କିଛି ବଦଳେନି Kichhi Badaleni

ବେଳେ ବେଳେ ହୁଏ ଅବଶୋଷ,
ଜୀବନଟା ସତେ, କେତେ ବଦଳିଗଲା
ଏଇତ ସକାଳ ହୋଇଥିଲା
ଏବେ ଖାଲି ଜୀବନର ସଂଧ୍ୟା ଅଛି ଶେଷ ।
ଦିନ ବଦଳି ଗଲା, ବଦଳିଗଲା ମାସ
ବନ୍ଧୁ ବଦଳିଗଲେ, ବଦଳିଗଲା ବର୍ଷ ।
ସବୁକିଛି ବଦଳି ଗଲା
ଘର, ଜନପଦ, ରାଜପଥ,
ନଗର ଆଉ ଦେଶ,
ଏତେ ସବୁ ଅଦଳ ବଦଳ ଭିତରେ
ହିସାବ କରୁଛି ଆଜି
ଜୀବନର ପିଆଲାରେ ବାକିଅଛି ଜୀବନର
ଆଉ କେତେ ରାସ୍ତା ଅବଶେଷ ।

ଆଇନା ଦେଖିଲି,
ହେଲେ ଇଏ କିଏ, ବନ୍ଧୁ ଅପରିଚିତ ।
ମନେତ ପଡୁନି, କେବେ ଦେଖିଥିଲି
କେଉଁ ଜନ ଗହଳିରେ,
ରାଶନ ଦୋକାନର ଲମ୍ବା ଲମ୍ବା ଧାଡିରେ,
ଅବା ଠସା ଠସ୍ ଭରା
ଯାତ୍ରୀବାହି ବସ୍ ର ପେଟରେ ।
ମୋଟା ଚଷମା କାଚତଳେ
କୋଟରଗତ ଦୁଇ ଆଖି,
କେତେ ଯୋଡା ଧଳା ଧଳା କେଶ
ନୁଖୁରା ଉଲୁରା ବାଲୁରା
ଲୋଳିତ ଚର୍ମରେ ଢଙ୍କା ଦନ୍ତହୀନ ମୁଖ
କିଏ ତୁମେ ବନ୍ଧୁ ମୋର, କୁହ ସତ ସତ ।

ଆଇନା ଦେଖିଲା ମୋତେ ଟିକିଏ ହସିଲା,
ସିଏ ନୁହେଁ ବନ୍ଧୁ, କେହି ଅପରିଚିତ,
ସିଏ ନୁହେଁ ଆଉ କେହି
ସିଏ ଯେ ମୁଁ ବୋଲି ମୋତେ ଚିହ୍ନାଇଲା ।
ନା’ ଆଇନା ବଦଳେ ନା’ ବଦଳେ ଦୁନିଆ
ସମୟର ସାଥେ ମୁଁ କାଳେ ବଦଳିଗଲି
ଆଉ ମୋର ଚହେରା ମୋ ଚରିତ୍ର ବଦଳି ଗଲା,
ତା ସାଥେ ମୋର ଦୃଷ୍ଟି ଆଉ
ମୋର ଦୃଷ୍ଟିକୋଣ ବଦଳିଲା ।
ଇଏ ସବୁ ଦୃଷ୍ଟିଭ୍ରମ, ଲାଗେ ସତେ
ସୂର୍ଯ୍ୟ ଆସିଥିଲା, ପୁଣି ଚାଲିଗଲା,
ହେଲେ ସୂର୍ଯ୍ୟତ ସ୍ଥିର, ପୃଥିବୀ ଘୁରୁଛି
ଆଜି ପୁଣି ନିଜକକ୍ଷ
ଆଉଥରେ ପରିକ୍ରମା କଲା ।

***16/08/2018***

Advertisements

ସେଇ ମୋ ଭାରତ ମାଆ

ହିମାଳୟ ଯାର ମଥାର ମୁକୁଟ
ବିଶ୍ୱ ବନ୍ଦିତା ତା ନାଆ,
ଗଙ୍ଗା ଜମୁନାର ପବିତ୍ର ଜଳରେ
ଚରଣ ଯାହାର ଧୁଆ
ସେଇ ମୋ ଭାରତ ମାଆ ।।

ବେଦ ପୁରାଣର ପବିତ୍ର ମନ୍ତ୍ରେ
ପ୍ରଭାତ ପ୍ରଦୋଶ ହୁଏ,
ବାଇବେଲ ଆଉ କୁରାନ ଶବ୍ଦ
ଗୁରୁବାଣୀ ଶୁଭୁ ଥାଏ ।
ଏଇ ଦେଶେ ସର୍ବେ ଭାଇ ଓ ଭଉଣୀ
ଗୋଟିଏ ଆମର ମାଆ,
ବୀର ପ୍ରସବିନୀ ଏଇ ଦେଶ ମୋର
ଭାରତ ତାହାର ନାଆଁ ।।

