ଏ ସଂସାରକୁ ଆଣିଥିଲେ । ଯେଉଁମାନେ ସେମାନଙ୍କର ସାରା ଜୀବନର ତପସ୍ୟା ମୋରି ପଛରେ ସାରିଦେଇଥିଲେ । ସେମିତି ଦିନେ ଆସିବ, ଯେତେବେଳେ ମୋର ସନ୍ତାନ ମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମୁଁ ମଧ୍ୟ ମୋର ପିତାମାତାଙ୍କ ପରି ଅଦରକାରୀ ଏବଂ ଗୁରୁତ୍ୱହୀନ ହୋଇ ପଡିବି । ଶେଷରେ ପିତାମହ ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ପରି ଅସହାୟ ନିଃସହାୟ ହୋଇ ଜୀବନର ଅନ୍ତିମ ଶରସଜ୍ୟା ଉପରେ ମୋର ଶେଷ ନିଃଶ୍ଵାସକୁ ଅପେକ୍ଷା କରିଥିବି ଆଉ ମନେ ପକାଉଥିବି ମୋର ସମସ୍ତ ଜୀବନ ଚରିତ୍ର । ଗୋଟିଏ ବଚନରେ ବାନ୍ଧିହୋଇ ମୁଁ କିପରି ଅନ୍ଧ ହୋଇଯାଇଥିଲି । ଦ୍ରୌପଦୀକୁ ନିର୍ବସ୍ତ୍ର ହେବାର ଆଖିର ଦେଖି, ତାର ଆର୍ତ୍ତକ୍ରନ୍ଦନ ବ୍ୟାକୁଳ ନିବେଦନକୁ କାନରେ ଶୁଣି ମଧ୍ୟ ନିରବ ରହିବାର ଅଭିଶାପକୁ ସହିଗଲି । ମୋର ସମସ୍ତ ଧର୍ମ, ସମସ୍ତ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ କେବଳ ନିଜ ପତ୍ନୀ ସନ୍ତାନ ପଛରେ ଖର୍ଚ୍ଚ କରିଦେଲି ଏବଂ ଭୂଲିଗଲି ମୋର ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ଧର୍ମକୁ । ଦିନେ ନିର୍ଲଜ ଆତ୍ମା ନେଇ ଅପେକ୍ଷା କରିଥିବି, ମୋର ଅର୍ଜୁନକୁ, ସେ ଆସିବ, ମୁଁ ଶେଷ ନିଶ୍ୱାସ ଛାଡିବା ପୂର୍ବରୁ ଗଙ୍ଗାଜଳ ଟୋପାଏ ମୋ ମୁହଁରେ ଦେବ । ହେଲେ ସେତେବେଳକୁ ମୋର ସେହି ଅର୍ଜୁନର ବି ତ ଗୋଟିଏ ‘ବର୍ତ୍ତମାନ’ ଥିବ ! ଯେପରି ଦିନେ ମୋ ପାଖରେଥିଲା । ଆଉ ସିଏବି ବ୍ୟସ୍ଥଥିବ ତାର ସେଇ ବର୍ତ୍ତମାନର ଆବଶ୍ୟକତାର ଫଟା ମାଠିଆକୁ ପୁରାକରିବାକୁ, ଠିକ୍ ଯେପରି ଦିନେ ମୁଁ ବ୍ୟସ୍ଥଥିଲି ।

ସଂଧ୍ୟା ହସିଲା, କୁଟିଳ ହସଟିଏ, ସତେଅବା ଖଳ ନାୟକର ହସ । କହିଲା ହଁ ଠିକ୍ ଜାଣିଛୁ । ତୁ ଅର୍ଜୁନକୁ ଅପେକ୍ଷା କରିଥିବୁ ସିନା, ହେଲେ କିଏ ଜାଣେ, ସିଏ ବି ଚାର୍ବାକଙ୍କର ପଟ୍ଟ ଶିଷ୍ୟ ଥାଇପାରେ । ସିଏବି ତୋରି ପରି ଲାଗି ପଡିଥିବ ତାର ‘ବର୍ତ୍ତମାନ’ର ଫଟା ମାଠିଆକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିବାରେ । ହେଲେ ନା’ ତାର ମାଠିଆ ଭରିବ, ନା’ ସିଏ ଆସିବ !

*** 06/07/2016 ***