ଇତିହାସ କହେ ଗୌରବ କାହାଣୀ
ଏ ମାଟିର ଯଶ ଗାଥା,
ଏଇଦେଶ ବୀର ଲହୁଢାଳିଦେଇ
ଉଚ୍ଚା ରଖେ ତାର ମଥା ।
ମୋ ଦେଶ ସ୍ୱାଧୀନ ତ୍ରୀରଙ୍ଗାର ମାନ
ସଂସାରେ ସାର ତା ନାଆଁ
ରକ୍ତେ ମୋ ବହୁଛି ତା ପାଣି ପବନ
ସେଇ ମୋ ଭାରତ ମାଆ ।।

ଆସ ଆଜି ସର୍ବେ ହାତେ ଦେଇ ହାତ
ଗୋଟିଏ ଶପଥ ନେବା,
ଦେଶ ହିତ ପାଇଁ ନିଜ ସ୍ୱାର୍ଥ ଭୁଲି
ଆତ୍ମ ବଳୀଦାନ ଦେବା ।
ଯଶ ଗଉରବ ବଢାଇ ଦେଶର
ଗଢିବା ସରଗ ନୁଆ,
ବିଶ୍ୱ ଦରବାରେ କହିବା ଗରବେ
ଏଇ ମୋ ଭାରତ ମାଆ ।।

***14/08/2018***

ମନ Mana

ମନକୁ କହିଲି,
ଆରେ ଉଠ, ଚାଲ ସାଥେ ମୋର,
ମୋ ପାଦେ ମିଳାଇ ପାଦ
ମୋ ସାଥିରେ ଚାଲ,
ବାକିଅଛି ଦେଖ୍ ପଥ କେତେ ଦୂର ।
ଜଣାନାହିଁ ଦେଖୁ ଦେଖୁ ସଂଧ୍ୟା ହୋଇଯିବ,
ଘୋଟି ଆସିବ ରାତ୍ରୀର ଅନ୍ଧାର,
କେବେ ଚାଲୁ ଚାଲୁ
ସଂସାରର ଖରସ୍ରୋତା ବୈତରଣୀଧାରେ
ପଥ ଅତଡାରେ ଅକସ୍ମାତ୍ ଧସିଯିବ ।
ମୁଠାଏ ତ ମାଟି,
ବୋହିଯିବ କାଳର କରାଳ ସ୍ରୋତରେ
ସବୁକିଛି ଦିନେ ଏଇମିତି ଅକସ୍ମାତ ସରିଯିବ ।

ହେଲେ ମନ ତ ମନୁଆ ଭାରି
କାହା କଥା ଶୁଣେ ଅବା ଭଲା,
ଏବେ ବି ବସିଛି ଗାଆଁଦାଣ୍ଡ
ବର୍ଷାପାଣି ଧାର ପାଖେ
କାଗଜ ଡଙ୍ଗାକୁ ତା ବାହେ ।
କେବେ ପୁଣି ଧାଇଁ ଚାଲେ
ପ୍ରଜାପତି ପଛେ ପଛେ
ପ୍ରଜାପତି କେବେ ହାତକୁ ଆସେନା
ପାଦେ କିନ୍ତୁ କଣ୍ଟା ଫୁଟିଯାଏ ।

ବୟସ ତ ବଢିଚାଲେ
ଘଡିର ଟିକ୍ ଟିକ୍ ତାଳେ ତାଳେ,
କ୍ୟାଲେଣ୍ଡରର ତାରିଖ ବଦଳେ, ବର୍ଷ ବି
ଚମଡା ଲୋଚା କୋଚା ହୋଇଯାଏ ।
ବାଳର ରଙ୍ଗ ବଦଳେ
ସମୟ ଆଙ୍କିଦିଏ ଆଖିତଳେ
କଳା କଳା ଦାଗ କେତେ,
ହେଲେ ଚଗଲା ମନ ମୋର
ଅଟକି ଥାଏ ସେଇ ଗାଆଁଦାଣ୍ଡେ
ପୁରୁଣା ଟାୟାରର ପଛେପଛେ ଧାଏଁ ।
ଅବା ଗୁଲିଦଣ୍ଡା ହାତେନେଇ
ଜିତିବାର ଉତ୍ସବ ମନାଏ ।

ଡର ନାହିଁ ଦେହ ବୁଢା ହୋଇଗଲା
ଦେହ ତ ଦେହ, ଦିନେ ଅଟକିଯିବ
ଧକ୍ ଧକ୍ କରୁଥିବା
ଛୋଟଆ ହୃଦୟଟି ମୋର ।
ହେଲେ ଡର ଡର ଲାଗେ
ମୋର ଏଇ ନିସ୍ପାପ ମନରେ
ନଲାଗୁ ନଜର କାହାର,
ରୋଗଣା ନହେଉ କେବେ
ଏଇ ମନ ମୋର ।

***20/05/2018***

ସଂଘର୍ଷ Sangharsha

ଯୁଦ୍ଧକ୍ଳାନ୍ତ ଅବଶ ଡେଣାରେ
ଉଡିବାର ବଳ ଯାଇଛି ହଜି ।
ଜୀବନର ଏଇ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରରେ
ନିରବେ ଲଢୁଛି ନିଜ ସାଥେ ଯୁଦ୍ଧ
କେବେ ବଳଶାଳୀ ନିର୍ବଳ କେବେ
କେବେ ହାରିଯାଏ କେବେ ଜିତିଯାଏ
ଜୀବନ କପଟ ପଶାର ବାଜି ।

ଯୁଦ୍ଧ ଲଢୁଛି ଜୀବନର ମୋର
ଲକ୍ଷ ନଥିଲା ଜିତିବାକୁ କିଛି
ହାରିବାକୁ ତିଳେ ନଥିଲା ଡର ।
ଅନେକ ପ୍ରାପ୍ତିର କ୍ଷୁଧା ବି ନଥିଲା,
ହରେଇ ଦେବାରେ ଦୁଃଖବି ନଥିଲା
ଦେଇଦେବା ପାଇଁ ଅନେକ କିଛି
ଲଢିବାକୁ ଥିଲା କାରଣ ମୋର ।

ଜୀବନ ଯୁଦ୍ଧରେ ମୋ ସାମ୍ନାରେ
ଏକୁଟିଆ ମୁଁ ଆଉ ନଥିଲା କେହି ।
ନିଜକୁ ଦେଖି ମୁଁ ମୁହଁ ମୋଡିଦିଏ
କେତେ ପ୍ରଶ୍ନବାଣେ ଘାଇଲା ହୁଏ,
‘ହଁ ନାହିଁ’ର ଏ ଯୁଦ୍ଧରେ କେତେ
ଭୂଲ ଠିକ୍ ର ଅସଂଖ୍ୟ ତର୍କ,
କେବେ ହାରିଯାଏ, କେବେ ଜିତିଯାଏ
ଜୀବନର ଏଇ ସଙ୍କଟ ଯୁଦ୍ଧରେ
ଏକାକୀ ନିରବେ ଦେଖେନି କେହି ।

ହାରିଯାଏ ଯେବେ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦିକୁ
ଆଲିଙ୍ଗନ ଦେଇ ଧନ୍ୟ କୁହେ ।
ଜିତିଗଲେ କେବେ ମନ ଅନନ୍ଦରେ
ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦିକୁ ମୋ କୋଳେଇ ନିଏ ।
ଏଇ ଯୁଦ୍ଧରେ ଯେତେକ ଥିଲେ
ସଭିଏଁ ତ ମୋର ଶତ୍ରୁ ନଥିଲେ,
ପ୍ରିୟ ପରିଜନ କିଛି ଆତ୍ମୀୟ ଥିଲେ ।

ଲକ୍ଷ କେବଳ ପାଇବାକୁ ଥିଲା
ଅନନ୍ତ ଆନନ୍ଦ ଆତ୍ମ ସନ୍ତୋଷ,
ପ୍ରେମର ସେଇ ଦିବ୍ୟ ଆଶିଷ ,
ଯୁଦ୍ଧରେ ଜିତି ଆନନ୍ଦ ଯେତିକି
ହାରିବାରେ ଥିଲା ସୁଖ ଅନେକ
କେଇଗୁଣା ଥିଲା ଆତ୍ମ ସନ୍ତୋଷ ।

**04/07/2018***

ଶେଷ ପାହାଚ Shesha Pahacha

କିଏ ଗଣିଛି
ଗଣିବାକୁ ସମୟ କୋଉଠିଥିଲା?
ଏ ଯାତ୍ରା ଏମିତି ଚାଲିଛି ।
କେତେବେଳେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଏଁ
କେତେବେଳେ ଡୁବିଯାଏ
କେବେ ଡୁବି ପୁଣି ଉଦୟ ହେଉଛି ।
କିଏ ଗଣିଛି
ଏ ଆକାଶରେ କାଲି କେତେ ତାରା ଥିଲେ
କେତେ ଉଲକା ହୋଇ ଖସିଗଲେ,
ଆଉ କେତେ ଜଳିଲେ ଆକାଶରେ ଆଜି
ଆଉ କେତେ ବାକି ରହିଅଛି ।

ଜୀବନଟା ଏଇମିତି,
କେବେ ଏକ୍ସପ୍ରେସ ଟ୍ରେନରେ ଦଉଡେ
କେବେ ଲୋକାଲରେ ଧକେଇ ଧକେଇ
କେବେ ରାଜଧାନୀରେ ଧାଉଁଛି ।
କିଏ ଗଣିଛି,
କେତେ ବିଜୁଳି ଖମ୍ବ ପଛେ ଚାଲିଗଲେ
କେତେ ମାଇଲଖୁଣ୍ଟ ପଛେ ରହିଗଲେ ,
କେବଳ ଗୋଟିଏ ଜିଜ୍ଞାସା ମନରେ
ଆଉ ବାଟ କେତେ ବାକି ରହିଲା?
ଆଉ କେତେ ସମୟ ବଳକା ରହିଛି !

ଏତିକିତ ମନେ ଅଛି,
ସୂର୍ଯ୍ୟତ ଉଇଁଥିଲା ଦିନେ,
ଏବେ ଡୁବିବାର ସମୟ ହେଲାଣି,
ଏବେ ଆଉ ସୂର୍ଯ୍ୟରେ ପ୍ରଚଣ୍ଡତା ନାହିଁ,
ତଥାପି କିଛି ତେଜ ଏବେବି ବାକିଅଛି ।
ନେଶିହୋଇଛି ପଶ୍ଚିମ ଆକାଶେ କିଛି
ଏବେବି ଦିଶୁଛି ତାର ଲୋହିତ ଆଭାରେ,
ପକ୍ଷୀ ସବୁ ବାହୁଡି ଗଲେଣି,
ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅସ୍ତଯିବାର ସମୟ ହେଲାଣି
ଦିଗବଳୟର ଶେଷ ପାହାଚରେ
ପାଦରଖି ଏ ଜୀବନ
ଯିବାକୁ ମେଳାଣି ମାଗୁଛି ।

***20/07/2018***

ସପନ Sapan

ତୁମେ ଯେବେ ମୋର ସାଥିରେ ନଥାଅ
ରାତି ବିତିଯାଏ ସପନ ନଥାଏ
ବିନା ନିଦରେ କି ସପନ ଆସେ ।
ଯାହାକୁ ଖୋଜଇ ଏମନ ବ୍ୟକୁଳେ
ମନର ମନସୀ ସେଇ ମଦାଳସୀ
କେତେଦୂରେ ପ୍ରିୟା ନଥାଏ ପାଶେ ।।

ଉଦାସୀ ଆଖିର ସପନ ଯେତେମୋ
ତୁମେ ନାହଁ ବୋଲି ତୁମକୁ ଖୋଜନ୍ତି
ନିଦ ଆସେନାହିଁ ରାତି ସିନା ପାହିଯାଏ ।
ପ୍ରିୟା ବିନା ସତେ ନିଦ ହଜିଯାଏ,
ବିରହି ଆଖି ମୋ ଚାହିଁ ରହିଥାଏ
ସପନ ଯେତେମୋ ଗୋପନେ ବାହୁଡି ଯାଏ ।।

ପ୍ରିୟା ରୂପ ବିନା
ତୁମ ସଙ୍ଗ ବିନା ସପନ ସଜେନି
ସପନ ସତେ କି ସପନହୁଏ ।
ତୁମ ବିନା ରାତି ବଇରି ଲାଗଇ
ସଞ୍ଜ ନଉଁ ନଉଁ ଜହ୍ନ ସିନା ଆସେ
ଚାନ୍ଦର ଚାନ୍ଦିନୀ ବିରହୀ ମନକୁ ଖତେଇ ହୁଏ ।

ତୁମେ ସାଥେ ଥିଲେ ମନ ଆକାଶରେ
ତୋଫା ଜହ୍ନ ସତେ ଉଁଏ,
ନିଦାଘ କାଳରେ ମଲୟ ପବନ
ତୁମ କାନି ଛୁଇଁ ବହେ ।
ତୁମ ଓଠଧାରେ ଗୋଲାପି ହସରେ
ମନ ବଗିଚାରେ କେତେଯେ କୁଶୁମ ଫୁଟେ,
ତୁମରି ଦେହର କସ୍ତୁରୀ ମହକେ
ମଳୟ ପବନ ମହମହ ହୋଇ ବାସେ
ତୁମରି ସ୍ୱରରେ ମିଳନ ରାଗିଣୀ
କୋକିଳ କଣ୍ଠରେ ଗାଏ ।।

***23/07/2018***

ଜଗତ ସତ୍ୟ Jagat Satya

ଧୂଳି ଧୂସରିତ ଏଇ କଙ୍କରିତ ପଥ,
ରଙ୍କ ନୁହେଁ ମୁଁ,
ଖୋଜିନାହିଁ ଅଙ୍କପଲଙ୍କ ଦିନେ
ଲୋଡିନାହିଁ ତୁଳିତଳ୍ପ ଶେଜ ଅବା
ରାଜକୀୟ ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟର ଲୋଭି ନୁହେଁ ଚିତ୍ତ।
ଜୀବନର ଏଇ ମୋର ଅଙ୍କାବଙ୍କା ପଥେ
ରଥକୁ ମୋ ବାହିଚାଲେ,
ଖୋଜିବୁଲେ ଜନପଦେ
ଅରଣ୍ୟ କାନ୍ତାରେ
କାଳେ ମିଳିଯିବେ ମୋତେ ବୋଧିସତ୍ୱ
ଅବା ଇପ୍ସିତ ବୋଧିଦୃମ
ଏଇ ମୋର ଜୀବନରେ ପଥେ ।

ନିର୍ବାଣର କାମନା ନାହିଁ ମନେ ମୋର
ଇଚ୍ଛାନାହିଁ ବୁଦ୍ଧତ୍ୱ ପ୍ରାପ୍ତିର ।
ଖୋଜେନାହିଁ, ବ୍ରହ୍ମ ପରଂବ୍ରହ୍ମ ତତ୍ୱ
ନା’ ଚାହିଁଅଛି କେବେ
ଦର୍ଶନର ଗୁଢ ଗୁଢତର ତର୍କ,
‘ବ୍ରହ୍ମ ସତ୍ୟ ଜଗତ୍ ମିଥ୍ୟା’
ଶୁଣେ ଖାଲି, ବୁଝେନାହିଁ
ବୁଝିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିନାହିଁ କେବେ ।

କିପରି ନକାରି ଯିବି
ଜଳଜଳ ଆଖି ଖୋଲି
ଚଉଦିଗେ ଦେଖୁଅଛି ଯାହା ।
ଶୁଣେ ଯେଉଁ ଆର୍ତ୍ତନାଦ ବ୍ୟାକୁଳକ୍ରନ୍ଦନ,
ଦିନ ଦିପହରେ ଲୁଣ୍ଠିତା ଅବଳାର ସ୍ୱର,
ଅନ୍ନବିହୁନେ କ୍ଷୁଧାର୍ତ୍ତ କ୍ରନ୍ଦନ ଶିଶୁର,
ଲୋଭ, ହିଂସା ଧର୍ମାନ୍ଧତା ପ୍ରାଣ କରେ ସ୍ୱାହା ।

ଖୋଜୁଛି ସେ ଜ୍ଞାନ,
ଖୋଜୁଚି ସେ ପ୍ରଭୂକୁ
ମୁକ୍ତି ପାଇଁ ନୁହେଁ, ଶକ୍ତିଟିକେ ଲୋଡେ
ଯିଏ ଭରିଦେବ ପ୍ରତିଟି ଶିଶୁର ମୁହଁରେ
ତୃପ୍ତିର ହସଧାର ଟିକେ,
ରୋପିଯିବ ପ୍ରତିଟି ନାରୀ ହୃଦୟରେ
ସ୍ୱାଭିମାନ, ନିର୍ଭୟର ବିଜ,
ପ୍ରତିଟି ଯୁବା ହାତକୁ ଯଥୋଚିତ କର୍ମ
ପ୍ରତିଟି ଭୋକିଲା ପେଟକୁ ପେଟଭରା ଅନ୍ନ ।

ହୋଇପାରେ ବ୍ରହ୍ମ ସତ୍ୟ,
ଜଗତ କିନ୍ତୁ ମିଥ୍ୟାନୁହେଁ,
ମିଥ୍ୟାନୁହେଁ ଜଠରାଗ୍ନି,
ଯେବେ ତିଳତିଳ ଜାଳିଦିଏ,
ଜୀବନ୍ତ ମଣିଷ ଶରୀର ଆଉ,
ଭୋକିଲା ମଣିଷର କର୍ମକୁ
ଅପକର୍ମ, ପାପକର୍ମ ରୂପ ଦେଇଯାଏ ।

***03/07/2018***